İzmir de Yahudiler Antik Smyrna dan Günümüze — Kolektif

İzmir deki varlığı Antik Smyrna dönemine uzanan Yahudiler çağlar boyunca kentin bileşenlerinden birini oluşturdular 20 Yüzyıl başında doruğa ulaşıp 40 000 civarında olan sayıları bugün yaklaşık 1 000 kişidir 20 Yüzyıl boyunca birçok Yahudi İzmir i terk etti İstanbul a veya yurt dışına yerleşti Sayıca küçülmüş bir azınlık olmalarına rağmen bu topluluk hala canlı ve aktiftir İster halen atalarının kentinde yaşıyor ister göç etmiş olsunlar tüm İzmirli Yahudiler ve onların torunları kente çok bağlı kaldılar İki bin üç yüz yıllık bir zaman diliminde kentin renklerinden birini oluşturan bu topluluğun kültür mirasını yaşatmak aynı zamanda kentin hafızasını korumaya yönelik önemli bir katkıdır Bu kitap ortak paydası İzmir olan bir grup arkadaşın fikir alışverişinden doğdu Paris Bremen ve İstanbul dan İzmir e uzanan bir köprü akademisyenler ile bağımsız araştırmacıları bu heyecan verici projede buluşturdu Kitabın amacı bu kentte yaşayan Yahudilerin tarihini ve kültürel zenginliğini genel hatlarıyla betimlemek bu kadim topluluğun İzmir de bıraktığı izleri görsellerle desteklenmiş kitap sayfalarında okuyucunun gözünde canlandırmak Gözlem Yayınlarından çıkan İzmir de Yahudiler Antik Smyrna dan Günümüze kitabı pek çok kalemin emeğinin eseri Laurence Abensur Hazan Raşel Rakella Asal Sarit Bonfil Selim Bonfil Dr Siren Bora Metin Delevi Corinne Denailles Prof Dr Henri Nahum Jinet Sidi Sarfati ve Dr Carolina Francisca Isabel Spiegel Önsözü Stanford Üniversitesi Tarih Profesörü Aron Rodrigue kaleme aldı Zengin fotoğraflar ve arşiv belgeleriyle desteklenen kitapta tarihsel bilgilerin yanında düğünlerde ne yenirdi hastanelerde hangi tedaviler uygulanırdı kadınlar sokağa çıkarken nasıl giyinirdi hangi batıl inançlar vardı okullarda eğitim nasıldı gibi kültürel zenginlikleri anlatan bölümler de yer alıyor Bu çeşitlilik kitabı merakla eline alacak her okura ilginç gelebilecek bir hikâye vadediyor İÇİNDEKİLER TEŞEKKÜR ÖNSÖZ YAZARLAR HAKKINDA BİRİNCİ BÖLÜM Ege de Bir Liman Kent Smyrna İzmir İKİNCİ BÖLÜM Antik Dönemden Osmanlıya Değin İzmir de Yahudi Varlığı Romaniot Karait Mizrahi ve Aşkenaz Cemaatleri ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 16 Yüzyılda Bir Cemaatin Doğuşu ve Kurumsallaşması 3 1 İzmir Yahudi Cemaati nin Oluşumu İlk Yıllarda Aile Adları 3 2 17 Yüzyıl Cemaatin Kurumsallaşma Süreci Rabbinik Sistem 3 3 Bir Mesihlik Olayı Sabetay Tsevi Sabetay Tsevi Kortijosu DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 18 20 Yüzyıllar Arasında İzmir Cemaati nde Yaşanan Değişim 4 1 18 20 Yüzyıllar Arasındaki Çöküş ve Nedenleri İzmir Yahudi Cemaati Yönetmeliği 4 2 19 Yüzyıldaki Uyanış 4 3 İzmir Yahudilerinin Yardımlaşma Geleneği ve Yardım Kurumları Yardım Faaliyetlerine Adanmış Bir Ömür Raşel Sabanoğlu 4 4 Osmanlı Vatanseverliği 4 5 Kemalizm Bağlılık ve Çekince 4 6 Artarda Gelen Göç Dalgaları Aydın dan İzmir e Göç İzmir den Yahudi Göçü 4 7 İzmir Yahudilerinin Milliyetleri ve Korunmaları İzmir in İtalyan Asıllı Yahudi Aileleri 4 8 Savaşlar ve İzmir Yahudileri İzmir Yangını Varlık Vergisi Varlık Vergisi nin İzmir deki Yansımaları BEŞİNCİ BÖLÜM Mahalleler ve Yerleşim Alanları 5 1 Mahalleler ve Yerleşim Alanları 1872 Yılında Yapılan Bir Kan İftirası 5 2 Kortijolar Yahudihaneler Urgancıoğlu Kortijosu 5 3 Karataş a Yahudi Yerleşimi Karataş Asansör Kulesi 5 4 Alsancak Küllerinden Doğan Bir Semtte Yahudiler ALTINCI BÖLÜM Mezarlıklar Mezar Taşları Üzerinde Yer Alan Semboller YEDİNCİ BÖLÜM Dinî Yaşam 7 1 İzmir in Sinagogları ve Oratuarları 7 2 Hahamlar ve Hahambaşılar Pontremoliler İzmir de Bir Haham Sülalesi 7 3 Dinî Bayramlar ve Kutsal Günlere Özgü Gelenekler Smyrna da Purim Purim Chios SEKİZİNCİ BÖÜM Eğitim 8 1 Yeşivalar 8 2 İzmir de Yahudi Okulları Bir Meldar Odasında 8 3 Alliance Israélite Universelle Okulları 8 4 Bene Berit Mektebi Rafael Pontremoli DOKUZUNCU BÖLÜM Kültürel Etkinlikler Matbaalar ve Gazeteler 9 1 Matbaalar 9 2 İzmir Yahudi Basını Ester Morguez Algranti 9 3 İzmir de Judeo Espanyol Müzik Alberto Hemsi Dario Moreno ONUNCU BÖLÜM Judéo Espagnol Çok Katmanlı Bir Dil 10 1 Djudezmo Yahudice Djudezmo Yahudice ve Ladino 10 2 Judeo Espanyol Dilinde Yazmak Solitreo Harfleriyle Bir Belge 10 3 Dillerin Savaşı Vatandaş Türkçe Konuş Kampanyası 10 4 İzmir de 21 Yüzyılda Konuşulan Judeo Espanyol 10 5 Günümüz İzmir Sefarad Yahudi Yaşamı Bugünkü Liga 10 6 İzmir de Judeo Espanyol un Geleceği ON BİRİNCİ BÖLÜM Sosyal ve Ekonomik Hayat 11 1 İzmir Yahudi Cemaati nin Sosyo Ekonomik Profili Habif ve Polakolar Ticarette İzmir in Önde Gelen İki Ailesi 11 2 Ticaret ve Diğer Meslekler Rafael Çikurel Polis Komiseri 11 3 İzmir de Yahudilerin Buluşma Mekânları ON İKİNCİ BÖLÜM Aile Yaşamı 12 1 Doğumdan Ölüme İzmir Yahudi Gelenekleri Batıl İnançlar 12 2 İzmir Yahudi Düğün Gelenekleri İzmir e Özgü Bir Gelenek Kezada 12 3 İzmir Yahudilerinin Giysileri Tokado 12 4 İzmir Sefarad Mutfağı Düğün Yemeği Menüsü ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Hijyen ve Sağlık 13 1 Salgın Hastalıklar 13 2 İzmir de Yahudi Hastaneleri Farmakolojik Tedavi Yöntemleri ON DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Günümüz İzmir Yahudi Toplumuna Bir Bakış 14 1 Kurumlar 14 2 Sinagoglar 14 3 Sıradaki Diğer Projeler 14 4 Diğer Kültür Varlıkları 14 5 Kültür ve Sanat Etkinlikleri 14 6 Günümüzde Dinî Uygulamalar Yahudi Kültürü ile İlgili Belgesel Filmler EKLER KAYNAKÇA