Kösem Sultan — Ahmet Turan Oflazoğlu

Osmanlı tarihinin ünlü ve etkili kadınlarından biri olan Kösem Sultan 1590 yılında Bosna da Anastasya adıyla doğdu Bosna beylerbeyi tarafından İstanbul a kızlarağasına gönderildi 15 yaşındayken Sultan I Ahmet e haseki oldu Keskin zekâsıyla padişahı etkisi altına aldı ve bütün saraya nüfuzunu kabul ettirdi Kocası ölünce önce tahta geçen kocasının kardeşi Sultan I Mustafa ve daha sonra da kocasının başka bir kadından olma oğlu Sultan II Osman zamanında devlet işlerinde etkinliği arttı Fakat II Osman yaşı çok genç olmakla birlikte Kösem Sultan ın devlet işlerine çok karışmasından rahatsız oldu ve muhtemelen annesi Valide Sultan Mahfiruz Hadice Sultan ın da etkisiyle onu eski saraya gönderdi Genç Osman ın tahtan indirilmesi ve tekrar yerine geçen I Mustafa nın da tekrar tahttan indirilmesi üzerine tahta nihayet Kösem Sultan ın kendi oğlu IV Murat çıktı IV Murat tahta çıktığında sadece 11 yaşındaydı ve Kösem Sultan artık oğlu adına devleti büyük ölçüde yönetmeye başlamıştı Zamanla Sultan IV Murat olgunlaşarak annesinin faaliyetlerini bir ölçüde engellemeye başlamışsa da genç yaşta ölümü üzerine tahta Kösem Sultan ın diğer oğlu İbrahim çıktı ve Kösem Sultan ın nüfuzu tekrar arttı İbrahim tahta çıktığında Osmanlı Hanedanı büyük bir krizle karşılaştı İbrahim hanedanın tek erkek varisi durumundaydı ve acil bir şekilde hanedanın devamını sağlama zorunluğu vardı Oysa I İbrahim bir ölçüde dengesiz görünüyor ve kadınlarla olan ilişkilere ilgi duymuyordu Osmanlı hanedanının devamını sağlama görevi büyük ölçüde Kösem Sultan a düştü Oğlunu tedavi amacıyla ülkenin her yanından üfürükçüler getirtti Bu üfürükçülerin en ünlüsü Cinci Hoca lakabıyla tanınan Karabaşzade Hüseyin Efendi ydi Nihayet İbrahim in tahta çıkmasından 2 yıl sonra şehzade Mehmet doğdu ve hanedanın devamı sağlama bağlanmış oldu I İbrahim öldükten sonra yerine Kösem Sultan ın torunu 6 yaşındaki Sultan IV Mehmet geçti Önceleri Kösem Sultan ın nüfuzu devam etti ama bir süre sonra Kösem Sultan a rakip olan bir başka kadın ortaya çıktı IV Mehmet in annesi Turhan Sultan la Kösem Sultan arasında kıyasıya bir rekabet başladı Bu rekabet 3 yıl sürdü ve Kösem Sultan ın bir gece dairesinin basılarak boğdurulmasıyla noktalandı Bu olaydan sonra Köprülü ailesinden sadrazamlar iş başına geldi ve Valide Sultanların padişahların anneleri devlet siyasetindeki etkileri sona erdi Kösem Sultan ın cenazesi Sultan Ahmet Camii ndeki I Ahmet türbesine gömüldü Bu tarihsel öneme sahip şahsiyet o zamandan beri adını hiç unutturmamış çok sayıda edebî esere ilham kaynağı olmuştur Türk tiyatrosunun duayenlerinden Turan Oflazoğlunun Kösem Sultan adlı oyunu edebiyat tarihimizin ve özellikle de tiyatro tarihinin en önemli eserlerindendir ve yüzlerce kez sahnelenme başarısı göstermiştir İz Yayıncılık tarafından neşredilmiş olan bu eser hayatının filme alındığı şu günlerde kendisini tanımayı arzu edenler için biçilmiş bir kaftan özelliği taşımaktadır

Turan Oflazoğlu yazdığı oyunlarla Türk tiyatro evreninde yankılar uyandırmış usta bir kalem Amerika da iken kaleme aldığı ilk oyun denemeleri ardından tarihsel olay ve kişileri konu edinmeye özel bir eğilim gösteren Oflazoğlu tarihsel olanın özündeki trajik öğeyi keşfedip evrensel insan sorunu üzerinde odaklanmak ve bunu genelde yazınsal özelde teatral yaklaşımın özgün diliyle ortaya koymak istemiştir Örneğin Deli İbrahim tahta çıkmaya hazır olmayan bir padişahın bilinçli çılgınlığını IV Murat iktidar tutkusunu ele alır Kahramanların iç dünyasını yansıtarak onların trajik yanlarını derin biçimde irdeler Bu örneklere Kösem Sultan Kılıç ve Ney Genç Osman adlı oyunları hatta Sultanahmet Ses ve Işık Gösterisi nin senaryosu da eklenebilir Tarihsel olayların ortasında yaşayan ve onlarla bütünleşen kişilerin iç ve dış çelişkilerini yansıtmayı ön planda tutan Oflazoğlu nun oyunları bu nedenle yalnızca tarihsel oyun olma özelliğini aşmıştır Çünkü bu oyunlardaki temel sorun tarihsel bir dönemin yorumu olmanın yanında ve ötesinde insanın evrensel gerçeğini yakalamaktır Bu kitap Oflazoğlu nun birikimi başarısı ve temel yazınsal yaklaşımının tipik bir örneği sayılmalıdır