Kapitalizmin Kökeni

Küreselleşme olarak tanımlanan yeni dünya düzeninin uygulanması sonuçlarını çok çabuk vermiş dünya üzerinde hem ülkeler arası hem de ülkeler içi gelir dağılımı bozulma eğilimine girmiş az sayıda zengin zenginleşirken daha büyük kitleler yoksullaşmıştır Durum önce küreselleşmeye karşı bir direniş hareketi doğurmuş fakat bilimsel çevrelerde bu direniş kapitalizmin sorgulanmasına dönüşmüştür Günümüzde yaygın bir coğrafyada çeşitli ortam ve kanallarda alternatif arayışlar hızlanan bir ivmeyle devam etmektedir Aşırı bir güvenle konumunu dünya üzerinde perçinleme çabasındaki kapitalizm kısa bir sürede kendini korumaya yönelmiştir Bu koruma aktif bir direniş stratejisiyle yürümektedir Kapitalizm büyük bir hırsla son kaleleri fethetmeye çalışmaktadır Bir yandan kapitalizm sorgulanamayan bir inanç sistemine dönüşmekte bir yandan da dünyanın yenilenemeyen kaynakları üzerinde hâkimiyetini kurarak uluslarüstü şirketler aracılığıyla ekonomi ve politik alanlardaki hâkimiyetini pekiştirme çabasını sürdürmektedir Bu durum kapitalizmin son direnişidir

Yirmiden fazla dile çevrilmiş olan bu eser dünya ekonomisinin XV ve XVIII yüzyıllar arasındaki tarihine ilişkin 30 yıl süren bir araştırmanın bulgularını ve sonuçlarını içeriyor XX yüzyılın en büyük tarihçilerinden biri olan Fernand Braudel insanın nüfusundan ne yiyip ne içtiğinden ne giydiğinden ne tür teknolojiler kullandığından neyi nasıl alıp sattığından ve ne tür mekânlarda yaşadığından söz ederek size kapitalizmin tarihinin bir özetini sunuyor

Kapitalizm Korona pandemisi içinde yaşadığımız şu günlerde 2008 de girdiği son krizden tam anlamıyla çıkabilmiş değil Gerek gelişmiş gerekse de az gelişmiş ülkelerin büyüme oranlarından tutunda şirketlerin kar oranlarına oradan da gelir eşitsizliklerine bakıldığında 2008 krizinin bir uzun durgunluk döneminin başlangıcı olduğu iddia edilebilir Elinizdeki bu kitapta kapitalist sistemin insanlık tarihindeki en büyük üç krizinin 1929 1973 ve 2008 sebepleri ve sonuçları üzerinde bir deneme Bu krizlerin ne kadar insan hataları ne kadar kapitalist sistemin kendine içkin çelişkiler sonucu ortaya çıktığını irdeliyoruz Umarım bu çalışma kapitalist sistemin daha özgür eşit ve güler yüzlü bir alternatifçe aşılması konusunda insanların ümitlerini tazeler

Kapitalizm Teknoloji ve Türkiye

Çağdaş Marksist düşüncenin en önemli temsilcilerinden biri olan ve postmarksizm postmodernizm gibi eğilimlere karşı sınıf perspektifinin altını çizen Ellen Meiksins Wood u 2016 yılında kaybettik Bu üretken yazarın kaleme aldığı yapıtları mümkün olduğunca kapsamlı bir biçimde Türkiyeli okurların dikkatine sunmaya ise devam ediyoruz Wood un bu özgün ve kışkırtıcı kitabı kapitalizmin insan tabiatının doğal ve kaçınılmaz bir sonucu olmadığını hatırlatıyor bize Aynı zamanda asırlardır süren ticari ilişkilerin basit bir uzantısı olmadığını da gösteriyor Onun yerine kapitalizmin son derece özgün tarihsel koşulların geç kalmış ve belli bir yere sıkışmış bir ürünü olduğunu anlatıyor toplumsal ilişkilerde ve insanın doğayla etkileşiminde büyük dönüşümler gerektirdiğini ortaya koyuyor Kapitalizm olarak bildiğimiz bu dinamik iktisadi sistem nasıl oldu da feodal Avrupa nın köylüleri ve derebeyleri arasından çıkıp gelişebildi sorusunun peşine düşen Wood kitabının sonlarına doğru emperyalizme küreselleşme ve ulus devlet tartışmalarına ekolojik yıkım ve mevcut tarım krizine kadar uzanıyor Kapitalizmin Kökeni Hah işte bu denen uğraklardan biri Wood son derece titiz ve hayal gücü kuvvetli bir düşünür Marksist siyaset kuramına yeni bir soluk getiren ve onun birçok düzeyde birden tarihsel kuramsal siyasal sözünü söylemesini sağlayan biri Corey Robin Jacobin Olağanüstü bir akademik yapıt Michael Perelman Choice

Hafızaibeşer malum nisyan ile malul Nisyanı isyana çevirme fikrini üreten Sol bakış en başta antikapitalisttir Ancak unutmamak artık daha önemli çünkü bugün kapitalizmin bambaşka bir aşamasını yaşıyoruz Hiper kapitalizm Küreselleşmiş özelleştirmeye ve piyasa tapınmacılığına dayalı günümüz hiper kapitalizminin insanların esenliğini toplumsal adaleti ve tüm yeryüzünü tehdit ettiğini söyleyen çizer Larry Gonick ve yazar Tim Kasser bu ortak çalışmalarında mevcut sistemin nasıl çığrından çıktığını çözümlemekle kalmıyor aynı zamanda yaşanmış direniş pratiklerinden hareketle daha sağlıklı bir geleceğin nasıl kurulacağının da ipuçlarını veriyorlar Wall Street i İşgal Et kuşağından olan yazar ve çizer değerler insanın esenliği ve tüketim toplumu üzerine yapılan araştırmaları temel alarak yaşadığımız dünyayı anlamak bakımından kritik önem taşıyan kavramları şirket iktidarı serbest ticaret özelleştirme kuralsızlaştırma tanımlıyor ve mevcut sistemi değiştirme yönünde geliştirilmiş tepkilerin yalın bir yaşam sürmek paylaşma protesto vb dökümünü çıkarıyorlar Gonick ve Kasser in bu sivri dilli ve derinlikli çizgi romanı küresel ekonomiyi ve onu değiştirmeyi hedefleyen hareketleri berrak bir dille anlatırken okurlarını eğlenceli bir anti hiperkapitalist yolculuğa çağırıyor

Özlü renkli çizgili ve iddialı bir anlatım Kapitalizm Ölmeli Hem de bir an önce ölmeli Çevremiz dünyamız sağlığımız eğitimimiz çocuklarımız hayatımız için Ama kendi kendine ölmüyor birdenbire yok olmuyor Stephanie McMillan Kapitalizm Ölmeli de onun nasıl ve ne zaman yok olabileceğini daha doğrusu yok edilebileceğini tepelenebileceğini anlatıyor Sadece nesnel koşullara kapitalizmin bugünkü güçlü ve zayıf yanlarına değil siyasi özne cephesinde yapılması gerekenlere Ne Yapmalı ya da odaklanıyor McMillan propagandaya ajitasyona örgütlenmeye Hatta ayrıntılarıyla devrimci örgüt e ara düzey örgüt e kitle örgütleri ne Birleşik Devletler in anti kapitalist anti emperyalist çevreleri içerisinde alabildiğine militanca bir arayış bu Ve çizgilerin gücü adına mizahi Eğlenceli olmaya devam ederken çok da eğitici Sean Michael Dodd Çizimler bir hayli vurucu tamamen anladığımı düşündüğüm konuların iç yüzüne dair yeni şeylerin farkına vardım Geniş konu ve kavramlar oldukça zekice kısa ve özlü bir biçimde açıklanmış Duccio

Herkesin hakkında konuştuğu bu kapitalizm nedir Alman siyaset bilimi profesörü Georg Fülberth kendi kapitalizm tanımını geçmişteki teorisyenlerin çalışmalarını kıyaslayarak inşa ediyor Karl Marx Adam Smith David Ricardo J M Keynes W Sombart Max Weber Joseph Schumpeter Fernand Braudel I Wallerstein Kozo Uno gibi önde gelen kapitalizm analizcilerinin görüşlerini yorumlayarak sağlam bir kapitalizm tanımına ulaşıyor Ardından kapitalizmin ortaya çıkışını ve tarihsel gelişimini derinliğine ve çok yönlü olarak inceliyor Feodal toplumda kapitalizmin doğumunu olanaklı kılan potansiyeller ve gelişmelerden yola çıkarak kapitalist toplumun serbest rekabetçi dönemden günümüzün neoliberalizmine uzanan gelişim sürecini mercek altına alıyor Kitap kapitalizm karşıtı hareketleri de kapsayarak bu sistemin üretim ve yaşam tarzının ne zaman son bulacağına dair sorularla son buluyor Frankfurter Allgemeine Zeitung un yazarlarından Dietmar Dath Kapitalizmin Kısa Tarihi ni şu sözlerle karşılamıştı Yeni bir 1789 un şerefine Eric Hobsbawm ın değerlendirmesi de şöyle Bu kitabı büyük bir keyifle okudum Türkiye de de ilgiyle karşılanan ve ilk basımı kısa sürede tükenen kitap pek çok üniversitede kaynak kitap olarak kullanılıyor

OKULLARIMIZDA ÖĞRETİLEN KOMÜNİZME EVLERİMİZDE KAPİTALİZMİ ÖĞRETEREK NASIL KARŞI KOYABİLİRİZ BİZİ UYARMIŞLARDI Çocuklarınızın çocukları komünizm altında yaşayacak Siz Amerikalılar çok safsınız Hayır komünizmi açıkça kabul etmeyeceksiniz ama sonunda uyanıp zaten komünizmin geldiğini görene kadar sizi küçük dozlarda sosyalizmle beslemeye devam edeceğiz Sizinle savaşmak zorunda kalmayacağız ekonominizi o kadar zayıflatacağız ki olgunlaşmış meyve gibi elimize düşeceksiniz Nikita Kruşçev 29 Eylül 1959 Sovyetler Birliği Komünist Partisi Birinci Sekreteri 1958 1964 Zengin Baba Yoksul Baba yı ve Zengin Baba serisindeki tüm kitapları şu soruya yanıt olarak yazdım Okul bize para hakkında ne öğretti Cevabı hepimiz biliyoruz pek bir şey değil Aslında okulun bize öğrettiği şeylerin çoğu modası geçmiş eskimiş ve işe yaramıyor Örneğin bize para biriktirmemiz öğretilir Hükümetler trilyonlarca karşılıksız para basarken biz neden para biriktirelim Askeri okuldan mezun oldum ve Vietnam da ABD Deniz Piyadeleri için uçtum Hayatımın büyük bir bölümünde komünizmle mücadele ettim Nikita Kruşçev in uyardığı gibi bugün okullarımızda Karl Marx ın Komünist Manifesto sundan ilkelerin öğretildiğini görüyoruz Sorun şu ki gerçek finansal eğitim olmayınca zavallı babam gibi öğretmenler Marksist fikirleri öğrettiklerinin farkında olmuyorlar 1997 de Zengin Baba Yoksul Baba yı ve 2021 de Kapitalist Manifesto yu yazdım Okullarımızda öğretilen komünist ideallerle evlerimizde kapitalizmi öğreterek mücadele edebilmek için yazıyorum

Bu kitapta Avrupa da burjuvazinin iktidara yükselişini anlatıyor ve onun kendine düşman hukuk sistemlerine karşı savaşımının izlerini sürüyorum Hukuksal değişimin toplumsal denetim kuramlarını kendi amaçlarına döndürmeyi ve belirli bir toplumsal ilişkiler sistemi dayatıp sürdürmeyi amaçlayan toplumsal sınıflar arasındaki çatışmanın bir ürünü olduğunu savlıyorum Michael E Tigar M Tigar Kapitalizmin Yükselişi ve Hukuk ta günümüz hukuk sisteminin kökenlerini ve gelişimini çökmekte olan feodal yapı ile yükselen burjuva toplumun yüzyıllar süren savaşımını bu savaşımın araçları ve ideolojileri bağlamın da inceliyor Kapitalizmin Yükselişi ve Hukuk un incelemesi 11 yüzyıl kentlerinde ticarî yaşamla açılıyor 18 yüzyılda burjuva hukukbiliminin zaferiyle devam ediyor ve zamanımızın hukukî ideolojisiyle hesaplaşmayı içeren başkaldırı hukukbilimiyle kapanıyor M Tigar özellikle 11 ve 18 yüzyıllar arasındaki dönemde feodal yapı ile yükselen burjuva toplumun yarışan hukuksal ideolojilerinin içeriklerini dolayısıyla ideolojik çatışmaları ve onları üreten çıkarları anlamaya ideolojik çatışmaları devrimci dönüşümün habercisi olan toplulukları saptamaya ve bu çatışmaların insanların günlük yaşamını nasıl etkilediğini göstermeye çalışıyor M Tigar iyi araştırılmış ve belgelenmiş çalışmasında Avrupa burjuvazisinin iktidarı ele geçirmesinde hukukun ve hukukçuların rolünü inceleyerek isyancı burjuvazinin hukuk teorisinin Protestan Reformu ndan çok daha önceye dayandığını ve burjuva devriminin önemli bir ideolojik bileşeni olduğunu gösteriyor

İkinci bağlantı kapitalizm ve çevresel felaket arasındadır Yine bunlar kapitalist bir politik ekonomi ve sonuçları arasındaki zorunlu bağlantılardır Altta yatan neden sürekli sermaye büyümesi ve genişleme ihtiyacıdır Rekabet bunu yönlendirir birçok yönden bunu konuşacağız Ne yazık ki ancak sonlu bir dünyadayız Sonuçlardan bazıları yaygın kaynak tükenmesinin yanı sıra iklim değişikliği de dahil olmak üzere yaygın çevre kirliliğini içeriyor Bu sonuçların çoğu kapitalizmin kârlılığı azaltan herhangi bir maliyeti dışsallaştırmaya yani yükü başkalarına yüklemeye bağımlılığı nedeniyle ortaya çıkar dışsallıklar meselesini birkaç hafta sonra konuşacağız Bu gerilimin altında yatan yaygın sağduyu yaşam kalitesinin mutluluğun ve tatminin bir şeylerin edinilmesiyle tanımlanması gerektiği düşüncesidir Bu yaygın ve sonsuz tüketim yenilik eskime ve israfla sonuçlanır çünkü bunlar kapitalizmin ürettiği şeylerdir Son olarak neoliberal finansallaşmış ve küreselleşmiş biçimiyle kapitalizm ile bu biçimden kaynaklanan bir dizi sonuç arasında bir dizi bağlantı vardır Bunları çok çok hızlı bir şekilde geçeceğimçünkü zamanımız kalmadı ama aynı zamanda birkaç hafta içinde bunları da ele alacağız Sermayenin bu biçimi almasının altında yatan neden kabaca 1945 ile 1970 arasındaki önceki dönemin sonunda sermayenin hızla düşen kâr oranlarıyla karşı karşıya kalmasıdır Sermayenin yeni bir biçime istila ve birikim için yeni alanlara ihtiyacı vardı Sermaye uygun koşullar altında gömülü veya sabit maliyetlerin niteliğine ve kapsamına bağlı olarak dünyayı dolaşmakta özgürdür Yani bir yere ve fabrika ekipmanına çok fazla yatırımınız varsa dolaşmakta o kadar özgür değilsinizdir Ancak böyle bir yatırımın yükü altında değilseniz bir kapitalist olarak daha ucuz ve veya daha fazla itaatkâr emek daha ucuz kaynaklar yeni pazarlar yarattığınız kirliliği boşaltacak yerler vb aramak için dünyayı dolaşabilirsiniz

Her ikisi de araştırmacı ve aktivist olan Katherine Gibson ve Julie Graham birlikte çalışıyorlar ve kitaplarını ortak isim olarak seçtikleri J K Gibson Graham adıyla yayımlıyorlar Bildiğimiz Kapitalizmin Sonu yazarların feminist teori ve Marksist siyasal iktisadın yanı sıra Jacques Derrida ve Fransız düzenleme okulundan araştırmacıların ortaya koyduğu yapıtlardan ve aynı zamanda emek çalışmaları alanında kendi yapmış oldukları araştırmalardan yararlanarak yazdıkları çığır açıcı bir çalışma Özellikle son dönem feminist çalışmalardan ve queer kuramından aldıkları ilhamla kapitalizmi kavramsal olarak istikrarsızlaştırmanın kendini doğal ve biricik kabul ettirmesinin temellerini sarsmanın kapitalist sistemi içeriden kemirmenin yollarını araştırıyor hayata geçirilebilmiş alternatif ekonomileri inceleyerek uygulamaya konabilecek başka alternatifleri tartışmaya açıyorlar Yepyeni bir düşünme tarzının kapılarını aralayan bu çalışmanın genişletilmiş ikinci basımından yapılan çevirinin ülkemizde alternatif bir sol tahayyüle katkıda bulunacağını umut ediyoruz

Kapitalizmin Ruhu ne iktisatçıların ne de iktisat tarihçilerinin cevaplayabildiği temel bir iktisat sorusuna cevap veriyor Sürekli ekonomik büyümenin nedenleri sadece koşulları değil nelerdir Başlığını Max Weber in aynı konudaki ünlü çalışmasından alan Greenfeld 16 yüzyıldan itibaren ekonomik faaliyetin doğasını dönüştüren ve ekonomiyi kendini geçindirmeden kâra doğru yönlendiren çığır açıcı davranış değişikliğinin ardındaki motivasyon sorununa odaklanıyor İngiltere Hollanda Fransa Almanya Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri nde ekonomik bilincin gelişiminin ayrıntılı bir analizi modern büyüme odaklı ekonominin arkasındaki motivasyonun veya ruhun rasyonel ekonomik aktörün özgürleşmesi değil daha ziyade milliyetçilik olduğunu iddia etmesine olanak tanıyor Milliyetçilik halk kitlelerini ulusal prestij için sonu gelmez bir yarışa sokmuş ve böylece ekonomik rekabet olgusunu ortaya çıkarmıştır Bu kitap cesur tezler üretmeyi mükemmelen başarıyor ve bu tezleri hem yaratıcı hem de güçlü bir şekilde savunuyor Bu nedenle geniş bir kesimin ilgisini fazlasıyla hak ediyor John A Hall Journal of Economic History Kapitalizmin Ruhu ekonomik büyüme anlayışında bir paradigma değişikliği yaratıyor John Gray Times Literary Supplement

Henry Heller kapitalizmin derinleşen krizi ve devam eden batı dışı kapitalist gelişimin ışığında Avrupa ve dışındaki feodalizmden kapitalizme geçiş tartışmalarını ele alıyor Kapitalizmin kökenine doğasına ve sürdürülebilirliğine odaklanan argümanlarıyla Heller dönüşüm tartışmasının tarihsel kanıtları ve eleştirel sorgulamasına dair yeni bir okuma sunuyor Kapitalizmin ekonomik olduğu kadar politik bir oluşum olarak anlaşılması gerektiğini savunuyor Yazar kapitalizmin geleceğinin her zamankinden daha tehlikede olduğu vurguluyor ve Robert Brenner in son zamanlarda destek gören tamamıyla ekonomik yaklaşımına yeni bir soluk getiriyor