Karadağ da Türk Sefirleri ve Şehbenderleri

1878 Berlin Antlaşması gereği Osmanlı Devleti dört asrı aşkın bir süre hâkimiyet tesis ettiği Balkan topraklarına kısmen de olsa veda etmek zorunda kalmıştı Keza Karadağ ın bağımsızlığı resmen tanınmış ve diplomatik ilişkiler kurulmuştur 1879 dan 1912 Balkan Savaşları na kadar Karadağ da dördü maslahatgüzar on dördü orta elçi olmak üzere toplam 17 Osmanlı sefiri görev yapmıştır 2 Abdülhamid in Balkan politikasında Karadağ ın önemli bir rol oynadığını Karadağ ın başkenti Çetine ye yapılan sefir tayinlerinde uyguladığı kriterlerden de anlamamız mümkündür 2 Meşrutiyet in ilanına kadar Çetine Sefaret i Seniyyesi ne yapılan bu atamalarda onun bizzat kendi inisiyatifi ve onayı vardır Örneğin Ahmed Cevad Paşa yı sefir olarak tayin ettiğinde Paşa nın Çetine ye hareketinden hemen önce ona verdiği öğütler diğer taraftan Nikolaki Efendi nin Gazban Efendi nin tayinlerine karşı çıkması Abdülhamid in Karadağ için tercih ettiği sefir profilinde liyakat sadakat ve Müslüman kimliğinin ağır bastığının en açık göstergeleridir 1908 yılında 2 Meşrutiyet in ilanıyla birlikte Balkanlar da 2 Abdülhamid etkisi ve onun kurmaya çalıştığı denge politikası sarsılmış iki devlet ilişkileri bozulmaya başlamıştır Balkan Savaşları ardından başlayan Birinci Dünya Savaşı iki devletin de sonunu getirmiştir Büyük Savaş sonrası sessizliğe bürünen Karadağ Türk ilişkileri 2006 yılında yapılan bir referandumla Karadağ ın Sırbistan dan ayrılmasıyla tekrar filizlenmiştir Karadağ ı ilk tanıyan devletlerden biri Osmanlı nın çöküşünün ardından kurulan Türkiye Cumhuriyeti olurken başkent Podgorica da Türk Büyükelçiliği 2008 yılında açılmıştır 2008 yılından bugüne ülkede toplam 3 Türk büyükelçisi akredite olmuştur Büyükelçiliğin tesisi ile doğrudan başlayan diplomatik ilişkiler kısa sürede sonuç vermeye başlamış ve iki ülke arasında ekonomik siyasi kültürel vs alanlardaki ilişkiler gelişme kaydetmiştir Elinizdeki kitapta Osmanlı dan günümüze Türk Hariciyesinde sefirlik müessesenin modernleşme süreci ve Osmanlı Karadağ Türkiye Karadağ ilişkilerinde sefirlerin büyükelçilerin oynadığı rol ve faaliyetlere yer verilmiştir Çetine Sefaret i Seniyyesi nden Podgorica Büyükelçiliği ne Türk Karadağ diplomasisinin seyrinin arşiv belgeleri ışığında ve daha önce hiçbir yerde yayımlanmayan fotoğraflar eşliğinde anlatıldığı bu kitabın günümüz devlet adamları diplomatları ve tarihçileri için önemli bir kaynak olması dileğiyle