Kur an ın Tasavvufi Yorumu — Mahmut Ay

Kur ân ı Kerîm anlaşılmamak üzere gönderilmiş şifreli bir kitap olmadığı gibi her isteyenin istediği anlamı yükleyebileceği sürrealist bir tablo da değildir Zira kendisinde de ifâde edildiği üzere o özellikle de ilk muhâtap kitlesi için manası açık mübîn ve detaylıca açıklanmış mufassal bir metindir Zaten inançla alâkalı meseleler insanın en temel varoluşsal soru ve sorunlarını ilgilendirdiği için açık ve net bir dille ifâde edilmiş olmalıdır Nitekim Kur ân ın üslûbu da böyledir Şu halde müteşâbih âyetler hâriç Kur ân âyetlerinin objektif herkes tarafından ne dediği en azından yaklaşık olarak anlaşılabilir bir manası vardır Aksi halde ne dediği belli olmayan ve her anlama eşit şekilde gelebilen bir metnin insanlığa rehberlik etme iddiası anlamsız olurdu Kur ân ın bâtını söz konusu olduğunda bunu şifre kodu keşf olan lafızların ötesine gizlenmiş birtakım sırlı gizemli ve esrârengiz manalar şeklinde anlamak isâbetli değildir Bilakis Kur ân ın bâtınını sözün lafzından kastedilen mana maksad kasd ı mütekellim ve murâd ı ilâhî olarak anlamak ve bunun da insanların ilmî ve manevî mertebelerine göre farklı boyutlarda algılanabileceğini düşünmek daha sağlıklı bir yaklaşım olacaktır Bu çalışmada işârî tefsir hakkında genel bir panaroma sunulduktan sonra işârî tefsir literatürünün önemli örneklerinden biri olan Faslı sûfî Ahmed b Acîbe nin ö 1809 altı ciltlik el Bahru l Medîd isimli eseri muhteva ve yöntemi itibariyle akademik bir titizlikle incelenmiş şer î nasslar esas alınarak İbn Acîbe nin bazı yorumları ilmî bir üslupla tenkit edilmiş ve çalışma sonunda işârî tefsir hakkında genel bir değerlendirme yapılmıştır

Kur ân ı Kerîm anlaşılmamak üzere gönderilmiş şifreli bir kitap olmadığı gibi her isteyenin istediği anlamı yükleyebileceği sürrealist bir tablo da değildir Zira kendisinde de ifâde edildiği üzere o özellikle de ilk muhâtap kitlesi için manası açık mübîn ve detaylıca açıklanmış mufassal bir metindir Zaten inançla alâkalı meseleler insanın en temel varoluşsal soru ve sorunlarını ilgilendirdiği için açık ve net bir dille ifâde edilmiş olmalıdır Nitekim Kur ân ın üslûbu da böyledir Şu halde müteşâbih âyetler hâriç Kur ân âyetlerinin objektif herkes tarafından ne dediği en azından yaklaşık olarak anlaşılabilir bir manası vardır Aksi halde ne dediği belli olmayan ve her anlama eşit şekilde gelebilen bir metnin insanlığa rehberlik etme iddiası anlamsız olurdu Kur ân ın bâtını söz konusu olduğunda bunu şifre kodu keşf olan lafızların ötesine gizlenmiş birtakım sırlı gizemli ve esrârengiz manalar şeklinde anlamak isâbetli değildir Bilakis Kur ân ın bâtınını sözün lafzından kastedilen mana maksad kasd ı mütekellim ve murâd ı ilâhî olarak anlamak ve bunun da insanların ilmî ve manevî mertebelerine göre farklı boyutlarda algılanabileceğini düşünmek daha sağlıklı bir yaklaşım olacaktır Bu çalışmada işârî tefsir hakkında genel bir panaroma sunulduktan sonra işârî tefsir literatürünün önemli örneklerinden biri olan Faslı sûfî Ahmed b Acîbe nin ö 1809 altı ciltlik el Bahru l Medîd isimli eseri muhteva ve yöntemi itibariyle akademik bir titizlikle incelenmiş şer î nasslar esas alınarak İbn Acîbe nin bazı yorumları ilmî bir üslupla tenkit edilmiş ve çalışma sonunda işârî tefsir hakkında genel bir değerlendirme yapılmıştır