Kelam Düşüncesinde Allah ve Alem Anlayışları — Cağfer Karadaş

Bin dört yüz yıllık geçmişiyle kelam ilmi İslam dininin tarihî geçmişini yansıtan bugüne taşıyan ve aynı za manda başta inanç ilkeleri olmak üzere dinin bütün alanlarını kucaklayan kapsayıcı bir düşünce sistemidir Bu ilim her ne kadar Mu tezile elinde doğmuş olsa da ona tepki olarak ortaya çıkan Eş ariyye ve Mâtürîdiyye mezhepleri tarafından yöntem ve zihniyet bakımından daha güçlü bir yapıya kavuşturulmuştur Böylece yön tem ve zihniyet ortak paydasında buluşan kelam mezhepleri benimsedikleri dinî değerleri ve temel inanç ilkelerini tayin tespit ve tasnifte birbirinden ayrışmışlardır Bu ayrışmada özellikle Allah anlayışı ve Âlem anlayışı belirleyici olmuştur Elinizdeki Kelam Düşüncesinde Allah ve Âlem Anlayışları adını taşıyan kitap isminden de anlaşılacağı üzere bu iki konuya odaklanmıştır Konular farklılıkların mukayesesine imkân sağ layacak bir bütünlük içinde ele alınmıştır İçerik itibariyle kitap kelâm ilminin tarihî serüveninin özetlendiği girişten sonra kelam mezheplerinin görüşlerinin karşılaştırmalı olarak incelendiği varlık ve varlığın kısımları âlem ve unsurları âlem anlayışında dönemsel değişmeler ile Allah anlayışının filizlendiği ortam bu anlayışın gelişme ve farklılaşma süreci ilahî isimler ve sıfatlar yoktan yaratma ru yetullah konularından oluşmaktadır

Elinizdeki kitap evren ve insana dairdir Evren ve insan konusu tarihin başlangıcından itibaren zihinleri meşgul eden önemli konulardandır Çünkü evren insanın mekanı insan ise evrenin düşünen yapan düzenleyen ve gelecek kaygısı taşıyan önemli ve öncelikli sâkinidir Bu ikisi arasındaki ilişki ev ile insan arasındaki ilişkiye benzer Ne var ki evren eve göre daha büyük ulaşılması ve hakim olunması zor hatta imkansızdır Evi insan belli ölçüde kendine göre düzenleyebilir ama evreni düzenlemesi mümkün değildir Bu takdirde insana düşen evrene göre bir düzen kurması ve kendisini evrende kurulu düzene ayarlamasıdır Kitapta özellikle felsefe alanıyla karşılaştırmalı bir şekilde kelâm düşüncesi ekseninde varlık konusundan başlayarak önce insanı kuşatan evren ardından da evrenin sâkini olan insan ele alındı Kitabın çerçevesi ve içeriği bu doğrultuda şekillendi Sonuçta elinizde tuttuğunuz Kelâm Düşüncesinde Evren ve İnsan kitabı ortaya çıktı

Elinizdeki kitap evren ve insana dairdir Evren ve insan konusu tarihin başlangıcından itibaren zihinleri meşgul eden önemli konulardandır Çünkü evren insanın mekanı insan ise evrenin düşünen yapan düzenleyen ve gelecek kaygısı taşıyan önemli ve öncelikli sâkinidir Bu ikisi arasındaki ilişki ev ile insan arasındaki ilişkiye benzer Ne var ki evren eve göre daha büyük ulaşılması ve hakim olunması zor hatta imkansızdır Evi insan belli ölçüde kendine göre düzenleyebilir ama evreni düzenlemesi mümkün değildir Bu takdirde insana düşen evrene göre bir düzen kurması ve kendisini evrende kurulu düzene ayarlamasıdır Kitapta özellikle felsefe alanıyla karşılaştırmalı bir şekilde kelâm düşüncesi ekseninde varlık konusundan başlayarak önce insanı kuşatan evren ardından da evrenin sâkini olan insan ele alındı Kitabın çerçevesi ve içeriği bu doğrultuda şekillendi Sonuçta elinizde tuttuğunuz Kelâm Düşüncesinde Evren ve İnsan kitabı ortaya çıktı

Bin dört yüz yıllık geçmişiyle kelam ilmi İslam dininin tarihî geçmişini yansıtan bugüne taşıyan ve aynı za manda başta inanç ilkeleri olmak üzere dinin bütün alanlarını kucaklayan kapsayıcı bir düşünce sistemidir Bu ilim her ne kadar Mu tezile elinde doğmuş olsa da ona tepki olarak ortaya çıkan Eş ariyye ve Mâtürîdiyye mezhepleri tarafından yöntem ve zihniyet bakımından daha güçlü bir yapıya kavuşturulmuştur Böylece yön tem ve zihniyet ortak paydasında buluşan kelam mezhepleri benimsedikleri dinî değerleri ve temel inanç ilkelerini tayin tespit ve tasnifte birbirinden ayrışmışlardır Bu ayrışmada özellikle Allah anlayışı ve Âlem anlayışı belirleyici olmuştur Elinizdeki Kelam Düşüncesinde Allah ve Âlem Anlayışları adını taşıyan kitap isminden de anlaşılacağı üzere bu iki konuya odaklanmıştır Konular farklılıkların mukayesesine imkân sağ layacak bir bütünlük içinde ele alınmıştır İçerik itibariyle kitap kelâm ilminin tarihî serüveninin özetlendiği girişten sonra kelam mezheplerinin görüşlerinin karşılaştırmalı olarak incelendiği varlık ve varlığın kısımları âlem ve unsurları âlem anlayışında dönemsel değişmeler ile Allah anlayışının filizlendiği ortam bu anlayışın gelişme ve farklılaşma süreci ilahî isimler ve sıfatlar yoktan yaratma ru yetullah konularından oluşmaktadır

Bin dört yüz yıllık geçmişiyle kelam ilmi İslam dininin tarihî geçmişini yansıtan bugüne taşıyan ve aynı za manda başta inanç ilkeleri olmak üzere dinin bütün alanlarını kucaklayan kapsayıcı bir düşünce sistemidir Bu ilim her ne kadar Mu tezile elinde doğmuş olsa da ona tepki olarak ortaya çıkan Eş ariyye ve Mâtürîdiyye mezhepleri tarafından yöntem ve zihniyet bakımından daha güçlü bir yapıya kavuşturulmuştur Böylece yön tem ve zihniyet ortak paydasında buluşan kelam mezhepleri benimsedikleri dinî değerleri ve temel inanç ilkelerini tayin tespit ve tasnifte birbirinden ayrışmışlardır Bu ayrışmada özellikle Allah anlayışı ve Âlem anlayışı belirleyici olmuştur Elinizdeki Kelam Düşüncesinde Allah ve Âlem Anlayışları adını taşıyan kitap isminden de anlaşılacağı üzere bu iki konuya odaklanmıştır Konular farklılıkların mukayesesine imkân sağ layacak bir bütünlük içinde ele alınmıştır İçerik itibariyle kitap kelâm ilminin tarihî serüveninin özetlendiği girişten sonra kelam mezheplerinin görüşlerinin karşılaştırmalı olarak incelendiği varlık ve varlığın kısımları âlem ve unsurları âlem anlayışında dönemsel değişmeler ile Allah anlayışının filizlendiği ortam bu anlayışın gelişme ve farklılaşma süreci ilahî isimler ve sıfatlar yoktan yaratma ru yetullah konularından oluşmaktadır

Bin dört yüz yıllık geçmişiyle kelam ilmi İslam dininin tarihî geçmişini yansıtan bugüne taşıyan ve aynı za manda başta inanç ilkeleri olmak üzere dinin bütün alanlarını kucaklayan kapsayıcı bir düşünce sistemidir Bu ilim her ne kadar Mu tezile elinde doğmuş olsa da ona tepki olarak ortaya çıkan Eş ariyye ve Mâtürîdiyye mezhepleri tarafından yöntem ve zihniyet bakımından daha güçlü bir yapıya kavuşturulmuştur Böylece yön tem ve zihniyet ortak paydasında buluşan kelam mezhepleri benimsedikleri dinî değerleri ve temel inanç ilkelerini tayin tespit ve tasnifte birbirinden ayrışmışlardır Bu ayrışmada özellikle Allah anlayışı ve Âlem anlayışı belirleyici olmuştur Elinizdeki Kelam Düşüncesinde Allah ve Âlem Anlayışları adını taşıyan kitap isminden de anlaşılacağı üzere bu iki konuya odaklanmıştır Konular farklılıkların mukayesesine imkân sağ layacak bir bütünlük içinde ele alınmıştır İçerik itibariyle kitap kelâm ilminin tarihî serüveninin özetlendiği girişten sonra kelam mezheplerinin görüşlerinin karşılaştırmalı olarak incelendiği varlık ve varlığın kısımları âlem ve unsurları âlem anlayışında dönemsel değişmeler ile Allah anlayışının filizlendiği ortam bu anlayışın gelişme ve farklılaşma süreci ilahî isimler ve sıfatlar yoktan yaratma ru yetullah konularından oluşmaktadır

Bin dört yüz yıllık geçmişiyle kelam ilmi İslam dininin tarihî geçmişini yansıtan bugüne taşıyan ve aynı za manda başta inanç ilkeleri olmak üzere dinin bütün alanlarını kucaklayan kapsayıcı bir düşünce sistemidir Bu ilim her ne kadar Mu tezile elinde doğmuş olsa da ona tepki olarak ortaya çıkan Eş ariyye ve Mâtürîdiyye mezhepleri tarafından yöntem ve zihniyet bakımından daha güçlü bir yapıya kavuşturulmuştur Böylece yöntem ve zihniyet ortak paydasında buluşan kelam mezhepleri benimsedikleri dinî değerleri ve temel inanç ilkelerini tayin tespit ve tasnifte birbirinden ayrışmışlardır Bu ayrışmada özellikle Allah anlayışı ve Âlem anlayışı belirleyici olmuştur Elinizdeki Kelam Düşüncesinde Allah ve Âlem Anlayışları adını taşıyan kitap isminden de anlaşılacağı üzere bu iki konuya odaklanmıştır Konular farklılıkların mukayesesine imkân sağ layacak bir bütünlük içinde ele alınmıştır İçerik itibariyle kitap kelâm ilminin tarihî serüveninin özetlendiği girişten sonra kelam mezheplerinin görüşlerinin karşılaştırmalı olarak incelendiği varlık ve varlığın kısımları âlem ve unsurları âlem anlayışında dönemsel değişmeler ile Allah anlayışının filizlendiği ortam bu anlayışın gelişme ve farklılaşma süreci ilahî isimler ve sıfatlar yoktan yaratma ru yetullah konularından oluşmaktadır

Bu kitap evren ve insana dairdir Evren ve insan konusu tarihin başlangıcından itibaren zihinleri meşgul eden önemli konulardandır Çünkü evren insanın mekanı insan ise evrenin düşünen yapan düzenleyen ve gelecek kaygısı taşıyan önemli ve öncelikli sâkinidir Bu ikisi arasındaki ilişki ev ile insan arasındaki ilişkiye benzer Ne var ki evren eve göre daha büyük ulaşılması ve hakim olunması zor hatta imkansızdır Evi insan belli ölçüde kendine göre düzenleyebilir ama evreni düzenlemesi mümkün değildir Bu takdirde insana düşen evrene göre bir düzen kurması ve kendisini evrende kurulu düzene ayarlamasıdır Kitapta özellikle felsefe alanıyla karşılaştırmalı bir şekilde kelâm düşüncesi ekseninde varlık konusundan başlayarak önce insanı kuşatan evren ardından da evrenin sâkini olan insan ele alındı Kitabın çerçevesi ve içeriği bu doğrultuda şekillendi Sonuçta elinizde tuttuğunuz Kelâm Düşüncesinde Evren ve İnsan kitabı ortaya çıktı