Kumanlar ve Tatarlar Osmanlı Öncesi Balkanlar da Doğulu Askerler 1185 1365 — Istvan Vasary

Kumanlar ve Tatarlar Osmanlıların 1361de Edirneyi alıp Bulgaristan ve Yunanistandan başlayarak Balkanlarda egemenlik kurmaya girişimlerinden önceki iki yüzyıl boyunca bölgenin siyasal yapısına yön vermişlerdi Prof Dr Istvan Vasarynin kitabı bu iki topluluğun tarihini son derece anlaşılır biçimde gözler önüne seriyor Bugüne kadar Türk tarih literatüründe eksikliği duyulan bir eser ÖNSÖZ Bizans ilk kuruluş anından yıkıldığı 1453 yılına kadar barbar saldırıları ve akınları tehlikesiyle yaşamak zorunda kaldı Doğudan Anadolu üzerinden gelen Osmanlıların Konstantinopolise İstanbul vurdukları ölümcül darbenin dışında imparatorluğa kadar ulaşan saldırıların en tehlikelileri Tunanın kuzeyinden kaynaklanıyordu 4 yüzyılın ikinci yarısında Hunlarla başlayıp 13 yüzyılda Tatarlarla sona eren dönemde barbar grupları sık sık Tunayı aşıp Balkan Yarımadasının kentlerini basıp yağmalıyor arkalarında yıkıntılar bırakıp çekiliyorlardı Akınlarında birkaç kere Haliç yakınlarına kadar sokulup imparatorluk başkentini de tehlikeye attılar Öte yandan Bizans da göçebe kavimler sorununu aşmak için zekice çareler geliştirdi hatta göçebe savaşçıları Bizansın düşmanlarıyla çatışmalarda paralı asker olarak kullandı Ne var ki en kurnaz diplomasi yöntemleri bile çoğu kez Balkanların yerleşik halkı için yıkımla sonuçlanan kısa süreli göçebe akınlarını engelleyemiyordu Genellikle göçebeleri Tunanın karşı kıyısına geçmeye zorlayanlar Doğudan gelen başka göçebe kavimler olduğundan barbar göçebelerin Bizans topraklarında görünmesi de bu zincirleme savaşlardan kaynaklanıyordu Kavim göçleri içinde önemli bir dalga yeni bir devletin doğmasında temel etken oldu Asparuhun Esperüh Esperik göçebe savaşçıları 679680 yıllarında Tuna Nehriyle Haimos Balkan Dağları arasında Bulgar İmparatorluğunu kurdular Muzaffer Bulgar Türkleri izleyen iki yüzyılda Slavlaştı ve sonunda Borisin 864te Hıristiyanlığı kabulüyle Bizans Kilisesinin bir parçası oldular Ne var ki Bizans İmparatorluğu eski topraklarından Moesiyanın kaybını hiç bağışlamadı ve birçok girişimden sonra İmparator II Basileios Bulgaroktonos Bulgar Katili 1018 yılında Bulgar direnişini ezmeyi başarıp o dönemin Bulgaristanını Doğu Roma İmparatorluğuna kattı Güney Slav halkının Helenleştirilme sürecinin başlamış Bulgaristanın hem siyasi hem de idaridini bağımsızlığı yitirilmiş olmasına karşın Bizans göçebe kavimler sorununu kuzey sınırlarından uzaklaştırmayı başaramadı Dahası Bizansın kuzeydeki rakibinin yok olması bölgede bir iktidar boşluğu doğurduğu gibi Bizans da göçebe kavimlerin yeni ve daha güçlü saldırılarıyla baş başa kaldı 11 yüzyılda Tunanın sağ kıyısındaki rakipler Peçenekler ve Oğuzlardı Aynı yüzyılın ikinci yarısında da yeni bir göçebe birliği Kumanlar Bizansın çıkar alanına girdi Bizanslılar tarih kadar eski yöntemlere başvurarak Balkanlarda Peçenek egemenliğine son vermek için Kumanları kullandı Kumanlar 1091den sonra Balkanlarda üstünlüğü ele geçirirken 11851186 yıllarında Bulgar İmparatorluğunun yeniden kurulmasında ve kaderinde çok etkin oldular Dahası Dördüncü Haçlı Seferi Konstantinopolisteki Latin Krallığı ve İznik İmparatorluğu tarihlerinde temel rol üstlendiler Tatarların 1241 yılında Avrupayı istila etmelerinden sonra batıya kaçmak zorunda kaldılar ve gruplar halinde Balkanlara yerleştiler Bulgar seçkinleriyle daha önceden kurdukları yakın bağlardan yararlanarak iki yeni hanedanın Bulgaristanın Terter ve Şişman hanedanları kuruluşunda görüldüler Tatarlar İkinci Bulgar İmparatorluğunu yenip yeni Tatar devleti Altın Orda Hanlığına haraç vermek zorunda bıraktılar Bulgaristan 13 yüzyılın sonlarından 14 yüzyılın ilk birkaç on yılına kadar Altın Orda Hanlığının egemenliğinde kaldı Bu kitabın konusu steplerin göçebe savaşçıları olan Kumanlar ve Tatarlardır 1185 yılından 14 yüzyılın ortalarına kadar göçebeliklerinin en batı ucunda Balkanlardaki tarihi yazgılarını izleyeceğim Kitabımın hem kronolojik hem de coğrafi çerçeveleri aç