Kayıp Diwan — Muhsin Kızılkaya

Dengbej diyorlardı onlara Avcıydılar söz avcısı kelime avcısıydılar Kelimeler dillerinde makan olur makam bir türkü türkü bir destan destan bir tarih tarih bir acı acı yeniden kelam Ve o kelam hiç beklemediğimiz bir anda bir aşiret reisinin divanınnda yoksul bir köylünün odasında meçhul bir yolcunun yolunun düştüğü serin bir yaz yaylasında dokunaklı bir türkü bir destan bir masal bir anlatı olur çıkar karşımıza Hafızasını korumaya çalışan bir halkın ortak hafızasıydı onlar O hafıza kayda geçiriyordu olan biten her şeyi unutmamayı sağlıyordu Sırası geldiğinde onlara yeniden serencamlarını anlatıyordu Yazısı yasaklanmış bir halkın yasaklara karşı içgüdüsel olarak direnen kültür elçileriydi dengbej ler Onların dilinden dökülen her söz toplumsal bilinci aydınlatan diri tutan tek şeydi Muhsin Kızılkaya Kayıp Diwan da işte böyle bir dengbej in izini sürerek hafızasından derlediği sözlü Kürt kültüründen Dimdim destanını Sinem Xan türküsünü ve Rüsteme Zal masalını Kürtçe Türkçe yazıyla buluşturuyor img src https s3 eu west 1 amazonaws com dia kitadagitim ckeditor_assets pictures 53 content_1_original_original jpg alt height 15 width 15 font size 1 color white font img

Yazısı yasaklı bir halkın sözlü edebiyatından derlenmiş ve de yazıya dökülmüş bir ilk örnek Kayıp Dîwan Kendisini harflerle ifade edememiş bir kültürün kollektif hafıza sından bir seçki Bu kültürün taşıyıcısı dengbêj ler İşleri güçleri günleri geceleri kısaca bütün dünyaları söz dür onların Kimi zaman bir ağanın konağında kimi zaman yoksul bir köylünün tek odalı damında kimi zamansa sıcak yaz günlerinden kaçıp sığınılan bir yaylanın serinliğinde hiç ummadığınız bir anda rastlarsınız onlara Hafızalarında özenle sakladıkları kelâmları dökerler abartısız bir tevazuyla Bir destan bir masal olur çoğu zaman anlatılan kimi zamansa hüzünlü öyküsüyle bir türkü Muhsin Kızılkaya bu kitabında bir dengbêj olan ağabeyi Abdulkadir in ezberinde duran yüzlerce masal türkü ve destandan sadece birkaçını Dimdim destanını Sinem Xan türküsünü ve Rüstemê Zal masalını yazıyla buluşturuyor

Dengbej diyorlardı onlara Avcıydılar söz avcısı kelime avcısıydılar Kelimeler dillerinde makam olur makam bir türkü türkü bir destan destan bir tarih tarih bir acı acı yeniden kalem Ve o kelam hiç beklemediğimiz bir anda bir aşiret reisinin divanında yoksul bir köylünün odasında meçhul bir yolcunun yolunun düştüğü serin bir yaz yaylasında dokunaklı bir türkü bir destan bir masal bir anlatı olur çıkar karşımıza