Kelamda Nedensellik İlk Dönem Kelâmcılarında Tabiat ve İnsan — Osman Demir

İslam düşüncesinde Allah alem ilişkisi bağlamında beliren en büyük sorun ezeli varlık ile yaratılmış varlıklar arasındaki nedensel ilişkiyi izah noktasında ortaya çıkmaktadır Meselenin bir ucunu sonsuz varlığın naslar çerçevesinde nasıl doğru bir biçimde anlaşılacağı oluştururken diğer tarafta ise sınırlı varlığın kendini ve içinde olduğu tabii düzeni anlamlandırma çabası durmaktadır Kelamda Nedensellik ilk dönem kelamında Müslümanların tabiat ve insan hakkındaki fikir yürütmelerin teolojik arka planını gerekçelerini ve bu doğrultuda yapılan izah denemelerini konu almaktadır Bu çerçevede uluhiyet açısından problem ilimi irade kudret ve tevkin gibi nedensellikle doğrudan ilgili sıfatlar bağlamında ele alınırken tabiattaki işleyiş atom tabiat araz ve cisim teorileri ile bu yapının işleyişini izah için gliştiren adeti kümun itimad ve fena beka teorileri çerçevesinde incelemekte özgürlük ve sorumluluk açısından insan fiilleri ise cebr tefviz tevlid ve kesb teorileri açısından irdelemektedir

İslâm düşüncesinde Allah âlem ilişkisi bağlamında beliren en büyük sorun ezelî varlık ile yaratılmış varlıklar arasındaki nedensel ilişkiyi izah noktasında ortaya çıkmaktadır Meselenin bir ucunu sonsuz varlığın naslar çerçevesinde doğru biçimde anlaşılacağı oluştururken diğer tarafta ise sınırlı varlığın kendini ve içinde olduğu tabii düzeni anlamlandırma çabası durmaktadır Kelâmda Nedensellik ilk dönem kelâmında Müslümanların tabiat ve insan hakkındaki ilk fikir yürütmelerinin teolojik arka planını gerekçelerini ve bu doğrultuda yapılan izah denemelerini konu almaktadır Bu çerçevede uluhiyet açısından problem ilim irade kudret ve tekvin gibi nedensellikle doğrudan ilgili sıfatlar bağlamında ele alınırken tabiattaki işleyiş atom tabiat araz ve cisim teorileri ile bu yapının işleyişini izah için geliştirilen âdet kümûn itimâd ve fenâ bekâ teorileri çerçevesinde incelenmekte özgürlük ve sorumluluk açısından insan fiilleri ise cebr tefviz tevlid ve kesb teorileri açısından irdelenmektedir