Karayoluyla Eşya Taşımacılığında Taşıyıcı Sorumluluk Sigortası — Nesrin Avcı Dönmez

ÖNSÖZ 5ÖZET 7ABSTRACT9İÇİNDEKİLER 11ÇİZELGELER LİSTESİ 17KISALTMALAR19GİRİŞ 21TAŞIYICI SORUMLULUK SİGORTASIBAĞLAMINDA KARAYOLUYLA EŞYATAŞIMACILIĞI 23Taşıma Sözleşmesi Kavramı 23Hukuki Niteliği 23Eşya Taşıma Taahhüdü 25Ücret 26Taşıma Sözleşmesinin Tarafları 27Gönderen 27Taşıyıcı 27Fiili Taşıyıcı ve Alt Taşıyıcı 28Müteakip Taşıyıcı Zincirleme Taşıma 32Gönderilen 33Taşıma Sözleşmesinin Kurulması 34Taşıma Sözleşmesinin Sona Ermesi 36Taşıma Sözleşmesinin Sona Ermesi 38Satış Sözleşmesi 39Taşıma Hukukunun İlkeleri 41Taşıma Hukukuna Dair Hükümler Emredicidir 41Sınırlı Sorumluluk İlkesi Geçerlidir 42İçindekiler12Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler KısaTutulmuştur43İspat Hukukuna Dair Özel Düzenlemeler İçermektedir 43Karayolu Kavramı ve Taşıma İşinin Yapıldığı Araç 43Karayolu Eşya Taşıyıcısının Sorumluluğuna İlişkinKanuni düzenlemeler 45Yurt İçi Taşımacılığa İlişkin Düzenlemeler 45CMR Konvansiyonu 46III KARAYOLU EŞYA TAŞIMACILIĞINDATAŞIYICININ SORUMLULUĞU 51Sorumluluk Kavramının Hukuki Niteliği51Sorumluluğun Koşulları 53Kusur Sorumluluğu53Kusursuz Sorumluluk 54Adam Çalıştıranın Sorumluluğu 54Motorlu Araç İşletenin Kusursuz Sorumluluğu 56Taşıyıcının Sorumluluğu 56Genel Olarak 56Özen Borcunun İhlali 59İhlal ile Zarar Arasında İlliyet Bağı 60Taşıyıcının Sorumluluğunun İhlalinin Sonucu Zarar 60Taşıyıcının Sorumluluğunu Doğuran Durumlar62Eşyanın Zıya ve Hasara Uğraması 62Eşyanın Zıyaı62Eşyanın Hasara Uğraması 64Gecikmeden Kaynaklı Sorumluluk66Taşıyıcının Sorumluluktan Kurtulması69Genel Olarak 69İçindekiler13Taşıyıcının Kaçınamayacağı SonuçlarınıÖnleyemeyeceği Sebepler70Zararın Gönderen veya Gönderilenin Fiili ya daEşyadaki Özel Ayıptan Kaynaklanması 73TTK md 878 e Göre Özel Sebeplerin Bulunması75Genel Olarak 75Özel Sebepler 76Sözleşmeye ve Teamüle Göre Üstü Açık AraçlaTaşıma Yapılması 76Eşyaların Gönderen Tarafından YetersizAmbalajlanması76iii Eşyanın Gönderen veya Gönderilen Tarafındanİşleme Tabi Tutulması Yüklenmesi veyaBoşaltılması77Eşyanın Doğal Niteliği78Yetersiz ve Hatalı Etiketlenmiş Eşyalar 78Canlı Hayvan Taşınması 79vii Gümrük Kanunu ve Diğer Düzenlemeler 80TAŞIYICININ SORUMLULUĞUNUN SİGORTA İLEGÜVENCE ALTINA ALINMASI81Taşıyıcı Sorumluluk Sigortası Kavramı81Genel Olarak Sigorta Sözleşmesi 81Taşıyıcı Sorumluluk Sigortası82Taşıyıcı Sorumluluk Sigortasının Tarihi Gelişimi 84Taşıma İşlerinde Sigortanın Önemi 86Sigorta Hukuku nda Sorumluluk Sigortasının Yeri 87Genel Bakış87Yasal Yükümlülük Zorunlu Sigorta 91Genel Olarak Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortaları 91İçindekiler14Taşıyıcının Yasal Yükümlülüğü 95Sigorta Himayesi Kavramı 95Sigortalanabilir Menfaat 95Taşıyıcı Sorumluluk Sigortalarında SigortalanabilirMenfaat 97Taşıyıcı Sorumluk Sigortasında Sigorta HimayesininKapsamı 100Münferit Sigorta Sözleşmesi 102Abonman Sigorta Sözleşmesi 102Sigorta Himayesinin Sınırlandırılması 103Konu Bakımından Sınırlama104Sebep Bakımından Sınırlandırma 104Yer Bakımından Sınırlandırma 104Zaman Yönünden Sınırlandırma105Miktar Bakımından Sınırlandırma 105Kişi Yönünden Sınırlandırma 106Sigorta Himayesinin Başlangıcı 107TAŞIYICI SORUMLULUK SİGORTASININHÜKÜMLERİ109Taşıyıcı Sorumluluk Sigortasının Unsurları109Tarafları109Sigortacı 109Sigorta Ettiren 109Sigortalı 110Sigorta Bedeli 110Taşıyıcı Sorumluk Sigortası Sözleşmesinin Kurulması 113Taşıyıcı Sorumluk Sigortası Kapsamına Giren Riskler 116Sigorta Genel ve Özel Şartları 116İçindekiler15Taşıma Sigortalarına İlişkin Genel Şartlar 119ENSGŞ nın İncelenmesi120Karayolu Emtea Nakliyat Sigortası121iii TMMS ile Karayolu Emtea Nakliyat SigortasınınKarşılaştırması122Sigorta Özel Şartları 123A B C İngiliz Enstitü Klozları124Geniş Teminat125iii Tam zıya teminatı 127Dar Teminat 127Sigortacının Teminat Vermekten Kaçındığı Hal Gecikme Halinde Sorumluluk128Sözleşmenin Yorumu 129Taşıyıcı Sorumluluk Sigortasında Tarafların Hakları veBorçları 131Sigortacının Borç ve Yükümlülükleri 131Rizikoyu Üstlenme Yükümlülüğü131Tazminat Yükümlülüğü132Taşıyıcının Ödeyeceği Tazminatta Sorumluluk ÜstSınırı ve Üst Sınırın Sigortacının SorumluluğunaEtkisi 134Zıya Durumunda Tazminatın Belirlenmesi137iii Hasar Halinde Tazminatın Belirlenmesi 138Gecikme Halinde Tazminatın Belirlenmesi139Aydınlatma Yükümlülüğü140Sigorta Poliçesi Verme Yükümlüğü 140Halefiyet Rücu İlkesi 141Sigorta Ettirenin Borç ve Yükümlülükleri 145Prim Ödeme Borcu 145İçindekiler16Beyan Yükümlülüğü 147Sözleşme Öncesi Beyan Yükümlülüğü 148Sözleşme Süresince Beyan Yükümlülüğü 152iii Rizikonun Gerçekleşmesinden Sonra BeyanYükümlülüğü 153Taşıyıcı Sorumluluk Sigortasının Sona Ermesi 155Zamanaşımı157SONUÇ 161KAYNAKÇA 165

Elinizdeki çalışma ticaretin temel unsurlarından olan lojistiğin karayoluyla taşımacılık kısmı taşıyıcı kavramı ve taşıyıcının gerçekleştirdiği taşıma işi özelinde incelenmesini içermektedir Taşımacılık niteliği gereği yüksek riskleri barındırmaktadır Bu riskler taşıyıcının taşıma esnasında eşyanın zarara uğraması halinde sorumluluğunu doğurmaktadır taşıyıcı da karşılaşacağı bu sorumluluğu sigorta güvencesi altına almaktadır Taşıyıcı sorumluluk sigortasında iki hukuk disiplininin bir arada olduğunu görmekteyiz Sigorta Hukuku ve Taşıma Hukuku Bu nedenle taşıyıcı sorumluluk sigortasının anlaşılabilmesi için her iki disiplinin temel konularının açıklanması gerekmiş ayrıca taşıyıcı ile sigortacı arasındaki sigorta sözleşmesi ve taşıyıcı ile gönderilen ya da alıcı arasındaki taşıma sözleşmesi olmak üzere iki sözleşme türünün incelemesi yapılmıştır Taşıyıcının sorumluluğu sigortasının kuruluşundan itibaren her aşaması değerlendirilmeye çalışılmış taşıyıcının sorumluluğu bu sorumluluğu doğuran ziya hasar ve gecikme halleri ile sigortacının bu sorumluluğa sağladığı güvence tüm yönü ile inceleme gayreti gösterilmiştir Taşıyıcının sorumluluğunu doğuran Türk Ticaret Kanunu ndaki düzenlemeler mehaz düzenleme olan CMR Konvansiyonunun ilgili maddeleri ile birlikte değerlendirilmiştir Taşıyıcının Sorumluluğu Sigorta Sözleşmesine dayanak olan genel ve özel şartlar bilhassa taşıma sigortalarında kullanılan Enstitü Klozları açıklanmış tarafların hakları ve borçları değerlendirilmiş sigortacının tazminat yükümlülüğü anlatılmıştır

Elinizdeki çalışma ticaretin temel unsurlarından olan lojistiğin karayoluyla taşımacılık kısmı taşıyıcı kavramı ve taşıyıcının gerçekleştirdiği taşıma işi özelinde incelenmesini içermektedir Taşımacılık niteliği gereği yüksek riskleri barındırmaktadır Bu riskler taşıyıcının taşıma esnasında eşyanın zarara uğraması halinde sorumluluğunu doğurmaktadır taşıyıcı da karşılaşacağı bu sorumluluğu sigorta güvencesi altına almaktadır Taşıyıcı sorumluluk sigortasında iki hukuk disiplininin bir arada olduğunu görmekteyiz Sigorta Hukuku ve Taşıma Hukuku Bu nedenle taşıyıcı sorumluluk sigortasının anlaşılabilmesi için her iki disiplinin temel konularının açıklanması gerekmiş ayrıca taşıyıcı ile sigortacı arasındaki sigorta sözleşmesi ve taşıyıcı ile gönderilen ya da alıcı arasındaki taşıma sözleşmesi olmak üzere iki sözleşme türünün incelemesi yapılmıştır Taşıyıcının sorumluluğu sigortasının kuruluşundan itibaren her aşaması değerlendirilmeye çalışılmış taşıyıcının sorumluluğu bu sorumluluğu doğuran ziya hasar ve gecikme halleri ile sigortacının bu sorumluluğa sağladığı güvence tüm yönü ile inceleme gayreti gösterilmiştir Taşıyıcının sorumluluğunu doğuran Türk Ticaret Kanunu ndaki düzenlemeler mehaz düzenleme olan CMR Konvansiyonunun ilgili maddeleri ile birlikte değerlendirilmiştir Taşıyıcının Sorumluluğu Sigorta Sözleşmesine dayanak olan genel ve özel şartlar bilhassa taşıma sigortalarında kullanılan Enstitü Klozları açıklanmış tarafların hakları ve borçları değerlendirilmiş sigortacının tazminat yükümlülüğü anlatılmıştır