Japon Yelpazeleri İçin Yüz Tümce — Paul Claudel

Elçi Ozan ın Soluğa Benzeyen Şiirleri Dıştan görünmüyor Claudel Sanki bir hazineyi gözlerden saklamak istiyor Oysa her şeyden önce has bir ozandır Claudel Sizin için sözcükler ve küllerden ibaret olan şey ten ekmek şarap su süt bal yağ diri yemiştir benim için diyen biri Fransız yazınına verset claudélien adı verilen ve kutsal kitapların ayet biçimine benzer bir düzyası koşuk biçimini armağan eden ki bu biçim bir sonraki kuşaktan Saint John Perse Pierre Emmanuel gibi ozanları açıkça etkileyecektir gerek yapıtları gerekse yazın ve şiir üstüne düşünceleriyle dönemini sırsın şaşırtan kimi zaman kızdıran kimi zaman hayran bırakan bir ozan Claudel her şeyden önce ozandı inançlı bir Hıristiyan olduktan sonra da diplomat büyükelçi şişman saygın ve sevimsiz olduktan sonra da hep ozan kalacaktı Yaşamının sonuna dek Eliyle yazdığı mezar yazıtının Burada Paul Claudel in kalıntıları ve tohumu yatıyor tümcesinin altına gömülene dek 1922 de Japonya ya büyükelçi olarak atandığında bu uzun ve soluklu dizeler tumturaklı ayetler ustasının o kısacık hay kay tarzında şiirler yazacağı kimin aklına gelirdi Japon Yelpazeleri İçin Yüz Tümce yi Uzakdoğu yazım tekniklerini kullanarak değerli kâğıtlar üstüne ve kalemle değil fırçayla yazar Claudel Kitabın 1941 yılında Fransa da yapılan baskısına yazdığı önsözde ki bu önsözü de fırçayla yazar bu yöntemi seçişinin nedenlerini ince şiirsel biçemiyle açıklar okura Ama kalemin yerine fırçayı geçirdiyse eğer her şey değişir Üç parmağın ve biçemin yatık koşumlarının yerini düşey bir dikkat alır Sürekli bir ünlemenin yerine harf harf çözümleme geçer Önce Japonya da sınırlı ve değerli üç basımı yapıldı bu şiirlerin İlki Dört Soluğun Soluğu başlığı altında bir araya getirilmiş bezemeli dört yelpaze biçiminde bir basımdı İkincisi fildişi iğnelerle kapanan mavi bezden bir kutu içinde otuz altı kâğıt yelpaze üstüne yazılmış basılmış şiirlerden oluşuyordu bu kez başlık Sülünler Köprüsünün Şiirleri ydi Sonuncu basım daha sonra da kullanılagelen Yelpazeler İçin Yüz Tümce ya da Japonca biçimiyle Yüz Yelpazelik Derleme başlığı altında yapıldı Bu kez 29 10 cm boyutlarında akordeon gibi katlanmış üç kâğıt üstüne Claudel in eliyle yazdığı yüz yetmiş iki şiir basılmış ve şiirlerin baş tarafına Claudel in dostları Yamanuşi ve Yoşie nin seçtiği Japon ideogram ları İkamu Arişima adlı bir yazı ustası tarafından yazılmıştı Katlı kâğıtlar yine fildişi kilitli altın yaldız benekli gri bezden bir kutu içine yerleştirilmişti Unutmayalım ki eski Uzakdoğu geleneklerinde şiir resim gibi sanat yapıtları belirli bir törensellik içinde okunur ya da seyredilirdi Claudel de ola ki böyle bir okuma biçimi öngörüyordu yelpazenin yaydığı bir soluğa benzettiği bu şiirler için Sessiz yalın ve gölgeli bir mekânda o Tanizaki nin övgüsünü yazdığı gölgeler içinde yavaş törensel hareketlerle işlemeli bir sandık açılır içinden değerli örtülere sarılı bir kitap bir rulo çıkarılır Saygıyla elde tutulan okunan ya da seyredilen sanat yapıtı duyarlığın inceldiği ve yoğunlaştığı bir derinliğe çeker insanı bu seçkin anlarda Bir süre sonra da aynı törensellikle koruyucu kutusuna yerleştirilir kaldırılır Tanrısal bir zevk anı sona ermiştir ölümlü kişinin sıkıntılarla örülü gündelik yaşamında Usta çevirmen Samih Rifat böyle anlatıyor Claudel i ve onun benzersiz küçük şiirlerini Bir kuş kanadının bir yelpazenin esintisini Türkçenin lezzetiyle hissetmek isteyenler için