Kur an ı Kerim Tefsirinde Belağat Meani Beyan Bedi Et Tefsiru l Münir Örneği — Sinan Yıldız

Her hayırlı işe ismi ile başlanan Yüce Allah insanı yaratıp ona beyânı öğretmiş ilk insandan itibaren insanoğlunu rehbersiz bırakmamış her zaman yol göstericipeygamberler ve kitaplar ile teyit etmiştir Nihayet tarih içerisinde bu elçilerinvazifelerini yapıp ahirete irtihal ettiği getirdikleri kitapların ve öğretilerininbizzat müntesipleri tarafından tahrif edildiği bir dönemden ve uzun bir fetrettensonra insanlığa son mesaj olarak Kur ân ı Kerîm i ve son peygamber olarak daHz Muhammed s a v i göndermiştir Sünnetullah gereği önceki peygamberlergönderildikleri toplumun en ileride oldukları hususlarla mücehhez olarak gelmişlerve bu alanlarda bir takım mu cizeler göstermişlerdir Dolayısıyla onlarınmu cizelerinin çoğu hissi mu cizelerden oluşmuştur Hz Peygamber s a v ingönderildiği toplumun belâğat ve fesâhatın zirvesinde olan bir cemiyet olmasıhasebiyle O na verilen mu cize de bu belâğat ustalarına meydan okuyabileceği benzerini getirmekten aciz kalacakları bir kelâm olmuştur ki o mu cize Kur ân ıKerîm dir Hz Peygamber her ne kadar birtakım hissi mu cizeler göstermişse deO nun hem kendi yaşadığı asr ı saadette hem de kendisinin ahirete irtihalindensonra kıyamete kadar çağlar aşan mu cizesi işte bu Kitâb ı Kerîm dir Bu kitaphem üslubu hem de içeriği ile muhataplarını kendisinin en küçük bir bölümünedahi benzer getirmekten aciz bırakmıştır İşte bu sebepledir ki İslam âlimleri öteden beri hem Kur ân ı Kerîm in mu cizeliğiniortaya koymak hem de bu konuda İslam a hasmâne eleştirilerde bulunanlaracevap vermek üzere Kur ân ı Kerîm in i câzı üzerine çalışmalar yapmışlardır Bu çalışmaların birçoğu müstakil eserler olarak kaleme alındığı gibi konuile alakalı yazılanların büyük bir kısmı da Kur ân ı Kerîm tefsirine dair telifedilen eserlerin içerisinde yer almaktadır Kur ân ın i câzının birçok göstergesiolmakla beraber bu i câzın tezahür ettiği en önemli unsurların başında onun nazımve üslubunun gelmesi onun engin manalarının bu nadide zarflara bürünmesi mezkûr eserlerde belâğat ile ilgili konuların işlenmesine dolayısıyla belâğatilminin gelişmesine vesile olmuştur Bu anlamda belâğat konularına yer verentefsirler bir nevi belâğatin uygulama eserleri mahiyetinde olmuş haliyle de belâğatinzirvesi olan Kitâb ı Mübîn in inci gibi dizilmiş lafızlarının i câz perdeleriniaralayarak engin manalarını izhar ve beyan etmenin meydanı olmuşlardır Şüphesiz Belâğat ilmi müfessirlerin kendisinden müstağnî kalamayacaklarıilimlerden biridir Bununla birlikte bazı müfessirler bu ilme ayrı bir önem ver mişlerdir Belâğat ilmini tefsirlerinde maharetle uygulayan eski birçok müfessirinyanında muasır bazı âlimler de eserlerinde bu konuya özel yer vermiş veçeşitli açıklamalarda bulunmuştur Bunlardan biri de 1436 2015 yılında vefateden Vehbe Zuhaylî dir Müfessir et Tefsîru l Münîr adlı eserinde belâğat konusundageçmiş ulemanın miras bıraktığı engin birikimden istifade etmiş ayırdığımüstakil bölümlerde bu ilme dair ıstılahlara yer vermiş tefsir bölümünde manainceliklerine değinmeye çalışmıştır Biz de bu çalışmamızda Zuhaylî nin belâğatilmine dair açıklamalarını bu ilmin ıstılahlarına dair başlıklar altında örneklerleincelemeye çalıştık Bundan maksadımız öncelikle Rabbimizin yücelerden sarkıttığıkurtuluş ipi mesabesinde olan yüce kitabını anlamaya gayret etmek ikinciolarak da Kur ân ı anlama ve anlatmak için bu denli mesai sarf edip bizlerehacimli bir tefsir bırakan merhum Zuhaylî nin eserini tanıtmak ve bu eserdekibelâğat uygulamalarını göstermektir Elinizdeki eser İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslamBilimleri Tefsir alanında Vehbe Zuhaylî nin et Tefsîru l Münîr Adlı TefsirindeBelâğat İlmi Uygulamaları adı ile 01 11 2019 tarihinde tamamlamış olduğumuzdoktora çalışmamızın kitaplaşmış halidir Dolayısıyla çalışmamızın konusununbelirlenmesinden tamamlanmasına kadar değerli rehberliği ile yolumuzu aydınlatankıymetli danışman hocam Prof Dr Abdullah Emin Çimen başta olmaküzere tez jürisinin tüm üyelerine vakit ayırı

Her hayırlı işe ismi ile başlanan Yüce Allah insanı yaratıp ona beyânı öğretmiş ilk insandan itibaren insanoğlunu rehbersiz bırakmamış her zaman yol gösterici peygamberler ve kitaplar ile teyit etmiştir Nihayet tarih içerisinde bu elçilerin vazifelerini yapıp ahirete irtihal ettiği getirdikleri kitapların ve öğretilerinin bizzat müntesipleri tarafından tahrif edildiği bir dönemden ve uzun bir fetretten sonra insanlığa son mesaj olarak Kur ân ı Kerîm i ve son peygamber olarak da Hz Muhammed s a v i göndermiştir Sünnetullah gereği önceki peygamberler gönderildikleri toplumun en ileride oldukları hususlarla mücehhez olarak gelmişler ve bu alanlarda bir takım mu cizeler göstermişlerdir Dolayısıyla onların mu cizelerinin çoğu hissi mu cizelerden oluşmuştur Hz Peygamber s a v in gönderildiği toplumun belâğat ve fesâhatın zirvesinde olan bir cemiyet olması hasebiyle O na verilen mu cize de bu belâğat ustalarına meydan okuyabileceği benzerini getirmekten aciz kalacakları bir kelâm olmuştur ki o mu cize Kur ân ı Kerîm dir Hz Peygamber her ne kadar birtakım hissi mu cizeler göstermişse de O nun hem kendi yaşadığı asr ı saadette hem de kendisinin ahirete irtihalinden sonra kıyamete kadar çağlar aşan mu cizesi işte bu Kitâb ı Kerîm dir Bu kitap hem üslubu hem de içeriği ile muhataplarını kendisinin en küçük bir bölümüne dahi benzer getirmekten aciz bırakmıştır İşte bu sebepledir ki İslam âlimleri öteden beri hem Kur ân ı Kerîm in mu cizeliğini ortaya koymak hem de bu konuda İslam a hasmâne eleştirilerde bulunanlara cevap vermek üzere Kur ân ı Kerîm in i câzı üzerine çalışmalar yapmışlardır Bu çalışmaların birçoğu müstakil eserler olarak kaleme alındığı gibi konu ile alakalı yazılanların büyük bir kısmı da Kur ân ı Kerîm tefsirine dair telif edilen eserlerin içerisinde yer almaktadır Kur ân ın i câzının birçok göstergesi olmakla beraber bu i câzın tezahür ettiği en önemli unsurların başında onun nazım ve üslubunun gelmesi onun engin manalarının bu nadide

Her hayırlı işe ismi ile başlanan Yüce Allah insanı yaratıp ona beyânı öğretmiş ilk insandan itibaren insanoğlunu rehbersiz bırakmamış her zaman yol gösterici peygamberler ve kitaplar ile teyit etmiştir Nihayet tarih içerisinde bu elçilerin vazifelerini yapıp ahirete irtihal ettiği getirdikleri kitapların ve öğretilerinin bizzat müntesipleri tarafından tahrif edildiği bir dönemden ve uzun bir fetretten sonra insanlığa son mesaj olarak Kur ân ı Kerîm i ve son peygamber olarak da Hz Muhammed s a v i göndermiştir Sünnetullah gereği önceki peygamberler gönderildikleri toplumun en ileride oldukları hususlarla mücehhez olarak gelmişler ve bu alanlarda bir takım mu cizeler göstermişlerdir Dolayısıyla onların mu cizelerinin çoğu hissi mu cizelerden oluşmuştur Hz Peygamber s a v in gönderildiği toplumun belâğat ve fesâhatın zirvesinde olan bir cemiyet olması hasebiyle O na verilen mu cize de bu belâğat ustalarına meydan okuyabileceği benzerini getirmekten aciz kalacakları bir kelâm olmuştur ki o mu cize Kur ân ı Kerîm dir Hz Peygamber her ne kadar birtakım hissi mu cizeler göstermişse de O nun hem kendi yaşadığı asr ı saadette hem de kendisinin ahirete irtihalinden sonra kıyamete kadar çağlar aşan mu cizesi işte bu Kitâb ı Kerîm dir Bu kitap hem üslubu hem de içeriği ile muhataplarını kendisinin en küçük bir bölümüne dahi benzer getirmekten aciz bırakmıştır İşte bu sebepledir ki İslam âlimleri öteden beri hem Kur ân ı Kerîm in mu cizeliğini ortaya koymak hem de bu konuda İslam a hasmâne eleştirilerde bulunanlara cevap vermek üzere Kur ân ı Kerîm in i câzı üzerine çalışmalar yapmışlardır Bu çalışmaların birçoğu müstakil eserler olarak kaleme alındığı gibi konu ile alakalı yazılanların büyük bir kısmı da Kur ân ı Kerîm tefsirine dair telif edilen eserlerin içerisinde yer almaktadır Kur ân ın i câzının birçok göstergesi olmakla beraber bu i câzın tezahür ettiği en önemli unsurların başında onun nazım ve üslubunun gelmesi onun engin manalarının bu nadide zarflara bürünmesi mezkûr eserlerde belâğat ile ilgili konuların işlenmesine dolayısıyla belâğat ilminin gelişmesine vesile olmuştur Bu anlamda belâğat konularına yer veren tefsirler bir nevi belâğatin uygulama eserleri mahiyetinde olmuş haliyle de belâğatin zirvesi olan Kitâb ı Mübîn in inci gibi dizilmiş lafızlarının i câz perdelerini aralayarak engin manalarını izhar ve beyan etmenin meydanı olmuşlardır Şüphesiz Belâğat ilmi müfessirlerin kendisinden müstağnî kalamayacakları ilimlerden biridir Bununla birlikte bazı müfessirler bu ilme ayrı bir önem ver mişlerdir Belâğat ilmini tefsirlerinde maharetle uygulayan eski birçok müfessirin yanında muasır bazı âlimler de eserlerinde bu konuya özel yer vermiş ve çeşitli açıklamalarda bulunmuştur Bunlardan biri de 1436 2015 yılında vefat eden Vehbe Zuhaylî dir Müfessir et Tefsîru l Münîr adlı eserinde belâğat konusunda geçmiş ulemanın miras bıraktığı engin birikimden istifade etmiş ayırdığı müstakil bölümlerde bu ilme dair ıstılahlara yer vermiş tefsir bölümünde mana inceliklerine değinmeye çalışmıştır Biz de bu çalışmamızda Zuhaylî nin belâğat ilmine dair açıklamalarını bu ilmin ıstılahlarına dair başlıklar altında örneklerle incelemeye çalıştık Bundan maksadımız öncelikle Rabbimizin yücelerden sarkıttığı kurtuluş ipi mesabesinde olan yüce kitabını anlamaya gayret etmek ikinci olarak da Kur ân ı anlama ve anlatmak için bu denli mesai sarf edip bizlere hacimli bir tefsir bırakan merhum Zuhaylî nin eserini tanıtmak ve bu eserdeki belâğat uygulamalarını göstermektir Elinizdeki eser İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Tefsir alanında Vehbe Zuhaylî nin et Tefsîru l Münîr Adlı Tefsirinde Belâğat İlmi Uygulamaları adı ile 01 11 2019 tarihinde tamamlamış olduğumuz doktora çalışmamızın kitaplaşmış halidir Dolayısıyla çalışmamızın konusunun belirlenmesinden tamamlanmasına kadar değerli rehberliği ile yolumuzu aydınlatan kıymetli danışman hocam Prof Dr Abdullah Emin Çimen başta olmak üzere tez jürisinin tüm üyelerine vakit ayırıp tezimizi okuma zahmetinde bulunan ve kıymetli tavsiyeleriyle bizi yönlendiren değerli hocalarım Doç Dr Şaban Karasakal ve Öğr Gör Yahya Yıldırım a bu güne kadar yetişmemizde maddi manevi katkısı olan saygıdeğer büyüklerime muhterem hocalarıma desteklerini esirgemeyen Diyanet İşleri Başkanlığımıza eserin basımını üstlenen Akademisyen Kitabevine daima manevi destekleri ile yanımda hissettiğim aile efradıma teşekkür ederim Muvaffakiyet Allah Teâlâ dandır Dr Sinan Yıldız Dörtdivan Bolu Aralık 2020 Rebiulahir1442