Karadağ Boşnak Müslüman Tarihi — Prof Dr Mustafa Memic

Millet olarak Boşnaklar özellikle de kültürleri gelenekleri örf ve adetleri yaşam biçimleri var olma mücadeleleri içerisinde öne çıkan ve müşterek kaderlerini belirleyen oldukça ağır geçen tarihi geçmişleri ile karşımıza çıkmaktadırlar Karadağ ve civarına M Ö 2000 yıllarında İlirler gelmiş M Ö 2 yy ve sonrasında buraya Romalılar ile Vlahlar yerleşmişlerdir 6 yy itibaren Avarlar peşinden Solvenler ve 11 yy dan sonra Bosnalılara ilave olarak 13 yy da Ortaçağ Bosna devletindeki Boşyani Boşnaklar bölgenin büyük kısmına yayılmışlardır 14 yy dan itibaren Osmanlılar 20 yy ın başına kadar burada kalmışlardır İslâm Dini ne geçişler ise 14 yy ın sonlarında başlamış ve 17 yy ortalarında hız kazanmıştır İslam olgusu Osmanlıların kurduğu Podgoritsa Plav Gusinye Kolşin Spuj ve Nikşiç gibi Boşnak şehirlerinde önemli büyüme göstermiştir Osmanlıların Viyana önlerinde yenilgiye uğraması ile bölgede Ruslar etkin olmaya başlamış Karadağlıların intikam alma hevesleri kan davasına dönüşmüştür Sadece bölgeyi fethetmiş olan Osmanlı değil yerli Müslüman nüfus da hedef alınmıştır 1711 yılında Rus askeri Elçisi Albay Miloradoviç in Karadağ Piskoposu Danilo ile organize ettiği İstraga Poturica İslam ı Tercih Edenlerin Sorgulanması olayı Boşnakların Eski Karadağ dan tamamen temizlenmesi sağlanmış bu olaydan sonra tüm Karadağ ve civarında etnik temizlikler göçler ve katliamlar art arda 1878 Berlin Kongresi sonrası şiddetlenmiş 1912 1913 Balkan Savaşlarında en yüksek noktaya ulaşmış ve 2 Dünya Savaşı da dahil 1992 Bosna Savaşı na kadar devam etmiştir Bu kitapta Karadağ ve civarında yaşamış Boşnak sülalelerin gerçek kökenleri yanı sıra Karadağlı Boşnakların yaşadıkları bölgelerdeki temel özelliklerini koruyabilme ve millet olarak var olması mücadelesi anlatılmaktadır