Kadimle Cedit Arasında Musa Carullah Hayatı Eserleri Fikirleri — Ahmet Kanlıdere

Çağdaş Türk düşüncesi ve Çağdaş İslâm düşüncesinin önemli isimlerinden biri olan Kazanlı Musa Carullah Bigiyef ilk defa bu eserde hayatı eserleri ve görüşleriyle bir bütün olarak ele alınıp değerlendiriliyor Cedidcilik hareketi üzerine çalışan yazar Ahmet Kanlıdere hem bugüne kadar Carullah üzerine yapılan araştırmalardan yararlanarak onların yanlışlarını tashih ediyor eksik ve boşluklarını dolduruyor hem de Carullah ın eserleri makaleleri hakkında tam bir bibliyografya inşa ederek hemen hepsini tek tek tanıtıyor değerlendiriyor haklarında çıkan yazılara polemiklere neşirlere işaret ediyor Cedidcilik hareketi için olduğu kadar çağdaş Türk düşüncesinin tartıştığı medrese mektep din tasavvuf ictihat kadın ahlak Kur an tercümesi gibi birçok mesele açısından önemli bir kaynak

Şu Islahat Esasları kitabım halin gayet ağır istikbalin gayet dehşetli dakikalarında esaret günlerinin son karanlıklarında emel yıldızının zayıf şulelerinde rahmet meleklerinin imlasıyla yazıldı Buna göre bu yüzden de mündericatının kıymet i tarihiyesi ehemmiyet i ictimaiyesi arttı İmdi şu gün hürriyet kuyaşı güneşi adalet ufakları üzerine çıktı Terakkiyat yollarında akabeler manialar kalmadı Rusya Müslümanlarının hayatlarında külli inkılab dakikaları erişti Mektep medreselerde inkılap ruhani idarelerde inkılap ailede büyük inkılap fıkh ı İslamda büyük inkılap Devletin şu günkü büyük inkılabı bizim adedimize münasip merkezi mevkii bize elbet temin eder Milli hukukumuz tamamıyla öz ihtiyacımızda kalıp mektep medreselerimiz ruhani idarelerimiz aile hayatımız İslamiyet şerefine Rusya Müslümanlarının izzetine esas olabilir surette ıslah kılınır inşallah Esaret bitti ta ebet kaytmaz dönmez Açık lisanıyla batır yüreğiyle şu sözü söylemek milletin şu gün büyük vazifesidir 1917 sene Mart 10 da Peterburg Musa Carullah