Kamu İcra Hukuku — Yusuf Karakoç

BİRİNCİ BÖLÜM YÜKÜMLENDİRME SÜRECİ KAMU İCRA HUKUKU Kavram Nitelik İlkeler ve Genel İcra Hukuku İle İlişki I YÜKÜMLENDİRME SÜRECİ 42 A Genel Açıklama 42 B Yükümlendirme Süreci 43 1 Genel Olarak 43 2 Salma Aşaması 45 3 Verme Aşaması 46 4 Alma Aşaması 46 II KAMU İCRA HUKUKU 47 A Kavram 47 B Kamu İcra Hukukunun Niteliği 51 C Kamu İcra Hukukuna Hâkim Olan İlkeler 56 1 Genel Olarak 56 2 Hukuk Devleti İlkesi 56 3 Re sen Harekete Geçme İlkesi 57 4 Malvarlığı İle Sorumluluk İlkesi 58 5 Menfaatler Dengesinin Gözetilmesi İlkesi 59 6 Usûl Ekonomisi İlkesi 59 7 Ölçülülük İlkesi 60 8 Hukukî Güvenlik İlkesi 63 a Genel Olarak 63 b Belirlilik İlkesi 63 c Aleyhe Düzenlemelerin Geçmişe Yürü tül memesi İlkesi 64 ç Kıyas Yasağı İlkesi 66 d Genel Değerlendirme 67 Ç Kamu İcra Hukuku Genel İcra Hukuku İlişkisi 67 1 Genel Olarak 67 2 Benzerlikleri 70 3 Farklılıkları 72 4 Genel Değerlendirme 76 İKİNCİ BÖLÜM KAMU ALACAĞI KAVRAMI ve KAPSAMI I KAMU ALACAĞI KAVRAMI 81 II KAMU ALACAĞININ KAPSAMI 83 A Genel Açıklama 83 B Alacağın Kime Ait Olduğu Bakımından 83 Ç Alacağın Niteliği Bakımından 84 1 Genel Olarak 84 2 Aslî Kamu Alacakları 84 3 Fer i Kamu Alacakları 85 4 Kamu Hizmeti Yapılmasına Bağlı OlarakDoğan Alacaklar 86 Ç Tahsili Emval Kanunu na veya Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna Göre Tahsil Edileceği Belirtilen Alacaklar Bakımından 89 D Genel Değerlendirme 91 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM KAMU ALACAĞININ TARAFLARI KAMU ALACAĞININ TAHSİLİ KAMU ALACAKLARININ TAHSİLİNDE GÖREV ve YETKİ KAMU İCRA HUKUKUNDA SÜRELER ve TEBLİGAT I GENEL ÇERÇEVE 95 II KAMU ALACAKLARININ TARAFLARI 95 A Kamu Alacaklısı 95 B Kamu Borçlusu 96 III KAMU ALACAĞININ TAHSİLİ 97 A Genel Açıklama 97 B Tahsil İşleminin Hukukî Niteliği 98 C Tahsil İşleminin Unsurları 100 1 Genel Olarak 100 2 Yetki 101 3 Şekil 102 4 Sebep 103 5 Konu 103 6 Amaç 104 III KAMU ALACAKLARININ TAHSİLİNDE GÖREV ve YETKİ 104 IV SÜRELER ve TEBLİGAT 105 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM KAMU ALACAĞININ KORUNMASI I GENEL ÇERÇEVE 111 II TEMİNAT 111 A Genel Açıklama 111 B Teminat İstenmesini Gerektiren Haller 112 C Teminat Olarak Kabul Edilecek Değerler 114 1 Genel Olarak 114 2 Maddî Teminat 114 3 Şahsî Teminat 115 a Genel Olarak 115 b Kefil Göstermenin Şartları 115 4 Teminat Hükmünde Olan Eşya 116 Ç Teminat Gösterme Süresi 116 II İHTİYATÎ HACİZ 118 A Genel Açıklama 118 B Hukukî Niteliği 118 C İhtiyatî Haciz Sebepleri 119 Ç İhtiyatî Haciz Kararı Verme Yetkisi 120 D İhtiyatî Haczin Sonuçları 120 E İhtiyatî Haciz İşlemine Karşı Dava Açılması 121 IV İHTİYATÎ TAHAKKUK 122 A Genel Açıklama 122 B İhtiyatî Tahakkuk Nedenleri 123 C İhtiyatî Tahakkukun Sonuçları 124 Ç İhtiyatî Tahakkuka Dayanan İhtiyatî Haciz İşlemineKarşı Dava Açılması 125 V RÜÇHAN HAKKI 126 VI GERİ VERİLECEK PARALARLA MAHSUB TAKAS ESASI 128 VII HÜKÜMSÜZ SAYILAN İŞLEMLER 129 VIII KAMU ALACAĞININ SORUMLU SIFATIYLA ÖDENMESİ 129 A Genel Açıklama 129 B Mirasçıların Sorumluluğu 130 C Kesinti Yapanların Sorumluluğu 132 Ç Kamu Alacağı Ödenmeden İşlem Yapanların Sorumluluğu 133 D Tasfiye Memurlarının Sorumluluğu 134 E Limited Şirketlerde Ortakların Sorumluluğu 134 F Kanunî Temsilcilerin Sorumluluğu 136 G Şirketlerin Birleşmesi Devri Bölünme ve Şekil Değiştirmesi Halinde Sorumluluk 138 IX Sermayesi Paylara Bölünmemiş Şirketin Feshini İsteme 138 BEŞİNCİ BÖLÜM KAMU BORCUNUN SONA ERMESİ I GENEL ÇERÇEVE 142 II ÖDEME 143 A Genel Açıklama 143 B Ödeme Yeri 143 C Ödeme Şekli 144 1 Genel Olarak 144 2 Özel Ödeme Şekilleri 145 a Genel Olarak 145 b Kamu Alacağının Banka ve ya daPostane Tarafından Toplanması 145 c Kamu Alacağının Çizgili Çekle Ödenmesi 146 ç Kamu Alacağının Kaynakta Kesme Stopaj Yöntemiyle Toplanması 147 Ç Ödeme Zamanı 148 1 Genel Olarak 148 2 Özel Ödeme Zamanları 149 a Genel Olarak 149 b İkmalen Re sen veya İdarece Tarh EdilenVergilerde 149 c Ülkeyi Terk ve Ölüm Gibi MükellefiyetiKaldıran Hallerde 149 ç Vergi Mahkemesinde Dava Açılması Halinde 150 d Uzlaşmaya Başvurulması Halinde 150 e Özel Ödeme Şekillerinde Ödeme Tarihi 151 f Diğer Özel Ödeme Zamanları 152 3 Gecikme Faizi Uygulaması 152 a İkmalen Re sen veya İdarece Vergi TarhındaGecikme Faizi 152 aa Genel Olarak 152 bb Uygulanma Süresi 153 cc Gecikme Faizinin Oranı veHesaplama Yöntemi 153 b İhtirazî Kayıtla Beyana Dayanan Vergi Tarhında Gecikme Faizi 154 D Ödeme Zamanlarının Uzatılması 154 E Ödemenin İsbatı 155 F Ödemenin Mahsup Edileceği Alacaklar 155 G Verginin Vadesinde Ödenmemesinin HukukîSonuçları 156 1 Genel Olarak 156 2 Gecikme Zammı Uygulanması 157 3 Cebren Tahsil Yoluna Başvurulması 157 III TAKAS 158 A Genel Açıklama 158 B Takas Beyanında Bulunabilmenin Şartları 159 C Takas Beyanında Bulunabilecekler 160 IV TERKİN 162 V TAHAKKUKTAN VAZGEÇME 163 VI ZAMANAŞIMI 163 VIII DİĞER NEDENLER 163 A Genel Olarak 163 B Hata Düzeltme 163 C Uzlaşma 164 Ç Cezalarda İndirim 165 D Ölüm 165 E Pişmanlık ve Islah 166 F Af 167 ALTINCI BÖLÜM KAMU ALACAKLARININ CEBREN TAHSİLİ I GENEL ÇERÇEVE 173 II TEMİNATIN PARAYA ÇEVRİLMESİ veKEFİLİN TAKİBİ 173 A Genel Açıklama 173 B Teminatın Paraya Çevrilmesi 174 C Kefilin Takibi 174 III HACİZ YOLUYLA TAKİP 174 A Genel Açıklama 174 B Ödeme Emri 175 1 Genel Olarak 175 2 Ödeme Emrine Karşı Dava Açılması 178 C Mal Bildiriminde Bulunma 178 Ç Haciz 181 1 Genel Olarak 181 2 İstihkâk İddiaları 183 a Genel Olarak 183 b Borçlu Elinde Haczedilen Mallar Hakkında İstihkak İddiaları 184 c Üçüncü Şahıs Elinde Haczedilen Mallar Hakkında İstihkak İddiaları 185 ç İstihkak İddialarına Karşı Dava Açılması 185 3 Kamu İdareleri Arasında Hacze İştirak 186 4 Haczedilemeyen Mallar 186 5 Kısmen Haczedilebilen Gelirler 188 6 Yetişmemiş Mahsullerin Haczi 188 7 Haczin Sonuçları 189 8 Paraya Çevirme 189 9 Aciz Hali 190 10 Menkul Malların Haczi ve Satışı 191 a Genel Olarak 191 b Üçüncü Kişilerdeki Menkul Malların Alacak ve Hakların Haczi 193 c Zor Kullanma 195 ç Haczedilen Malların Korunması 195 d Menkul Malların Satışı 196 11 Gayrimenkul Mallar İle Gemilerin Haczi ve Satışı 197 a Genel Olarak 197 b Gayrimenkul Malların Satışı 198 aa Satış Hazırlıkları 198 bb Gayrimenkul Mallarda Artırma ve İhale 199 cc İhalenin Yapılamaması 200 çç Gayrimenkul Satış Bedelinin Tahsili 200 dd Gayrimenkullerin Teferruğu ve Geri Verilmesi 201 ee İhalenin Sonucu Fesih ve Tescil 203 IV İFLÂS YOLU İLE TAKİP ve KONKORDATO 203 A İflâs Yolu İle Takip 203 B Konkordato 205 V GECİKME ZAMMI GECİKME FAİZİ TECİL FAİZİ ve İADE FAİZİ 205 A Genel Açıklama 205 B Gecikme Zammı 205 1 Genel Olarak 205 2 Hukukî Niteliği 206 3 Gecikme Zammı Uygulamasına Konu Olan Kamu Alacakları 207 4 Gecikme Zammının Oranı ve Hesaplanması 207 5 Gecikme Zammı İle Gecikme Faizinin Karşılaştırılması 208 C Tecil Faizi 209 Ç İade Faizi 209 YEDİNCİ BÖLÜM KAMU BORÇLUSUNA TANINAN KOLAYLIKLAR I GENEL ÇERÇEVE 216 II KAMU ALACAĞININ ERTELENMESİ 217 A Genel Açıklama 217 B Tecil ve Taksitlendirme 217 1 Genel Olarak 217 2 Tecilin Şartları 218 a Genel Olarak 218 b Çok Zor Duruma Düşme 218 c Talepte Bulunma 218 ç Teminat Gösterme 219 d İdarenin Takdiri 219 e Süre 220 f Faiz 220 3 Tecil Taleplerinin Reddi ve Tecil Şartlarına Uyulmaması 220 a Tecil Talebinin Reddi 220 b Tecil Şartlarına Uyulmaması 221 C İcranın Yargı Organları Tarafından Tehiri Ertelenmesi 221 Ç Ölüm Halinde Takibin Geri Bırakılması 222 III TERKİN 222 A Genel Açıklama 222 B Terkinin Diğer Kavramlarla Karşılaştırılması 223 C Tabiî Afetler Nedeniyle Terkin 224 1 Genel Olarak 224 2 Vergi Borçları ve Vergi Cezalarının Terkini 224 3 Diğer Kamu Alacaklarının Terkini 226 Ç Tahsil İmkânsızlığı Nedeniyle Terkin 228 D Yargı Kararı Gereği Terkin 228 IV TAHAKKUKTAN VAZGEÇME 229 V ZAMANAŞIMI 230 A Genel Açıklama 230 B Zamanaşımı Çeşitleri 231 1 Genel Olarak 231 2 Tarh Zamanaşımı 231 3 Tahsil Zamanaşımı 232 4 Düzeltme Zamanaşımı 232 5 Ceza Kesme Zamanaşımı 233 C Zamanaşımı Sürelerinin Durması ve Kesilmesi 233 1 Genel Olarak 233 2 Tarh Zamanaşımı Süresinin Durması ve Kesilmesi 234 a Durması 234 b Kesilmesi 234 3 Tahsil Zamanaşımı Süresinin Durması ve Kesilmesi 234 a Durması 234 b Kesilmesi 235 Ç Tahsil Zamanaşımının Sonuçları 236 SEKİZİNCİ BÖLÜM KAMU İCRA HUKUKUNDAN KAYNAKLANAN UYUŞMAZLIKLAR ve ÇÖZÜM YOLLARI I GENEL ÇERÇEVE 241 II KAMU İCRA HUKUKUNDAN KAYNAKLANAN UYUŞMAZLIKLARIN SINIFLANDIRILMASI 242 A Genel Açıklama 242 B Uyuşmazlığın Kaynağını Oluşturan Hukukî İlişki Bakımından 243 C Uyuşmazlığın Kaynağını Oluşturan Kurumun Tahsil Sürecindeki Yeri Bakımından 244 III KAMU İCRA HUKUKUNDAN KAYNAKLANANUYUŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜMÜNDE GÖREVLİ YARGI ORGANLARI 245 A Genel Açıklama 245 B Kamu İcra Hukukundan Kaynaklanan Uyuşmazlıkların Vergi Yargısında Çözümü 246 C Kamu İcra Hukukundan Kaynaklanan Uyuşmazlıkların Adlî Yargıda Çözümü 247 DOKUZUNCU BÖLÜM KAMU İCRA HUKUKUNDAN KAYNAKLANAN ve VERGİ YARGISINDA ÇÖZÜMLENEN UYUŞMAZLIKLAR I GENEL ÇERÇEVE 255 II GÜVENCE ÖNLEMLERİNDEN KAYNAKLANAN UYUŞMAZLIKLAR 256 A Genel Açıklama 256 B Tahakkuka Dayanan İhtiyatî Haciz İşlemine Karşı Dava Açılması 257 1 Genel Olarak 257 2 Davanın Konusu 261 3 Davanın Tarafları 261 4 Dava Nedenleri 261 5 Görevli ve Yetkili Mahkeme 264 6 Dava Açma Süresi 264 7 Davanın Sonuçları 265 a Mahkemenin İnceleme Yetkisinin Sınırı 265 b Yürütmenin Durması Durdurulması 266 c Hukuka Aykırı Olarak Uygulanan İhtiyatî Haciz Nedeniyle Uğranılan Zararın İstenilmesi 267 C İhtiyatî Tahakkuka Dayanan İhtiyatî Haciz İşlemine Karşı Dava Açılması 269 1 Genel Olarak 269 2 Davanın Konusu 271 3 Davanın Tarafları 273 4 Dava Nedenleri 273 5 Görevli ve Yetkili Mahkeme 274 6 Dava Açma Süresi 274 7 Davanın Sonuçları 275 III CEBREN TAHSİL SÜRECİNDE ORTAYA ÇIKAN UYUŞMAZLIKLAR 275 A Genel Çerçeve 275 B Ödeme Emrine Karşı Dava Açılması 276 1 Genel Olarak 276 2 Davanın Konusu 278 a Genel Olarak 278 b Yetki Unsurundaki Sakatlıklar 279 c Şekil Unsurundaki Sakatlıklar 280 ç Konu Unsurundaki Sakatlıklar 282 d Sebep Unsurundaki Sakatlıklar 284 e Amaç Unsurundaki Sakatlıklar 286 3 Davanın Tarafları 287 4 Dava Nedenleri 288 a Genel Olarak 288 b Böyle Bir Borcun Olmadığı İddiası 289 aa Genel Olarak 289 bb Borcun Ödenmiş Olması 290 cc Borcun Hiç Doğmamış Olması 291 dd Borcun Tahsil Edilmesinin Mümkün Olmaması 293 c Borcun Kısmen Ödendiği İddiası 294 ç Borcun Zamanaşımına Uğradığı İddiası 296 6 Görevli ve Yetkili Mahkeme 297 7 Dava Açma Süresi 300 8 Davanın Sonuçları 301 a Genel Olarak 301 b Davanın Hangi Sürede Karara Bağlanacağı 301 c Verilen Kararın Kesinliği 301 ç Haksız Çıkma Zammı 302 d Yürütmenin Durması Durdurulması 303 e Mal Bildiriminde Bulunma 304 C Haciz İşlemine Karşı Dava Açılması 305 1 Genel Olarak 305 2 Davanın Konusu 307 3 Davanın Tarafları 308 4 Dava Nedenleri 308 5 Görevli ve Yetkili Mahkeme 310 6 Dava Açma Süresi 312 7 Davanın Sonuçları 313 Ç Menkul İhalesinin Feshi İptali Davası 315 1 Genel Olarak 315 2 Menkul Malların Satışı 316 3 Menkul İhalesinin Feshi İptali Davası 317 a Genel Olarak 317 b Davanın Tarafları 319 c Dava Nedenleri 320 ç Görevli ve Yetkili Mahkeme 323 d Dava Açma Süresi 327 e İhalenin Feshi İptali Davasının Sonuçları 328 4 Genel Değerlendirme 329 IV KAMU BORÇLUSU LEHİNE DÜZENLENEN BAZI KURUMLARIN İŞLETİLMESİNDEN KAYNAKLANAN UYUŞMAZLIKLAR 330 A Genel Açıklama 330 B Tecil Talebinin Reddi İşlemine Karşı Dava Açılması 330 1 Genel Olarak 330 2 Davanın Konusu 333 3 Davanın Tarafları 334 4 Dava Nedenleri 334 5 Görevli ve Yetkili Mahkeme 334 6 Dava Açma Süresi 335 7 Davanın Sonuçları 335 C Terkin Talebinin Reddi İşlemine Karşı Dava Açılması 336 1 Genel Olarak 336 2 Davanın Konusu 338 3 Davanın Tarafları 339 4 Dava Nedenleri 339 5 Görevli ve Yetkili Mahkeme 339 6 Dava Açma Süresi 340 7 Davanın Sonuçları 340 V DAVA AÇMA SÜRESİ 341 A Genel Açıklama 341 B Dava Açma Süresinin Hukukî Niteliği 342 C Dava Açma Süresinin Başlangıcı 344 Ç Dava Açma Süresinin Hesaplanması 347 D Dava Açma Süresinin Durması ve Uzaması 350 1 Dava Açma Süresinin Durması 350 2 Dava Açma Süresinin Uzaması 353 E Dava Açma Süresinin Sona Ermesinin Sonuçları 353 VI GENEL DEĞERLENDİRME 354 ONUNCU BÖLÜM KAMU İCRA HUKUKUNDAN KAYNAKLANAN ve ADLÎ YARGIDA ÇÖZÜMLENEN UYUŞMAZLIKLAR I GENEL ÇERÇEVE 364 II TASARRUFUN İPTALİ DAVASI 365 A Genel Açıklama 366 B Tasarrufun İptali Davasının Hukukî Niteliği 369 C Davanın Konusu 373 1 Genel Olarak 373 2 Kamu Borçlusunun İvazsız Tasarrufları 375 a Genel Olarak 375 b İvazsız Tasarruflar 375 c Bağışlama Hükmünde Olan Tasarruflar 377 aa Genel Olarak 377 bb Hısımlar Arasında Yapılan Tasarruflar 377 cc Sözleşmenin Yapıldığı Tarihe Göre Pek Aşağı Bir Bedelin Kabul Edildiği Sözleşmeler 378 çç Kamu Borçlusunun Kendisi veya Üçüncü Kişi Menfaatine Kaydı Hayat Şartıyla İrat veya İntifa Hakkı Tesis Ettiği Sözleşmeler 380 ç İvazsız Tasarrufların Hükümsüz Sayılmasının Şartları 380 aa Genel Olarak 380 bb Ödeme ve ya da Mal Beyanına İlişkin Şartlar 381 cc Tasarrufun Yapıldığı Zamana İlişkin Şart 382 3 Hükümsüz Sayılan Diğer Tasarruflar 383 a Genel Olarak 383 b Mevcut Bir Borcu Temin İçin Yapılan Rehinler 383 c Borca Karşılık Para veya Mutad Ödeme Araçları Dışında Yapılan Ödemeler 384 ç Vadesi Gelmemiş Bir Borç İçin Yapılan Ödemeler 385 d Tasarrufun Hükümsüz Sayılmasının Şartları 385 aa Genel Olarak 385 bb Ödeme ve ya da Mal Beyanına İlişkin Şartlar 386 cc Tasarrufun Yapıldığı Zamana İlişkin Şart 386 4 Kamu Alacağının Tahsiline İmkân Bırakmamak Amacıyla Yapılan Tasarruflar 386 a Genel Olarak 386 b Tasarruf Türleri 387 aa Kamu Borçlusunun Yaptığı Tek Taraflı İşlemler 387 bb Borçlunun Amacını Bilen veya Bilmesi Gereken Kimselerle Yapılan İşlemler 387 c Tasarrufun Hükümsüz Sayılmasının Şartları 388 aa Genel Olarak 388 bb Borçlunun Malının Bulunmaması veya Bulunan Malın Kamu Alacağına Yeterli Olmaması 388 cc Kamu Borçlusu Tarafından Yapılan Tasarrufların Kamu Alacağının Kısmen veya Tamamen Tahsilini İmkânsız Bırakmak Amacıyla Yapılmış Olması 389 çç Kamu Borçlusu İle Hukukî İlişkide Bulunan Kişinin Borçlunun Amacını Bilen veya Bilmesi Gereken Birisi Olması 389 ç Değerlendirme 390 Ç Davanın Tarafları 392 1 Davacı 392 2 Davalı 393 a Genel Olarak 393 b Kamu Borçlusu İle Hukukî İlişkide Bulunanlar ve Mirasçıları 393 c Kamu Borçlusu Tarafından Kendilerine Ödeme Yapılanlar ve Mirasçıları 394 3 Kötü Niyetli Üçüncü Kişiler 394 4 Kamu Borçlusunun Davalı Olması 395 5 Davalılar Arasındaki Bağlantı 397 D Dava Nedenleri 398 1 Genel Olarak 398 2 Kamu Alacağının Kesinleşmiş ve Vadesinde Ödenmemiş Olması 399 3 Kamu Alacağının Tahsilinin Mümkün Olamaması 400 E Görevli ve Yetkili Mahkeme 403 F Dava Açma Süresi 404 G Tasarrufun İptali Davasının Sonuçları 407 1 Genel Olarak 407 2 Kamu Alacaklısı Açısından 408 3 Kamu Borçlusu Açısından 409 4 Üçüncü Kişiler Açısından 411 Ğ Genel Değerlendirme 413 III İSTİHKAK DAVASI 417 A Genel Açıklama 418 B İstihkak İddiası 419 C İstihkak Davası 423 1 Genel Olarak 423 2 Davanın Konusu İstihkak İddiası 424 a Genel Olarak 424 b Borçlu Elinde Haczedilen Mallar Hakkında İstihkak İddiaları 425 aa Genel Olarak 425 bb İstihkak İddiasının Kamu Borçlusu Tarafından İleri Sürülmesi 426 cc İstihkak İddiasının Üçüncü Kişi Tarafından İleri Sürülmesi 428 çç İstihkak İddiasının Kamu Borçlusu İle Birlikte İkamet Edenler Tarafından İleri Sürülmesi 429 c Üçüncü Kişi Elinde Haczedilen Mallar Hakkında İstihkak İddiaları 430