Kategoriler Kitabu s Şifa — İbn i Sina Avicenna

Bilindiği gibi İbn Sînâ Simâu t tabîi Fizik kitabını dört bölümde makalede ele almaktadır Paralel metin halinde tek bir ciltte yayınlamak büyük bir hacmi gerektireceği için iki cilt halinde yayınlamayı uygun gördüğümüz bu kitabın birinci cildinde Doğal Nesnelerin İlke ve Sebepleri ve Hareket ve Onunla Birlikte Ele Alınanlar başlıklarını taşıyan ilk iki makaleyi yayınlamıştık Şimdi ise Doğal Nesnelerin Nicelikli Olmaları Yönünden Durumları ve Doğal Durumların Arazları ve Birbirleriyle Bağıntıları ve Bağıntılarına Eklenen Durumlar başlıklı son iki makaleyi de ikinci ciltte yayınlayarak kitabı tamamlamış olduk Şifa projesi içinde doğa bilimlerinin ilk kitabı olan Fizik yayınlanan bu ikinci cildiyle tamamlanmaktadır Bu ciltte salt çevirinin ötesinde ilkindekinden daha fazla tahkik notlarıyla aynı zamanda Arapça orijinal metnin tam bir edisyon kritikli neşri de yapılmıştır Mevcut Arapça baskıda bizi tam bir tahkik yapmaya zorlayan şey farklı yazmalara başvurmamızı gerektirecek nitelik ve nicelikte eksik ve yanlışların bulunmasıydı Zira bu ciltte daha bariz bir şekilde açığa çıkmaktadır ki İbrahim Medkur ve G Anawati editörlüğünde yayınlanmış olan matbu nüshada çok sayıdaki İstanbul yazmalarından sadece bir yazma kullanılmış ve fakat ikinci ciltte yer almakta olan dört faslın kullanılan bu nüshada eksik olması yapılan neşrin sağlamlığını ve bilimsel yeterliliğini tartışılabilir bir hale getirmiştir Bu çalışmada ortaya koyduğumuz Arapça metin ilk ciltte belirtiliği gibi Süleymaniye Kütüphanesi Damat İbrahim Paşa 822 Ayasofya 2441 Carullah 1424 ve Laleli 2550 numaralı nüshalardan matbu eser de göz önünde bulundurularak yeniden tahkik edilmiş bir metindir Yukarıda zikrettiğimiz üzere mevcut neşirde kullanılan tek nüsha olan Damat İbrahim Paşa nüshasında üçüncü makaleden üçüncü dördüncü beşinci ve altıncı fasıllar müstensih tarafından atlandığı için bu kısmın tahkikinde bizim kullandığımız diğer üç yazmaya dayanarak verdiğimiz sayısı otuzaltı ya varan tahkik notları kitabın son kısmında belirtilmiştir Ayrıca yazmalardan hareketle eserde problemli olan bir paragraflık bir metnin ta lik olduğu görülmüş ve bu sonnotlarda gösterilmiştir Yine matbu nüshadaki iki üç satırlık bir metnin aslında olmadığı kullandığımız tüm yazmalarda bulunmadığı ve mevcut neşrin kullandığı üç temel yazmada da yer almadığı tespit edilerek eserin sonunda Arapçası ve çevirisi verilmiştir Bunun ötesinde fasıl başlıklarında dahi görülen çeşitli edisyon redakte ve dizgi hataları gösterilip düzeltilmiştir Dolayısıyla yapılan çalışma çeviri ile birlikte orijinal metnin edisyon kritikli neşri haline gelmiştir

Eşsesli Müttefik Eşit anlamlı Mütevatı Ayrı Mütebayin Türemiş vb Lafızlar Konuya Söylenen veya Söylenmeyen ile Konuda Bulunan veya Bulunmayanın Anlamının Açıklanması Bir Konuda Mevcut Olma Şeklindeki Araz Tanımının Açıklanması Üzerine Söylenme ve içinde Var olma Arasında Vuku Bulan Karışımlar ve Bunların Hangi Şeylere Götürdüğü Tek Bir Şey Bir Yönden Araz Bir Yönden Cevher Olur Şeklindeki Sözün Bozukluğu Cinsler ile Bölücü ve Kurucu Fasılların İlişkisi Bu On Yüksek Cinsin Anlaşılması Varlıkların Bu On Yüksek Cinse Bölünmesi Bunların Sayısının On Olması Bir Cinsin veya Birbirlerinin Altına Girmedikleri ve Bunların Dışında Bir Cins Bulunmadığı Hakkında Kategorilerin Sayısında Eksiklik Veya Katılmayı Zorunlu Kabul Edenlerin Görüşleri On Kategoriden Herhangi Biri İçin Cins Gibi Genel Olduğu Vehmedilen ya da Onların Dışında Olduğu Vehmedilen Şeyler ve Bu konudaki Sözün Tamamlanması Birinci İkinci Üçüncü Cevher Hakkında Cevherlerin Betimleri ve Özellikleri Nicelik Hakkında Sözün Başlangıcı Göreli Hakkındaki Sözün Başlangıcı ve Eski Tanımı İle Bu Tanımın Yorumlanması Kategori Olan Görelinin Hakikatinin İncelenmesi Bizzat Göreli ile Kendisine Görelilik Arız Olan ya da Lazım Gelen Arasındaki Fark ve Kategori Olan Görelinin Özellikleri

Eşsesli Müttefik Eşit anlamlı Mütevatı Ayrı Mütebayin Türemiş vb Lafızlar