Kanuni Devrinde Osmanlı da Hukuki Hayat Şeyhülislam İbn Kemal lin Fetvaları Işığında — Dr Ahmet İnanır
Kanuni Devrinde Osmanlı da Hukuki Hayat Şeyhülislam İbn Kemal lin Fetvaları Işığında
Dr Ahmet İnanırOSAV
Kanuni Devrinde Osmanlı da Hukuki Hayat Şeyhülislam İbn Kemal lin Fetvaları Işığında
Dr Ahmet İnanırOsmanlı Devleti günümüzde muhteşem yüzyıl olarak da bilinen Kanûnî Sultan Süleyman döneminde siyasi ve askeri açıdan zirveye çıkmıştır Bu dönemde gerek toplumsal gerekse fetihlerle genişlemeye bağlı olarak ortaya çıkan sorunlarla ilgili çeşitli hukuki düzenlemeler yapılmıştır Bu düzenlemelerde Osmanlı şeyhülislâmlarından özellikle İbn Kemal in ismi ön plana çıkmıştır Osmanlı Devleti kendisinden önceki Türk İslâm devletlerinden devraldığı hukuki geleneğe bağlı kalarak Hanefi mezhebini benimsemiştir Hanefi hukukçuları ise klasik hukuk çalışmaları yanında bir de günlük hayata çözüm üreten uy gulamaya yönelik fetâvâ nevâzil vâkıât ve mesâil türü eserler telif etmişlerdir İbn Kemal yetiştiği ortamın ve anlayışın bir sonucu olarak mes elelere doğrudan Kur an sünnet icmâ ve kıyas gibi şer î delillere dayanarak ictihad etmek yerine fıkıh kitaplarındaki görüşlerden zamana en uygun olanı tercih ederek sorunları çözmeye çalışmıştır İbn Kemal in fetva mecmûaları incelendiğinde Osmanlı hukuk sisteminde şeyhülislâm fetvalarının sadece karmaşık davalarda hukuki açıklama ve uygula ma aracı olarak hizmet etmediğini aynı zamanda bir fıkıh kitabına bakacak Arapça bilgisi olmayan nâibler ve halk için de yol gösterici bir kaynak olduğu görülmektedir Çağın sorun ve çözümlerini dolayısıyla hukukun canlılığını ve esnekliğini yansıtması bakımından büyük önem arz eden İbn Kemal in fetvaları hiç şüphesiz hukuk iktisat sosyal ve siyasi tarih araştırmaları için mutlaka incelenmesi gereken zengin bir literatür oluşturmaktadır
Osmanlı Araştırmaları Vakfı Yayınları
Osmanlı Devleti günümüzde muhteşem yüzyıl olarak da bilinen Kanûnî Sul tan Süleyman döneminde siyasi ve askeri açıdan zirveye çıkmıştır Bu dönemde gerek toplumsal gerekse fetihlerle genişlemeye bağlı olarak ortaya çıkan sorunlarla ilgili çeşitli hukuki düzenlemeler yapılmıştır Bu düzenlemelerde özellikle Şeyhülislâm İbn Kemal in ismi ön plana çıkmıştır Osmanlı Devleti kendisinden önceki Türk İslâm devletlerinden devraldığı hukuki geleneğe bağlı kalarak Hanefi mezhebini benimsemiştir Hanefi hukukçu ları ise klasik hukuk çalışmaları yanında bir de günlük hayata çözüm üreten uy gulamaya yönelik fetâvâ nevâzil vâkıât ve mesâil türü eserler telif etmişlerdir İbn Kemal yetiştiği ortamın ve anlayışın bir sonucu olarak mes elelere doğrudan Kur an sünnet icmâ ve kıyas gibi şer î delillere dayanarak ictihad etmek yerine fıkıh kitaplarındaki görüşlerden zamana en uygun olanı tercih ederek sorunları çözmeye çalışmıştır İbn Kemal in fetva mecmûaları incelendiğinde Osmanlı hukuk sisteminde şeyhülislâm fetvalarının sadece karmaşık davalarda hukuki açıklama ve uygula ma aracı olarak hizmet etmediğini aynı zamanda bir fıkıh kitabına bakacak Arap ça bilgisi olmayan nâibler ve halk için de yol gösterici bir kaynak olduğu görülmektedir Ça ğın sorun ve çözümlerini dolayısıyla hukukun canlılığını ve esnekliğini yansıtması bakımından büyük önem arz eden İbn Kemal in fetvaları hiç şüphesiz hukuk iktisat sosyal ve siyasi tarih araştırmaları için mutlaka incelenmesi gereken zengin bir literatür oluşturmaktadır Eser hazırlanırken başta Süleymaniye Kütüphanesi olmak üzere birçok kütüphane katalogu tarandı beş bini aşkın fetva okundu bin altı yüzü aşkın fetva konu özelliklerine göre tasnif edildi Şeyhülislâm İbn Kemal in Fetvaları Işığında KANÛNÎ DEVRİNDE OSMANLI DA HUKUKÎ HAYAT adlı eser Dr Ahmet İNANIR hocamız tarafından böyle hazırlandı
Osmanlı Araştırmaları Vakfı
Osmanlı Devleti günümüzde muhteşem yüzyıl olarak da bilinen Kanuni Sultan Süleyman 1520 1566 döneminde siyasi ve askeri açıdan zirveye çıkmıştır Bu dönemde gerek toplumsal gerekse fetihlerle genişlemeye bağlı olarak ortaya çıkan sorunlarla ilgili çeşitli hukuki düzenlemeler yapılmıştır Bu düzenlemelerde Osmanlı Şeyhülislamlarından özellikle İbn Kemal v 940 1534 in ismi ön plana çıkmıştır