Kitab et Tasrif li Men Acize An Et Ta lif Cerrahi ve Cerrahi Aletleri Üzerine — Zehravi Ebul Kasım

İslam Dünyasında sekizinci yüzyılın sonundan itibaren bilim adına özellikle de astronomi matematik ve tıp adına ilkin çeviri faaliyetiyle başlayarak önemli çalışmalar yapıldığı gözlenmektedir Bu çalışmalar sadece günümüzde Orta Doğu dediğimiz bölgede değil aynı zamanda dokuzuncu yüzyılda İspanya da kurulan Emevi Devletiyle Batıda yepyeni bir ruhla bilim ve felsefe adına önemli çalışmaların yapıldığı belirlenmektedir Avrupa nın yoğun karanlıkta olduğu bir dönemde İspanya daki Emevi Devletinde bilim adına önemli adımlar atılmıştır İspanya Emevi Devletinde başta dini bilimler olmak üzere felsefe astronomi matematik doğa bilimleri ve tıp adına önemli çalışmalar yapılmıştır Orada yetişen bilim ve düşün adamlarının bir kısmı Doğuya Mısır a Suriye ye ve Anadolu ya giderek bilim ve düşünce adına Doğu ve Batıdaki bilimsel faaliyetler yapan düşünür ve bilim adamlarının çalışmaları konusunda bilgi sahibi olmuş ve bunun sonucu olarak bilgi alışverişi ve etkileşim imkanı doğmuştur İspanya Emevi Devletinde yetişmiş bilim ve düşün adamlarının etkisi zaman içinde Batı yı Avrupa yı etkilemiştir Böylece yaklaşık 11 yüzyıldan itibaren Batılı düşün adamlarının Arapçadan yaptıkları çevirilerle astronomi matematik felsefe ve tıp adına yapılan çalışmaları Batıya aktarmışlardır İspanya Emevi Devletinde yetişen ve tıp konusunda yapılan önemli çalışmalar yapan bilim adamlarından biri de İspanya da yaşamış Zehravi dir Ebu l Kasım Zehravi nin et Tasrif adlı eseri burada Türkçeye çevirisi verilen cerrahi ve cerrahi tekniği ile ilgili açıklamalarıyla olduğu kadar verdiği cerrahi alet resimleriyle de Doğu ve Batıdaki cerrahi çalışmalarını yoğun şeklide etkilemiştir Özellikle eserde verilen cerrahi aletleri dönemi ve daha sonraki dönemde yoğun etki göstermiştir Burada verilen açıklamaları günümüzle uygulanan cerrahi tekniği ile birebir karşılaştırmak mümkün değildir ancak temel prensiplerde önemli benzerlikler olduğu bir gerçektir Zehravi nin vermiş olduğu açıklamalar ve teknik olanaklar incelendiğinde insan sağlığı açısından ilaçla yapılan tedavi kadar önemli olan cerrahi tedavideki temel prensiplerin günümüzdeki temel cerrahi prensiplerinden pek de farklı olmadığı ortaya çıkmaktadır Bu çalışmamda hazırladığım çeviri metnin düzeltmelerinde bana yardımcı olan ablam Nevin Kahya ya burada teşekkürü bir borç bilirim