Karşı Darbe CIA İran da — Kermit Roosevelt

img src https s3 eu west 1 amazonaws com dia kitadagitim ckeditor_assets pictures 53 content_1_original_original jpg alt height 15 width 15 font size 1 color white font img

Amerika nın üçüncü dünya ülkelerindeki çıkarlarını korumak amacıyla sık sık ihtilallere askeri darbelere ve gizli açık operasyonlara başvurduğu bilinmektedir Zaman zaman Türkiye nin karşı karşıya kaldığı kriz dönemlerinin de Amerika nın tezgahladığı müdahaleler sonucu gerçekleştirildiği iddiaları gerek basın yayın organları tarafından gerekse kamu oyunun diğer bazı kesimleri tarafından gündeme getirilmektedir Tarih elbette bütün bu iddiaların hakikatini ortaya koyacaktır Ne var ki Şah ın tahtını kendisine iade eden bu kitabın yazarına söylediği Tahtımı Tanrıya halkıma orduma ve tabii size Amerika İngiltere ve Kermit Roosevelt kastediliyor borçluyum Sözleri geri kalmış dünya ülkeleri ve özellikle Ortadoğu ülkeleri için göründüğünden çok daha önemli anlamlar içermektedir 1953 yılı Haziran ayında Amerikan ve İngiliz çıkarlarını tehdit etmeye başlayan İran Başbakanı Musaddık ın devrilmesi için aynı ülkeler Ajax operasyonu olarak da bilinen gizli bir operasyona karar verdiler Operasyonu yönetmekle görevlendirilen CIA Ortadoğu Şefi Kermit Roosevelt bu kitabında Musaddık ı nasıl devirdiklerini ve İran ın dünya güç devresindeki stratejik konumunu anlattıktan sonra Şah ın Ortadoğu da Amerikan çıkarları adına başarılı bir kahraman rolünü devam ettirebilmesi için verdikleri mücadeleyi anlatıyor Kitabın içerdiği bilgiler öylesine önemliydi ki İran daki Amerikalı rehineler serbest bırakılıncaya kadar yayınlanması geciktirilmişti İngilizlerin bu işe karıştığının öğrenilmesi de dünyada bir diplomatik şok havası yaratmıştı

Amerikan ve İngiliz istihbarat teşkilatlarının 1953 İran ında ortaklaşa tezgâhladıkları darbe Ortadoğu nun o tarihten bugüne uzanan siyasi yapısını kökten etkiledi İran petrollerini millileştiren İran Başbakanı Musaddık sokak kargaşalarıyla görevden uzaklaştırıldı Kamuoyu çalışmaları ile komünizm yanlısı ihtiyar bir huysuz olarak resmedilen Musaddık a karşı Şah ın işbirliği sağlandı Musaddık ile ters düşen eski İçişleri Bakanı General Zaidi yeni Başbakan adayı olarak belirlendi ve fitil ateşlendi AJAX adı verilen bu operasyonu ABD eski Başkanı Theodore Roosevelt in yeğeni Kermit Roosevelt yönetti Kitaba yazdığı önsözle bugünü anlamak için Ajax Operasyonunun nasıl yorumlanması gerektiğini ifade eden İbrahim Karagül şöyle diyor Soğuk Savaş ın ikiye bölünmüş dünyasını kamplaşmanın Ortadoğu yu nasıl iç çatışmalara rejim krizlerine terör saldırılarına askeri darbelere örtülü operasyonlara sürüklendiğini petrol iktidar ilişkilerini kitlelerin nasıl yönlendirildiğini vatanseverlerin nasıl hain ilan edilip yok edildiğini ülkelerini iktidar uğruna peşkeş çekenlerin nasıl kahramanlaştırıldığını anlamak için ABD ve İngiliz istihbaratının İran Başbakanı Muhammed Musaddık ı iktidardan devirme yöntemlerini öğrenmek yeterli Çünkü bu kitap Ortadoğu ya bölgenin geneli üzerindeki ABD İngiliz denetimine bu güçlerin denetimi kaybetmemek için neler yapabileceklerine ilişkin bugünkü bakış açımı etkileyen trajik bir olayı konu alıyor İngiltere ve ABD CIA in kontrolündeki İran istihbaratı SAVAK la birlikte 1953 yılında Musaddık ı devirmek için AJAX Operasyonu adıyla planladıkları darbe için düğmeye bastı Operasyonun başına CIA in Ortadoğu Şefi aynı zamanda kitabın yazarı Kermit Roosevelt atandı ABD ve İngiliz istihbaratının en kirli operasyonlarından biri gerçekleştirildi Musaddık devrildi Şah iktidarı yeniden güvence altına alındı Petrol yine savaşların ana sebebi Rejim değişikliği projesi hâlâ uygulamada ABD İran krizinin tırmandığı çatışmaların alabildiğine yayıldığı Türkiye nin de bir şekilde bu kaosun içine sürüklendiği bir dönemde bugünün Ortadoğu sunu İran ABD krizini petrol iktidar ilişkilerini anlamak için bu kitap çok iyi bir başlangıç Yeni Ortadoğu Projesi ni anlamak için Birinci Dünya Savaşı ve sonrası gelişmeleri yeniden okumak gerekiyor Bölgesel savaşa yol açabilecek ABD İran krizini anlamak için de Musaddık döneminden başlamak gerekiyor