Karar Analizi ve Karar Verme Yaklaşımları — Ali Karaşan İhsan Kaya Melike Erdoğan

Karar verme insanoğlunun gerek içinde bulunduğu konum gereği yönetsel ve veya eylemsel olarak gerekse bireysel olarak sürekli olarak karşı karşıya kaldığı önemli bir eylem biçimidir Ortaya konulacak aksiyon ve alınacak karar beraberinde pek çok farklı bileşeni veya eylemi de önemli seviyede etkileyecektir Bu anlamda karar verme sürecinin bütünsel bir yapıda ele alınıp sistematik olarak modellenmesi ve analitik olarak değerlendirilip tecrübe ile irdelenmesi büyük önem arz etmektedir Ele alınan problemin büyüklük ve etkisine göre karar sürecinin de önemi ortaya çıkmaktadır Bu anlamda karar sürecinin dikkatli bir şekilde irdelenmesi büyük önem arz etmektedir Bu kapsam çerçevesinde bu kitap içerisinde karar verme sürecinin analiz edilmesi etkileyen parametrelerin durumuna göre ne tür karar verme yaklaşımlarının uygulanabileceğinin belirlenmesi ve irdelenmesi amaçlanmaktadır Bu amaçla gerek karmaşık yönetsel veya mühendislik problemlerinin gerekse bireysel kararların nasıl irdelenmesi ve ne şekilde ele alınarak çözülmesi gerektiği uygun analitik yöntemlerle analiz edilmiş ve örnek uygulamalarla desteklenmiştir

Karar verme insanoğlunun gerek içinde bulunduğu konum gereği yönetsel ve veya eylemsel olarak gerekse bireysel olarak sürekli olarak karşı karşıya kaldığı önemli bir eylem biçimidir Ortaya konulacak aksiyon ve alınacak karar beraberinde pek çok farklı bileşeni veya eylemi de önemli seviyede etkileyecektir Bu anlamda karar verme sürecinin bütünsel bir yapıda ele alınıp sistematik olarak modellenmesi ve analitik olarak değerlendirilip tecrübe ile irdelenmesi büyük önem arz etmektedir Ele alınan problemin büyüklük ve etkisine göre karar sürecinin de önemi ortaya çıkmaktadır Bu anlamda karar sürecinin dikkatli bir şekilde irdelenmesi büyük önem arz etmektedir Bu kapsam çerçevesinde bu kitap içerisinde karar verme sürecinin analiz edilmesi etkileyen parametrelerin durumuna göre ne tür karar verme yaklaşımlarının uygulanabileceğinin belirlenmesi ve irdelenmesi amaçlanmaktadır Bu amaçla gerek karmaşık yönetsel veya mühendislik problemlerinin gerekse bireysel kararların nasıl irdelenmesi ve ne şekilde ele alınarak çözülmesi gerektiği uygun analitik yöntemlerle analiz edilmiş ve örnek uygulamalarla desteklenmiştir Bu anlamda kitabın karar süreçlerinde yer alacak olan tüm bireylerin yardımcı bir kaynağı olacağı ve örnek uygulamalarla günlük hayat için destek sağlayacağı bir başvuru kaynağı olmasını ümit etmekteyiz Karar Analizi ve Yaklaşımları üzerine çalışmayı düşünen tüm akademisyen ve öğrencilere de teorik anlamda katkı sağlayacağını düşünüyoruz İÇİNDEKİLER 1 Giriş 2 Karar Verme Süreci 2 1 Karar Türleri 2 2 Karar Kuralları 2 3 Karar Verme Sürecindeki Faktörler 2 4 Karar Ölçütleri 3 Çok Kriterli Karar Verme 3 1 Baskınlık Yöntemi 3 2 Kötümserlik Maximin 3 3 İyimserlik Maximax 3 4 Hurwicz Kriteri Uzlaşma Yaklaşımı 3 5 Pişmanlık Yaklaşımı Minimax Kriteri 3 6 Birleştiren Conjuctive Yöntem 3 7 Ayıran Disjunctive Yöntem 3 8 Ardışık Sırasal Lexicographic Yöntem 3 9 Ardışık Yarı Sıralı Semi order Lexicographic Yöntem 4 Basit Toplamlı Ağırlıklandırma Yöntemi 5 Ağırlıklı Çarpım Yöntemi 6 Karar Ağaçları 6 1 Ardışık Karar Ağaçları 7 Oyun Teorisi Yaklaşımı 7 1 İki Kişili Sıfır Toplamlı Oyunlar 7 2 Denge Noktası ve Kararlı Oyunlar 7 3 Kararsız Oyunlar 7 3 1 Minimaks Maksimin Teoremi 7 3 2 Grafik Çözüm Yaklaşımı 8 Hedef Programlama 8 1 Önceliksiz Ağırlıklı Hedef Programlama 8 2 Öncelikli Hedef Programlama 8 3 Hedef Programlama Modellerinin Çözümü 9 Markov Süreci 9 1 Markov Özelliği 9 2 Geçiş Olasılığı 9 3 Geçiş Matrisi 9 4 Markov Zincirleri 9 5 n Adımda Geçiş Olasılıkları 9 6 Matris Yöntemi 9 7 Koşulsuz Olasılıklar 9 7 1 Durumların Sınıflandırılması 9 8 Yutan Zincirler 10 Veri Zarflama Analizi 10 1 Veri Zarflama Analizinin Matematiksel Yapısı 10 2 Veri Zarflama Analizinde Karar Verme Birimi 10 3 Veri Zarflama Analizi Yaklaşımları 10 3 1 Veri Zarflama Kapsamında CCR Charnes Cooper Rhodes Modeli 10 3 1 1 Girdi Odaklı CCR Modeli 10 3 1 2 Çıktı Odaklı CCR Modeli 10 3 2 Veri Zarflama Kapsamında BCC Banker Charnes Cooper Modeli 10 3 2 1 Girdi Odaklı BCC Modeli 10 3 2 2 Çıktı Odaklı BCC Modeli 10 3 3 Toplamsal Model 10 3 4 Çarpımsal Model 10 3 5 Örnek Uygulamalar

Karar verme insanoğlunun gerek içinde bulunduğu konum gereği yönetsel ve veya eylemsel olarak gerekse bireysel olarak sürekli olarak karşı karşıya kaldığı önemli bir eylem biçimidir Ortaya konulacak aksiyon ve alınacak karar beraberinde pek çok farklı bileşeni veya eylemi de önemli seviyede etkileyecektir Bu anlamda karar verme sürecinin bütünsel bir yapıda ele alınıp sistematik olarak modellenmesi ve analitik olarak değerlendirilip tecrübe ile irdelenmesi büyük önem arz etmektedir Ele alınan problemin büyüklük ve etkisine göre karar sürecinin de önemi ortaya çıkmaktadır Bu anlamda karar sürecinin dikkatli bir şekilde irdelenmesi büyük önem arz etmektedir Bu kapsam çerçevesinde bu kitap içerisinde karar verme sürecinin analiz edilmesi etkileyen parametrelerin durumuna göre ne tür karar verme yaklaşımlarının uygulanabileceğinin belirlenmesi ve irdelenmesi amaçlanmaktadır Bu amaçla gerek karmaşık yönetsel veya mühendislik problemlerinin gerekse bireysel kararların nasıl irdelenmesi ve ne şekilde ele alınarak çözülmesi gerektiği uygun analitik yöntemlerle analiz edilmiş ve örnek uygulamalarla desteklenmiştir Bu anlamda kitabın karar süreçlerinde yer alacak olan tüm bireylerin yardımcı bir kaynağı olacağı ve örnek uygulamalarla günlük hayat için destek sağlayacağı bir başvuru kaynağı olmasını ümit etmekteyiz Karar Analizi ve Yaklaşımları üzerine çalışmayı düşünen tüm akademisyen ve öğrencilere de teorik anlamda katkı sağlayacağını düşünüyoruz