Karşılaştırmalı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — Ali Cem Budak

Bu kitabın 2018 yılının Eylül ayında yayımlanan on ikinci basısından sonra 28 07 2020 tarih ve 31199 sayılı RG de yayımlanan 7251 sayılı ve 22 07 2020 tarihli Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu nda ve diğer bazı kanunlarda çok önemli değişiklikler yapılmıştır Bu Kanun ile HMK önemli bir revizyona tabi tutulmuş HMK m 20 28 36 38 42 94 107 116 120 123 125 127 139 140 141 147 149 177 183 A 186 206 215 222 281 290 305 305 A 306 310 314 317 323 331 341 353 356 358 359 362 391 393 394 398 402 436 440 ve geçici m 3 te değişiklik yapılmıştır 7251 sayılı Kanun m 63 e göre bu değişiklikler ilgili Kanun un Resmi Gazete de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmiştir HMK da yapılan değişiklikler özetle hâkimin reddine sürelere ve sürelerin başlamasına belirsiz alacak davasına gider ve delil avansına ön incelemeye ıslaha iddia ve savunmanın genişletilmesi ve değiştirilmesine duruşmaların icrasına ve toplu mahkemelerde tahkikatın yapılmasına delillerin toplanmasına ve değerlendirilmesine feragat kabul ve sulhe istinaf ve temyiz edilebilecek kararlara ihtiyati tedbire delil tespitine ve tahkime ilişkindir Değişiklik yapılan maddeler yanında HMK ya toplu mahkemelerde tahkikata ilişkin 183 A maddesi eklenmiştir Ayrıca HMK ya eklenen 305 A maddesi ile hükmün tamamlanması kurumu düzenlenmiştir Yapılan değişikliklerin başlıcaları ise aşağıdaki gibidir HMK m 177 de yapılan değişiklik ile Yargıtay ın bozma ve BAM ın kaldırma kararından sonra ilk derece mahkemesinin tahkikata ilişkin işlem yapması kaydıyla ıslah yoluna başvurulabileceği hüküm altına alınmıştır Bölge adliye mahkemeleri faaliyete başladığından bu yana sık başvurulan bir istinaf sebebi olan ve çeşitli yorum ve tartışmaları beraberinde getiren HMK m 353 1 a 6 da değişiklik yapılmış Mahkemece tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri delillerin hiçbiri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmiş olması yerine Mahkemece uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması düzenlemesi getirilmiş aynın Kanunla HMK m 362 de yapılan değişiklikle uygulamanın aksine HMK m 353 1 a ya dayanılarak verilen bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı da temyiz kanun yolunun kapalı olduğu hüküm altına alınmıştır Bir diğer önemli değişiklik ise doktrindeki eleştiriler ve son zamanlarda bu yönde verilen Bölge Adliye Mahkemeleri kararları doğrultusunda aleyhine tedbir talep edilenin dinlendiği duruşmada verilen ihtiyati tedbir kararına karşı aleyhine tedbir kararı verilen tarafın da istinaf kanun yoluna başvuru yolunun HMK m 391 de yapılan değişiklik ile açılmış olmasıdır Aynı yönde bir değişiklik ihtiyati hacizler bakımından İİK m 258 de de yapılmıştır Yine Anayasa Mahkemesi nin HMK m 20 ve m 398 e ilişkin iptal kararları doğrultusunda ortaya çıkan kanun boşluğu doldurulmuştur HMK m 20 nin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten ibaresi Anayasa Mahkemesi nin 10 2 2016 tarihli ve E 2015 96 K 2016 9 sayılı Kararı ile iptal edilmiş kararın Resmi Gazete de yayımlandığı 23 2 2016 tarihinden başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmiştir HMK m 20 de değişiklik yapılmış ve görevsizlik ve yetkisizlik kararı verildiği anda kesin ise tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep edileceği hüküm altına alınmıştır HMK m 398 1 in ilk cümlesi olan İhtiyati tedbir kararının uygulanmasına ilişkin emre uymayan veya tedbir kararına aykırı davranan kimse bir aydan altı aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılır Anayasa Mahkemesinin 11 7 2018 tarihli ve E 2018 1 K 2018 83 sayılı kararı ile iptal edilmiştir İptal kararına göre söz kon

Bu kitabın 2018 yılının Eylül ayında yayımlanan on ikinci basısından sonra 28 07 2020 tarih ve 31199 sayılı RG de yayımlanan 7251 sayılı ve 22 07 2020 tarihli Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu nda ve diğer bazı kanunlarda çok önemli değişiklikler yapılmıştır Bu Kanun ile HMK önemli bir revizyona tabi tutulmuş HMK m 20 28 36 38 42 94 107 116 120 123 125 127 139 140 141 147 149 177 183 A 186 206 215 222 281 290 305 305 A 306 310 314 317 323 331 341 353 356 358 359 362 391 393 394 398 402 436 440 ve geçici m 3 te değişiklik yapılmıştır 7251 sayılı Kanun m 63 e göre bu değişiklikler ilgili Kanun un Resmi Gazete de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmiştir HMK da yapılan değişiklikler özetle hâkimin reddine sürelere ve sürelerin başlamasına belirsiz alacak davasına gider ve delil avansına ön incelemeye ıslaha iddia ve savunmanın genişletilmesi ve değiştirilmesine duruşmaların icrasına ve toplu mahkemelerde tahkikatın yapılmasına delillerin toplanmasına ve değerlendirilmesine feragat kabul ve sulhe istinaf ve temyiz edilebilecek kararlara ihtiyati tedbire delil tespitine ve tahkime ilişkindir Değişiklik yapılan maddeler yanında HMK ya toplu mahkemelerde tahkikata ilişkin 183 A maddesi eklenmiştir Ayrıca HMK ya eklenen 305 A maddesi ile hükmün tamamlanması kurumu düzenlenmiştir Yapılan değişikliklerin başlıcaları ise aşağıdaki gibidir HMK m 177 de yapılan değişiklik ile Yargıtay ın bozma ve BAM ın kaldırma kararından sonra ilk derece mahkemesinin tahkikata ilişkin işlem yapması kaydıyla ıslah yoluna başvurulabileceği hüküm altına alınmıştır Bölge adliye mahkemeleri faaliyete başladığından bu yana sık başvurulan bir istinaf sebebi olan ve çeşitli yorum ve tartışmaları beraberinde getiren HMK m 353 1 a 6 da değişiklik yapılmış Mahkemece tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri delillerin hiçbiri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmiş olması yerine Mahkemece uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması düzenlemesi getirilmiş aynın Kanunla HMK m 362 de yapılan değişiklikle uygulamanın aksine HMK m 353 1 a ya dayanılarak verilen bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı da temyiz kanun yolunun kapalı olduğu hüküm altına alınmıştır Bir diğer önemli değişiklik ise doktrindeki eleştiriler ve son zamanlarda bu yönde verilen Bölge Adliye Mahkemeleri kararları doğrultusunda aleyhine tedbir talep edilenin dinlendiği duruşmada verilen ihtiyati tedbir kararına karşı aleyhine tedbir kararı verilen tarafın da istinaf kanun yoluna başvuru yolunun HMK m 391 de yapılan değişiklik ile açılmış olmasıdır Aynı yönde bir değişiklik ihtiyati hacizler bakımından İİK m 258 de de yapılmıştır Yine Anayasa Mahkemesi nin HMK m 20 ve m 398 e ilişkin iptal kararları doğrultusunda ortaya çıkan kanun boşluğu doldurulmuştur HMK m 20 nin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten ibaresi Anayasa Mahkemesi nin 10 2 2016 tarihli ve E 2015 96 K 2016 9 sayılı Kararı ile iptal edilmiş kararın Resmi Gazete de yayımlandığı 23 2 2016 tarihinden başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmiştir HMK m 20 de değişiklik yapılmış ve görevsizlik ve yetkisizlik kararı verildiği anda kesin ise tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep edileceği hüküm altına alınmıştır HMK m 398 1 in ilk cümlesi olan İhtiyati tedbir kararının uygulanmasına ilişkin emre uymayan veya tedbir kararına aykırı davranan kimse bir aydan altı aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılır Anayasa Mahkemesinin 11 7 2018 tarihli ve E 2018 1 K 2018 83 sayılı kararı ile iptal edilmiştir İptal kararına göre

Gerekçeler Hükümet ve Adalet Komisyonu Gerekçeleri TBMM Genel Kurul Değişiklik Önergeleri Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararları Anayasa Mahkemesi Kararları Açıklayıcı Notlar Karşılaştırma Tablosu Kavram Dizini Bu kitabının geçtiğimiz yılın Temmuz ayında yayımlanan dokuzuncu basısıdan beri Hukuk Muhakemeleri Kanunu nda bir dizi kanun hükmünü etkileyen iki önemli değişik yapıldı Bunlardan ilki 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu ile yapılan değişikliklerdir Resmi Gazete 24 11 2016 sayı 29898 Bu değişiklikler gerekçeleriyle birlikte ilgili maddelere işlenmiş Bilirkişilik Kanunu nun HMK hükümlerini değiştiren maddeleri dışındaki bölümü de yine gerekçeleri ile birlikte kitaba ilave edilmiştir İkinci olarak 6763 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu ndaki bazı parasal sınırlar artırıldığı gibi kanuna bu sınırların yeniden değerleme oranına göre artırılmasını öngören bir madde eklenmiş ve kanun yollarına ilişkin olmak üzere direnme kararlarının temyizi usulünde değişiklikler yapılmıştır Resmi Gazete 02 12 2016 sayı 29906 Bu değişiklikler de gerekçeleriyle birlikte metne işlenmiştir Son basıdan bu yana İsviçre Medeni Usul Kanunu nda meydana gelen değişiklikler edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde uygulanan usul BG v 19 06 2016 AS 2016 S 2317 dava öncesi zorunlu arabuluculuk hızlı yargılama usulünün uygulama alanı ve dava değiştirme BG v 25 09 2016 AS 2016 S 3644 ve elektronik imza ve elektronik tebligat BG v 18 03 2016 AS 2016 S 4664 konularıyla ilgilidir Aynı dönemde Alman Medeni Usul Kanunu nda yapılan değişiklikler ise temel olarak 655 2014 sayılı AB Tüzüğünün ABl L 189 v 27 06 2014 S 59 iç hukuka aktarılması mahiyetinde olup bilirkişilik ve banka hesaplarındaki alacakların yurtdışındaki alacaklılar tarafından ihtiyaten haczi G v 11 10 2016 BGBl I S 2222 ve mal beyanı haciz ve aciz vesikası sicili G v 26 11 2016 BGBl I S 2591 konularını ilgilendirmektedir