Kızıl İcaz — Abdurrahman Ahdarî

Kızıl Îcâz Bedîüzzaman ın mantıkla ilgili bir kitâbıdır Kızıl İcaz Abdurrahman Ahdarî nin Süllem ül Münevrak isimli eserine bir Şerh olarak kaleme alınmıştır İslam tarihindeki eserlerin te lif tarzları hakkında kısa bir bilgi vermemiz konunun daha iyi anlaşılması için uygun olacaktır te lif tarzları itibariyle eserleri dört gruba ayırmak mümkündür A Metinler el mütûn dir Özellikle Selçuklu Devletinden itibaren çoğu müellifler seleflerinin yazdığı çeşitli ilimlere dair ana kaynakları bir kanun metni şeklinde kısaltarak el kitapları hazırlamışlardır Osmanlı Devleti zamanında da devam eden bu geleneğe göre hazırlanan eserler medreselerde el kitabı olarak kullanılagelmiştir B Şerhlerdir Biraz önce bahsedilen metinler herkes tarafından tam olarak anlaşılmayınca daha sonraki âlimler tarafından bunları izah eden şerhler yazılmıştır C Hâşiyeler Havâşî dir Bu eserler ya metinlere yazılan şerhlerdeki bazı noktaların izahı amacını güder ki bunlara ta likat da denir veya şerhlerde açıklanan görüşleri tenkid eder Bu çeşit izah veya tenkit sadedinde şerhler üzerine yazılan eserlere hâşiye denmiştir D TA LÎKAT yani ilmî bir metnin üzerine kaleme alınan mülâhazalar istifsârlar ve manalar üzerine yapılan derin açıklamalar demektir Mesela İsmail Gelenbevî nin Burhân isimli mantık kitabı üzerine Bediüzzaman ın kaleme aldığı TA LÎKAT bu kabildendir İşte Mantık İlmindeki Abdurrahman Ahdarî nin Süllem ül Münevrak adlı metnini Bedîüzzaman KIZIL ÎCÂZ adıyla şerhetmiş ve Abdülmecîd Nursî de kendisinden ders aldığı KIZIL ÎCÂZ Şerhine Hâşiye kaleme almıştır Biz bunları da tercüme etmiş bulunuyoruz Abdülmecîd Nursî nin yaptığı klasik manada bir Hâşiye dir Hem Süllem hem şerhi olan KIZIL ÎCÂZ ve hem de Hâşiyesi olan Abdülmecid Efendi nin izahları bazan Üstad ın eserini anlamada yeterli olmadığı için biz de ana konu başlıklarında bir nevi TA LÎKAT kabilinden açıklayıcı izahlar koymak durumunda kaldık Bu izahlarımızı kitabın içinde ve tırnak arasında siyah harflerle yazdık ki asıl kitapla karışmasın Bütün bunlara rağmen dipnot yani eski tabirle Hâşiye olarak bazı ıstılâhları izah etmek mecburiyetinde kaldık Önemle itirâf edelim ki bazı metinleri yüzde yüz anladığımızı söylemek zordur Ancak elimizden gelen budur Bundan sonraki baskılarda tashihler ve tavsiyeler gelirse şerefle nazar ı itibara alacağız Çalışmak bizden ve tevfîk ise Allah dan olduğuna gönülden inanıyoruz