Kazandırmanın Hukuki Sebebi — Ege Türel

Bu eserde Roma Hukuku ndan günümüze kullanılagelen hukuki sebep kavramı tarihsel ve teleolojik olarak değerlendirilerek modern ve genel bir teori içerisinde anlamlandırılıyor Hukuki sebep teorisi kazandırmada bulunanın amacını sözleşmenin esaslı bir unsuru haline getirerek taraf iradelerini hukuk dünyasına daha net bir biçimde yansıtır Kazandırmanın hukuki sebebi gerek borçlandırıcı işlemler gerekse tasarruf işlemlerinin geçerliliği ve uygulanacak hukuk kurallarının belirlenmesinde kritik bir rol oynar Kazandırıcı işlemler hukuki sebebin geçerliliklerine yaptığı etki bakımından sebebe bağlı sebepten eksik soyut veya sebepten tam soyut olarak üçe ayrılır Sebebe bağlı işlemler geçerlilik şartı olarak bir hukuki sebebin varlığını şart koşar Sebepten eksik soyut işlemler ise taraflar sebebi belirtmese dahi geçerlidir ancak sebebin belirtilmesi halinde bu işlemler belirtilen sebep doğrultusunda hüküm ve sonuçlarını doğurur Dolayısıyla sebepten eksik soyut işlemler tarafların iradelerine uygun olarak sebebe bağlı hale getirilebilirler Sebepten tam soyut işlemler bakımından ise böyle bir imkan yoktur sebebin belirtilmesi hukuki işleme herhangi bir etkide bulunmaz Bu tür hukuki işlemler sanki hiç sebep anlaşması yapılmamış gibi hüküm ve sonuçlarını doğurur Söz konusu hukuki sebep rejimleri yalnız işlemin geçerliliği bakımından değil kazandırmada bulunanın sahip olduğu savunma araçları bakımından da önem arz eder Sebepten soyut işlemlerde kazandırmada bulunanın savunma imkanları daralır zira kazandırmanın sebebinden kaynaklanan savunmaların ileri sürülmesi artık mümkün değildir Öte yandan sebebe bağlı kazandırıcı işlemlerde hukuki sebep onların iradelerine uygun şekilde risk dağılımını yapmalarını sağlar Böylece tarafların amacının gerçekleşmemesi halinde taraflara sözleşme ilişkisini uyarlama veya sona erdirme imkanı tanınarak pacta sunt servanda ilkesi yumuşatılır İÇİNDEKİLER GİRİŞBİRİNCİ BÖLÜMHUKUKİ SEBEP KAVRAMININ TARİHSEL GELİŞİMİI Genel OlarakII Roma Hukukunda Borcun Hukuki SebebiA Genel OlarakB Roma Hukuku Sözleşmeler Sisteminin TanıtımıC Şekilci Borçlandırıcı İşlem Stipulationun Hukuki SebebiD Diğer Sözleşmelerde Hukuki Sebebin GörünümüE Roma Sözleşmeler Sisteminin GenişlemesiIII Roma Hukuku nda Tasarruf İşlemlerinin Hukuki SebebiA Şekilci Tasarruf İşlemleriB TraditioIV Roma Hukukunda Hukuki Sebebin Çeşitli GörünümleriV Orta Çağ Hukukunda Hukuki Sebep KavramıA Genel OlarakB Borcun Doğumu Bakımından Causanın Varlığı Sorunu Causa StipulationisC Ex Nudo Pacto Non Actio Oritur Çıplak Anlaşmadan Dava Doğmaz İlkesi ve Causa Doktrini İKİNCİ BÖLÜMKAZANDIRMANIN HUKUKİ SEBEBİ VE SEBEBE BAĞLILIK REJİMLERİI Kazandırma ve Kazandırıcı İşlemlerA Kazandırma ve Kazandırıcı İşlem KavramlarıB Kazandırmanın Hukuki Sebebinin Kazandırmaya EtkisiII Hukuki Sebep KavramıA Genel OlarakB Öğretide Hukuki Sebebin TanımlarıC Tanım ve Hukuki Sebebin UnsurlarıIII Hukuki Sebep Kavramının Benzer Kavramlarla İlişkisiA Genel OlarakB Gerek Teorisi Voraussetzung C İşlem Temeli Geschäftsgrundlage D SaikE KoşulF DeğerlendirmeIV Sebebe Bağlılık Sebepten Soyutluk Rejimleri ve Kanun SistematiğiV Sebebe Bağlılık Sebepten Soyutluk RejimleriA Sebebe Bağlı Hukuki İşlemlerB Sebepten Soyut Hukuki İşlemler ÜÇÜNCÜ BÖLÜMHUKUKİ SEBEPTE MEYDANA GELEBİLECEK AKSAKLIKLAR VE BUNUN KAZANDIRICI İŞLEME ETKİSİI Kazandırmanın Hukuki Sebebinin Geçerli OlmamasıA Hukuki Sebebin Hukuka veya Ahlaka Aykırı OlmasıB Bazı Eksik Tabii Borçların İfası Amacıyla Yapılan KazandırmalarII Kazandırmanın Hukuki Sebebinin Var OlmamasıA Genel OlarakB Sebebe Bağlı Hukuki İşlemlerde Sebebin Var OlmamasıC Sebepten Eksik Soyut İşlemlerde Sebebin Var OlmamasıIII Kazandırmanın Hukuki Sebebinin Ortadan KalkmasıIV Kazandırmanın Hukuki Sebebinin GerçekleşmemesiA Genel OlarakB Karşı Edim Niteliğindeki Sebebin Gerçekleşmeme HâlleriC Sebebin Gerçekleşmemesi Hâlinde Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan TaleplerD Sebebin Gerçekleşmemesi Hâlinde Aşırı İfa Güçlüğünden Doğan TaleplerSONUÇ KAYNAKÇA

Bu eserde Roma Hukuku ndan günümüze kullanılagelen hukuki sebep kavramı tarihsel ve teleolojik olarak değerlendirilerek modern ve genel bir teori içerisinde anlamlandırılıyor Hukuki sebep teorisi kazandırmada bulunanın amacını sözleşmenin esaslı bir unsuru haline getirerek taraf iradelerini hukuk dünyasına daha net bir biçimde yansıtır Kazandırmanın hukuki sebebi gerek borçlandırıcı işlemler gerekse tasarruf işlemlerinin geçerliliği ve uygulanacak hukuk kurallarının belirlenmesinde kritik bir rol oynar Kazandırıcı işlemler hukuki sebebin geçerliliklerine yaptığı etki bakımından sebebe bağlı sebepten eksik soyut veya sebepten tam soyut olarak üçe ayrılır Sebebe bağlı işlemler geçerlilik şartı olarak bir hukuki sebebin varlığını şart koşar Sebepten eksik soyut işlemler ise taraflar sebebi belirtmese dahi geçerlidir ancak sebebin belirtilmesi halinde bu işlemler belirtilen sebep doğrultusunda hüküm ve sonuçlarını doğurur Dolayısıyla sebepten eksik soyut işlemler tarafların iradelerine uygun olarak sebebe bağlı hale getirilebilirler Sebepten tam soyut işlemler bakımından ise böyle bir imkan yoktur sebebin belirtilmesi hukuki işleme herhangi bir etkide bulunmaz Bu tür hukuki işlemler sanki hiç sebep anlaşması yapılmamış gibi hüküm ve sonuçlarını doğurur Söz konusu hukuki sebep rejimleri yalnız işlemin geçerliliği bakımından değil kazandırmada bulunanın sahip olduğu savunma araçları bakımından da önem arz eder Sebepten soyut işlemlerde kazandırmada bulunanın savunma imkanları daralır zira kazandırmanın sebebinden kaynaklanan savunmaların ileri sürülmesi artık mümkün değildir Öte yandan sebebe bağlı kazandırıcı işlemlerde hukuki sebep onların iradelerine uygun şekilde risk dağılımını yapmalarını sağlar Böylece tarafların amacının gerçekleşmemesi halinde taraflara sözleşme ilişkisini uyarlama veya sona erdirme imkanı tanınarak pacta sunt servanda ilkesi yumuşatılır İÇİNDEKİLER GİRİŞBİRİNCİ BÖLÜMHUKUKİ SEBEP KAVRAMININ TARİHSEL GELİŞİMİI Genel Olara

Bu eserde Roma Hukuku ndan günümüze kullanılagelen hukuki sebep kavramı tarihsel ve teleolojik olarak değerlendirilerek modern ve genel bir teori içerisinde anlamlandırılıyor Hukuki sebep teorisi kazandırmada bulunanın amacını sözleşmenin esaslı bir unsuru haline getirerek taraf iradelerini hukuk dünyasına daha net bir biçimde yansıtır Kazandırmanın hukuki sebebi gerek borçlandırıcı işlemler gerekse tasarruf işlemlerinin geçerliliği ve uygulanacak hukuk kurallarının belirlenmesinde kritik bir rol oynar Kazandırıcı işlemler hukuki sebebin geçerliliklerine yaptığı etki bakımından sebebe bağlı sebepten eksik soyut veya sebepten tam soyut olarak üçe ayrılır Sebebe bağlı işlemler geçerlilik şartı olarak bir hukuki sebebin varlığını şart koşar Sebepten eksik soyut işlemler ise taraflar sebebi belirtmese dahi geçerlidir ancak sebebin belirtilmesi halinde bu işlemler belirtilen sebep doğrultusunda hüküm ve sonuçlarını doğurur Dolayısıyla sebepten eksik soyut işlemler tarafların iradelerine uygun olarak sebebe bağlı hale getirilebilirler Sebepten tam soyut işlemler bakımından ise böyle bir imkan yoktur sebebin belirtilmesi hukuki işleme herhangi bir etkide bulunmaz Bu tür hukuki işlemler sanki hiç sebep anlaşması yapılmamış gibi hüküm ve sonuçlarını doğurur Söz konusu hukuki sebep rejimleri yalnız işlemin geçerliliği bakımından değil kazandırmada bulunanın sahip olduğu savunma araçları bakımından da önem arz eder Sebepten soyut işlemlerde kazandırmada bulunanın savunma imkanları daralır zira kazandırmanın sebebinden kaynaklanan savunmaların ileri sürülmesi artık mümkün değildir Öte yandan sebebe bağlı kazandırıcı işlemlerde hukuki sebep onların iradelerine uygun şekilde risk dağılımını yapmalarını sağlar Böylece tarafların amacının gerçekleşmemesi halinde taraflara sözleşme ilişkisini uyarlama veya sona erdirme imkanı tanınarak pacta sunt servanda ilkesi yumuşatılır