Klasik Fıkıh Usulünde Bilgi Anlayışı — Adem Yıgın

Bilgi kuramının epistemoloji bilgi felsefesi soruları düşünce tarihinin hemen her döneminde önemini korumuş farklı ilimlerin meseleleri içerisnde incelenegelmişse de kendine has bir alan teşkil etmesi 18 yüzyıl ve sonrasına rastlar İslam düşünce geleneği içinde de bilgi kuramına dair sorular cevaplanmaya çalışılmış kelam ve felsefe gibi disiğplinlerinyanında şer î bilginin yöntem ve kaynak açısından temellerini inceleyen fıkıh usulü ilmi de bu faaliyete katılmıştır Bilgi kuramının incelediği temel konuların bilginin mahiyeti kaynağı ve değeri şeklinde tezahür ettiği söylenebilir Bu çalışmada zikredilen konulara dair ortaya çıkan sorulara fıkıh usulünde verilen cevaplar ele alınmaktadır Fıkıh usulündeki bilgi anlayışı İslam düşünce geleneğinin bilgi kuramsal birikim ve imkanlarının görülebilmesi açısından önem taşır Aynı şekilde usul ilminin kendisinin doğru bir şekilde kavranabilmesi ve usul meselelerinin ne tür bir bilgi kuramsal zeminden hareketle incelendiğinin bilinebilmesi açısından da önemlidir Fıkıh usulünün fürû fıkıh ile ilişkisi dikkate alındığında ise fıkıh usulündkei bilgi anlayışının müslümanın amelî hayatını şekillendiren bilgi kuramsal bağlam ve gerekçelerin anlaşılmasında belirleyici olacağı söylenebilir

Ebû Mansûr el Mâtürîdî ö 333 944 bugünkü Özbekistan ın sınırları içinde yer alan Semerkant şehrinin Mâtürîd mahallesinde doğmuş ve aynı şehirde vefat etmiş Türk asıllı olma ihtimali kuvvetli olan bir kelâm âlimidir Mâtürîdî nin yaşadığı bölge önceleri Abbâsî Devleti ne bağlı iken Mütevekkil Alellah döneminde Sâmânîler in hâkimiyeti altına girmişti Bu dönemde çeşitli alanlarda yetkin âlimlerin yetişmesi için gerekli zemin devlet eliyle hazırlanmıştı İmam Mâtürîdî böyle bir ortamda ilim tahsil edip eserler vermiştir Mâtürîdî Ebü l Hasan el Eş arî ile birlikte Ehl i sünnet in kelâm akîdesini sistemleştiren Hz Peygamber in ve ashabının İslâm ın temel konularına dair anlayışlarını savunup Müslümanlar arasında yerleşmesine çaba gösteren ayrıca Mu tezile Şîa ve benzeri fırkalarla aşırı görüşleri sebebiyle mücadele etmiş olan büyük bir İslâm âlimidir Bu iki âlim akıl nakil ilişkisindeki mutedil tutumları dolayısıyla dikkatleri çekmiş ve geniş kitleler tarafından kabul görmüştür Ebû Hanîfe çizgisinde ve Ebû Mansûr el Mâtürîdî ye nispetle kurulan Mâtürîdiyye mezhebi tek başına bütün Müslümanların yarısını kendisine bağlamayı başaran bir ekoldür Mâtürîdî nin Kitâbü t Tevhîd i bu ekolün temel kitaplarından biridir Buna rağmen Kitâbü t Tevhîd in başta Mâtürîdiyye mensupları olmak üzere ilim adamları tarafından yeterince bilindiğini söylemek mümkün değildir Tanıtım Bülteninden

Bilgi kuramının epistemoloji bilgi felsefesi soruları düşünce tarihinin hemen her döneminde önemini korumuş farklı ilimlerin meseleleri içerisnde incelenegelmişse de kendine has bir alan teşkil etmesi 18 yüzyıl ve sonrasına rastlar İslam düşünce geleneği içinde de bilgi kuramına dair sorular cevaplanmaya çalışılmış kelam ve felsefe gibi disiğplinlerinyanında şer î bilginin yöntem ve kaynak açısından temellerini inceleyen fıkıh usulü ilmi de bu faaliyete katılmıştır Bilgi kuramının incelediği temel konuların bilginin mahiyeti kaynağı ve değeri şeklinde tezahür ettiği söylenebilir Bu çalışmada zikredilen konulara dair ortaya çıkan sorulara fıkıh usulünde verilen cevaplar ele alınmaktadır Fıkıh usulündeki bilgi anlayışı İslam düşünce geleneğinin bilgi kuramsal birikim ve imkanlarının görülebilmesi açısından önem taşır Aynı şekilde usul ilminin kendisinin doğru bir şekilde kavranabilmesi ve usul meselelerinin ne tür bir bilgi kuramsal zeminden hareketle incelendiğinin bilinebilmesi açısından da önemlidir Fıkıh usulünün fürû fıkıh ile ilişkisi dikkate alındığında ise fıkıh usulündkei bilgi anlayışının müslümanın amelî hayatını şekillendiren bilgi kuramsal bağlam ve gerekçelerin anlaşılmasında belirleyici olacağı söylenebilir

Bu çalışmada zikredilen konulara dair ortaya çıkan sorulara fıkıh usulünde verilen cevaplar ele alınmaktadır Fıkıh usulündeki bilgi anlayışı İslam düşünce geleneğinin bilgi kuramsal birikim ve imkanlarının görülebilmesi açısından önem taşır Aynı şekilde usul ilminin kendisinin doğru bir şekilde kavranabilmesi ve usul meselelerinin ne tür bir bilgi kuramsal zeminden hareketle incelendiğinin bilinebilmesi açısından da önemlidir Fıkıh usulünün füru fıkıh ile ilişkisi dikkate alındığında ise fıkıh usulündeki bilgi anlayışının Müslümanın amelî hayatını şekillendiren bilgi kuramsal bağlam ve gerekçelerin anlaşılmasında belirleyici olacağı söylenebilir

Bu çalışmada zikredilen konulara dair ortaya çıkan sorulara fıkıh usulünde verilen cevaplar ele alınmaktadır Fıkıh usulündeki bilgi anlayışı İslam düşünce geleneğinin bilgi kuramsal birikim ve imkanlarının görülebilmesi açısından önem taşır Aynı şekilde usul ilminin kendisinin doğru bir şekilde kavranabilmesi ve usul meselelerinin ne tür bir bilgi kuramsal zeminden hareketle incelendiğinin bilinebilmesi açısından da önemlidir Fıkıh usulünün füru fıkıh ile ilişkisi dikkate alındığında ise fıkıh usulündeki bilgi anlayışının Müslümanın amelî hayatını şekillendiren bilgi kuramsal bağlam ve gerekçelerin anlaşılmasında belirleyici olacağı söylenebilir

Bu çalışmada zikredilen konulara dair ortaya çıkan sorulara fıkıh usulünde verilen cevaplar ele alınmaktadır Fıkıh usulündeki bilgi anlayışı İslam düşünce geleneğinin bilgi kuramsal birikim ve imkanlarının görülebilmesi açısından önem taşır Aynı şekilde usul ilminin kendisinin doğru bir şekilde kavranabilmesi ve usul meselelerinin ne tür bir bilgi kuramsal zeminden hareketle incelendiğinin bilinebilmesi açısından da önemlidir Fıkıh usulünün füru fıkıh ile ilişkisi dikkate alındığında ise fıkıh usulündeki bilgi anlayışının Müslümanın amelî hayatını şekillendiren bilgi kuramsal bağlam ve gerekçelerin anlaşılmasında belirleyici olacağı söylenebilir