Kuruluştan X XVI Asrın Sonuna Kadar Osmanlı Müfessirleri ve Tefsir Çalışmaları 2 Cilt — Ziya Demir

Osmanlı ilim dünyası farklı coğrafyalardan ve entelektüel geleneklerden beslenen çok katmanlı bir yapıya sahiptir Bu birikim özellikle tefsir alanında hem metin yorumuna dair yöntemlerin hem de ilmî yaklaşımların çeşitlenmesine zemin hazırlamıştır Buna rağmen Osmanlı tefsir geleneği uzun yıllar boyunca sistematik bir inceleme konusu haline gelmemiş bireysel çalışmaların ötesine geçememiştir Bugün dahi Osmanlı dönemine ait pek çok tefsir eseri kütüphanelerin kataloglarında kayıtlı olsa da ilmî bakımdan kapsamlı biçimde değerlendirilmiş değildir Bu çalışma Osmanlı tefsir faaliyetlerini kuruluş döneminden Hicrî 10 Milâdî 16 yüzyılın sonuna kadar uzanan tarihsel süreç içinde ele alarak geleneğin gelişimini bütüncül bir bakışla ortaya koymayı amaçlamaktadır Tefsir literatürünün oluşumunda etkili olan ilmî çevreler düşünsel yönelimler ve kaynak metinler incelenmiş Osmanlı müfessirlerinin tefsire dair yaklaşımları tarihî bağlamı içinde değerlendirilmiştir Molla Gürânî İbn Kemal Paşa ve Ebüssuûd Efendi gibi tanınan müfessirlerin yanı sıra hakkında sınırlı bilgiye sahip olan ya da eserleri günümüze tam olarak ulaşmamış isimler de bu incelemede yer almaktadır Her bir müfessir hayatı ve ilmî şahsiyeti eserleri tefsir anlayışı ve yöntemsel yaklaşımları başlıkları altında tanıtılmış böylece Osmanlı tefsir geleneğinin çeşitliliği ve sürekliliği sistematik bir biçimde ortaya konulmuştur Bu yönüyle eser Osmanlı ilim ve düşünce tarihinin önemli bir alanını teşkil eden tefsir çalışmalarının erken dönem seyrine ışık tutmakta hem klasik kaynaklara hem de çağdaş araştırmalara dayalı bir değerlendirme zemini sunmaktadır Tanıtım Bülteninden

How did Muslim intellectuals of the Second Constitutional Period II Meşrutiyet 1908 1918 seek to understand redefine and reposition both the self and the other at a moment when the Ottoman world faced military encirclement political tutelage and a rapidly changing intellectual order In this monograph Vahdettin Işık argues that the central tension of the period was a search for istiqāmah the Straight Path The concepts examined in the book map the different paths taken by Muslim intellectuals within this search for istiqāmah Drawing on the insight that East and West are constructed categories Işık shows how these concepts nonetheless came to function as a seemingly neutral language one that enabled intellectuals to sustain a sense of selfhood while developing a workable discourse of engagement with the present civilization At the same time the book traces the reconfiguration of other pivotal terms such as nation millet and civilization medeniyet whose Islamic resonances allowed them to mediate new political meanings without immediately provoking resistance By offering a new classification and conceptual framework for the intellectual currents of the period Işık provides specialized scholars and graduate students with a rigorous tool for re reading late Ottoman intellectual history while also offering general readers valuable insights into the historical roots of contemporary Turkish political thought

Osmanlı ilim dünyası farklı coğrafyalardan ve entelektüel geleneklerden beslenen çok katmanlı bir yapıya sahiptir Bu birikim özellikle tefsir alanında hem metin yorumuna dair yöntemlerin hem de ilmî yaklaşımların çeşitlenmesine zemin hazırlamıştır Buna rağmen Osmanlı tefsir geleneği uzun yıllar boyunca sistematik bir inceleme konusu haline gelmemiş bireysel çalışmaların ötesine geçememiştir Bugün dahi Osmanlı dönemine ait pek çok tefsir eseri kütüphanelerin kataloglarında kayıtlı olsa da ilmî bakımdan kapsamlı biçimde değerlendirilmiş değildir Bu çalışma Osmanlı tefsir faaliyetlerini kuruluş döneminden Hicrî 10 Milâdî 16 yüzyılın sonuna kadar uzanan tarihsel süreç içinde ele alarak geleneğin gelişimini bütüncül bir bakışla ortaya koymayı amaçlamaktadır Tefsir literatürünün oluşumunda etkili olan ilmî çevreler düşünsel yönelimler ve kaynak metinler incelenmiş Osmanlı müfessirlerinin tefsire dair yaklaşımları tarihî bağlamı içinde değerlendirilmiştir Molla Gürânî İbn Kemal Paşa ve Ebüssuûd Efendi gibi tanınan müfessirlerin yanı sıra hakkında sınırlı bilgiye sahip olan ya da eserleri günümüze tam olarak ulaşmamış isimler de bu incelemede yer almaktadır Her bir müfessir hayatı ve ilmî şahsiyeti eserleri tefsir anlayışı ve yöntemsel yaklaşımları başlıkları altında tanıtılmış böylece Osmanlı tefsir geleneğinin çeşitliliği ve sürekliliği sistematik bir biçimde ortaya konulmuştur Bu yönüyle eser Osmanlı ilim ve düşünce tarihinin önemli bir alanını teşkil eden tefsir çalışmalarının erken dönem seyrine ışık tutmakta hem klasik kaynaklara hem de çağdaş araştırmalara dayalı bir değerlendirme zemini sunmaktadır

How did Muslim intellectuals of the Second Constitutional Period II Meşrutiyet 1908 1918 seek to understand redefine and reposition both the self and the other at a moment when the Ottoman world faced military encirclement political tutelage and a rapidly changing intellectual order In this monograph Vahdettin Işık argues that the central tension of the period was a search for istiqāmah the Straight Path The concepts examined in the book map the different paths taken by Muslim intellectuals within this search for istiqāmah Drawing on the insight that East and West are constructed categories Işık shows how these concepts nonetheless came to function as a seemingly neutral language one that enabled intellectuals to sustain a sense of selfhood while developing a workable discourse of engagement with the present civilization At the same time the book traces the reconfiguration of other pivotal terms such as nation millet and civilization medeniyet whose Islamic resonances allowed them to mediate new political meanings without immediately provoking resistance By offering a new classification and conceptual framework for the intellectual currents of the period Işık provides specialized scholars and graduate students with a rigorous tool for re reading late Ottoman intellectual history while also offering general readers valuable insights into the historical roots of contemporary Turkish political thought

How did Muslim intellectuals of the Second Constitutional Period II Meşrutiyet 1908 1918 seek to understand redefine and reposition both the self and the other at a moment when the Ottoman world faced military encirclement political tutelage and a rapidly changing intellectual order In this monograph Vahdettin Işık argues that the central tension of the period was a search for istiqāmah the Straight Path The concepts examined in the book map the different paths taken by Muslim intellectuals within this search for istiqāmah Drawing on the insight that East and West are constructed categories Işık shows how these concepts nonetheless came to function as a seemingly neutral language one that enabled intellectuals to sustain a sense of selfhood while developing a workable discourse of engagement with the present civilization At the same time the book traces the reconfiguration of other pivotal terms such as nation millet and civilization medeniyet whose Islamic resonances allowed them to mediate new political meanings without immediately provoking resistance By offering a new classification and conceptual framework for the intellectual currents of the period Işık provides specialized scholars and graduate students with a rigorous tool for re reading late Ottoman intellectual history while also offering general readers valuable insights into the historical roots of contemporary Turkish political thought

Osmanlı ilim dünyası farklı coğrafyalardan ve entelektüel geleneklerden beslenen çok katmanlı bir yapıya sahiptir Bu birikim özellikle tefsir alanında hem metin yorumuna dair yöntemlerin hem de ilmî yaklaşımların çeşitlenmesine zemin hazırlamıştır Buna rağmen Osmanlı tefsir geleneği uzun yıllar boyunca sistematik bir inceleme konusu haline gelmemiş bireysel çalışmaların ötesine geçememiştir Bugün dahi Osmanlı dönemine ait pek çok tefsir eseri kütüphanelerin kataloglarında kayıtlı olsa da ilmî bakımdan kapsamlı biçimde değerlendirilmiş değildir Bu çalışma Osmanlı tefsir faaliyetlerini kuruluş döneminden Hicrî 10 Milâdî 16 yüzyılın sonuna kadar uzanan tarihsel süreç içinde ele alarak geleneğin gelişimini bütüncül bir bakışla ortaya koymayı amaçlamaktadır Tefsir literatürünün oluşumunda etkili olan ilmî çevreler düşünsel yönelimler ve kaynak metinler incelenmiş Osmanlı müfessirlerinin tefsire dair yaklaşımları tarihî bağlamı içinde değerlendirilmiştir Molla Gürânî İbn Kemal Paşa ve Ebüssuûd Efendi gibi tanınan müfessirlerin yanı sıra hakkında sınırlı bilgiye sahip olan ya da eserleri günümüze tam olarak ulaşmamış isimler de bu incelemede yer almaktadır Her bir müfessir hayatı ve ilmî şahsiyeti eserleri tefsir anlayışı ve yöntemsel yaklaşımları başlıkları altında tanıtılmış böylece Osmanlı tefsir geleneğinin çeşitliliği ve sürekliliği sistematik bir biçimde ortaya konulmuştur Bu yönüyle eser Osmanlı ilim ve düşünce tarihinin önemli bir alanını teşkil eden tefsir çalışmalarının erken dönem seyrine ışık tutmakta hem klasik kaynaklara hem de çağdaş araştırmalara dayalı bir değerlendirme zemini sunmaktadır

Osmanlı ilim dünyası farklı coğrafyalardan ve entelektüel geleneklerden beslenen çok katmanlı bir yapıya sahiptir Bu birikim özellikle tefsir alanında hem metin yorumuna dair yöntemlerin hem de ilmî yaklaşımların çeşitlenmesine zemin hazırlamıştır Buna rağmen Osmanlı tefsir geleneği uzun yıllar boyunca sistematik bir inceleme konusu haline gelmemiş bireysel çalışmaların ötesine geçememiştir Bugün dahi Osmanlı dönemine ait pek çok tefsir eseri kütüphanelerin kataloglarında kayıtlı olsa da ilmî bakımdan kapsamlı biçimde değerlendirilmiş değildir Bu çalışma Osmanlı tefsir faaliyetlerini kuruluş döneminden Hicrî 10 Milâdî 16 yüzyılın sonuna kadar uzanan tarihsel süreç içinde ele alarak geleneğin gelişimini bütüncül bir bakışla ortaya koymayı amaçlamaktadır Tefsir literatürünün oluşumunda etkili olan ilmî çevreler düşünsel yönelimler ve kaynak metinler incelenmiş Osmanlı müfessirlerinin tefsire dair yaklaşımları tarihî bağlamı içinde değerlendirilmiştir Molla Gürânî İbn Kemal Paşa ve Ebüssuûd Efendi gibi tanınan müfessirlerin yanı sıra hakkında sınırlı bilgiye sahip olan ya da eserleri günümüze tam olarak ulaşmamış isimler de bu incelemede yer almaktadır Her bir müfessir hayatı ve ilmî şahsiyeti eserleri tefsir anlayışı ve yöntemsel yaklaşımları başlıkları altında tanıtılmış böylece Osmanlı tefsir geleneğinin çeşitliliği ve sürekliliği sistematik bir biçimde ortaya konulmuştur Bu yönüyle eser Osmanlı ilim ve düşünce tarihinin önemli bir alanını teşkil eden tefsir çalışmalarının erken dönem seyrine ışık tutmakta hem klasik kaynaklara hem de çağdaş araştırmalara dayalı bir değerlendirme zemini sunmaktadır

Osmanlı ilim dünyası farklı coğrafyalardan ve entelektüel geleneklerden beslenen çok katmanlı bir yapıya sahiptir Bu birikim özellikle tefsir alanında hem metin yorumuna dair yöntemlerin hem de ilmî yaklaşımların çeşitlenmesine zemin hazırlamıştır Buna rağmen Osmanlı tefsir geleneği uzun yıllar boyunca sistematik bir inceleme konusu haline gelmemiş bireysel çalışmaların ötesine geçememiştir Bugün dahi Osmanlı dönemine ait pek çok tefsir eseri kütüphanelerin kataloglarında kayıtlı olsa da ilmî bakımdan kapsamlı biçimde değerlendirilmiş değildir Bu çalışma Osmanlı tefsir faaliyetlerini kuruluş döneminden Hicrî 10 Milâdî 16 yüzyılın sonuna kadar uzanan tarihsel süreç içinde ele alarak geleneğin gelişimini bütüncül bir bakışla ortaya koymayı amaçlamaktadır Tefsir literatürünün oluşumunda etkili olan ilmî çevreler düşünsel yönelimler ve kaynak metinler incelenmiş Osmanlı müfessirlerinin tefsire dair yaklaşımları tarihî bağlamı içinde değerlendirilmiştir Molla Gürânî İbn Kemal Paşa ve Ebüssuûd Efendi gibi tanınan müfessirlerin yanı sıra hakkında sınırlı bilgiye sahip olan ya da eserleri günümüze tam olarak ulaşmamış isimler de bu incelemede yer almaktadır Her bir müfessir hayatı ve ilmî şahsiyeti eserleri tefsir anlayışı ve yöntemsel yaklaşımları başlıkları altında tanıtılmış böylece Osmanlı tefsir geleneğinin çeşitliliği ve sürekliliği sistematik bir biçimde ortaya konulmuştur Bu yönüyle eser Osmanlı ilim ve düşünce tarihinin önemli bir alanını teşkil eden tefsir çalışmalarının erken dönem seyrine ışık tutmakta hem klasik kaynaklara hem de çağdaş araştırmalara dayalı bir değerlendirme zemini sunmaktadır

Osmanlı ilim dünyası farklı coğrafyalardan ve entelektüel geleneklerden beslenen çok katmanlı bir yapıya sahiptir Bu birikim özellikle tefsir alanında hem metin yorumuna dair yöntemlerin hem de ilmî yaklaşımların çeşitlenmesine zemin hazırlamıştır Buna rağmen Osmanlı tefsir geleneği uzun yıllar boyunca sistematik bir inceleme konusu haline gelmemiş bireysel çalışmaların ötesine geçememiştir Bugün dahi Osmanlı dönemine ait pek çok tefsir eseri kütüphanelerin kataloglarında kayıtlı olsa da ilmî bakımdan kapsamlı biçimde değerlendirilmiş değildir Bu çalışma Osmanlı tefsir faaliyetlerini kuruluş döneminden Hicrî 10 Milâdî 16 yüzyılın sonuna kadar uzanan tarihsel süreç içinde ele alarak geleneğin gelişimini bütüncül bir bakışla ortaya koymayı amaçlamaktadır Tefsir literatürünün oluşumunda etkili olan ilmî çevreler düşünsel yönelimler ve kaynak metinler incelenmiş Osmanlı müfessirlerinin tefsire dair yaklaşımları tarihî bağlamı içinde değerlendirilmiştir Molla Gürânî İbn Kemal Paşa ve Ebüssuûd Efendi gibi tanınan müfessirlerin yanı sıra hakkında sınırlı bilgiye sahip olan ya da eserleri günümüze tam olarak ulaşmamış isimler de bu incelemede yer almaktadır Her bir müfessir hayatı ve ilmî şahsiyeti eserleri tefsir anlayışı ve yöntemsel yaklaşımları başlıkları altında tanıtılmış böylece Osmanlı tefsir geleneğinin çeşitliliği ve sürekliliği sistematik bir biçimde ortaya konulmuştur Bu yönüyle eser Osmanlı ilim ve düşünce tarihinin önemli bir alanını teşkil eden tefsir çalışmalarının erken dönem seyrine ışık tutmakta hem klasik kaynaklara hem de çağdaş araştırmalara dayalı bir değerlendirme zemini sunmaktadır

Osmanlı ilim dünyası farklı coğrafyalardan ve entelektüel geleneklerden beslenen çok katmanlı bir yapıya sahiptir Bu birikim özellikle tefsir alanında hem metin yorumuna dair yöntemlerin hem de ilmî yaklaşımların çeşitlenmesine zemin hazırlamıştır Buna rağmen Osmanlı tefsir geleneği uzun yıllar boyunca sistematik bir inceleme konusu haline gelmemiş bireysel çalışmaların ötesine geçememiştir Bugün dahi Osmanlı dönemine ait pek çok tefsir eseri kütüphanelerin kataloglarında kayıtlı olsa da ilmî bakımdan kapsamlı biçimde değerlendirilmiş değildir Bu çalışma Osmanlı tefsir faaliyetlerini kuruluş döneminden Hicrî 10 Milâdî 16 yüzyılın sonuna kadar uzanan tarihsel süreç içinde ele alarak geleneğin gelişimini bütüncül bir bakışla ortaya koymayı amaçlamaktadır Tefsir literatürünün oluşumunda etkili olan ilmî çevreler düşünsel yönelimler ve kaynak metinler incelenmiş Osmanlı müfessirlerinin tefsire dair yaklaşımları tarihî bağlamı içinde değerlendirilmiştir Molla Gürânî İbn Kemal Paşa ve Ebüssuûd Efendi gibi tanınan müfessirlerin yanı sıra hakkında sınırlı bilgiye sahip olan ya da eserleri günümüze tam olarak ulaşmamış isimler de bu incelemede yer almaktadır Her bir müfessir hayatı ve ilmî şahsiyeti eserleri tefsir anlayışı ve yöntemsel yaklaşımları başlıkları altında tanıtılmış böylece Osmanlı tefsir geleneğinin çeşitliliği ve sürekliliği sistematik bir biçimde ortaya konulmuştur Bu yönüyle eser Osmanlı ilim ve düşünce tarihinin önemli bir alanını teşkil eden tefsir çalışmalarının erken dönem seyrine ışık tutmakta hem klasik kaynaklara hem de çağdaş araştırmalara dayalı bir değerlendirme zemini sunmaktadır

Osmanlı ilim dünyası farklı coğrafyalardan ve entelektüel geleneklerden beslenen çok katmanlı bir yapıya sahiptir Bu birikim özellikle tefsir alanında hem metin yorumuna dair yöntemlerin hem de ilmî yaklaşımların çeşitlenmesine zemin hazırlamıştır Buna rağmen Osmanlı tefsir geleneği uzun yıllar boyunca sistematik bir inceleme konusu haline gelmemiş bireysel çalışmaların ötesine geçememiştir Bugün dahi Osmanlı dönemine ait pek çok tefsir eseri kütüphanelerin kataloglarında kayıtlı olsa da ilmî bakımdan kapsamlı biçimde değerlendirilmiş değildir Bu çalışma Osmanlı tefsir faaliyetlerini kuruluş döneminden Hicrî 10 Milâdî 16 yüzyılın sonuna kadar uzanan tarihsel süreç içinde ele alarak geleneğin gelişimini bütüncül bir bakışla ortaya koymayı amaçlamaktadır Tefsir literatürünün oluşumunda etkili olan ilmî çevreler düşünsel yönelimler ve kaynak metinler incelenmiş Osmanlı müfessirlerinin tefsire dair yaklaşımları tarihî bağlamı içinde değerlendirilmiştir Molla Gürânî İbn Kemal Paşa ve Ebüssuûd Efendi gibi tanınan müfessirlerin yanı sıra hakkında sınırlı bilgiye sahip olan ya da eserleri günümüze tam olarak ulaşmamış isimler de bu incelemede yer almaktadır Her bir müfessir hayatı ve ilmî şahsiyeti eserleri tefsir anlayışı ve yöntemsel yaklaşımları başlıkları altında tanıtılmış böylece Osmanlı tefsir geleneğinin çeşitliliği ve sürekliliği sistematik bir biçimde ortaya konulmuştur Bu yönüyle eser Osmanlı ilim ve düşünce tarihinin önemli bir alanını teşkil eden tefsir çalışmalarının erken dönem seyrine ışık tutmakta hem klasik kaynaklara hem de çağdaş araştırmalara dayalı bir değerlendirme zemini sunmaktadır

Osmanlı ilim dünyası farklı coğrafyalardan ve entelektüel geleneklerden beslenen çok katmanlı bir yapıya sahiptir Bu birikim özellikle tefsir alanında hem metin yorumuna dair yöntemlerin hem de ilmî yaklaşımların çeşitlenmesine zemin hazırlamıştır Buna rağmen Osmanlı tefsir geleneği uzun yıllar boyunca sistematik bir inceleme konusu haline gelmemiş bireysel çalışmaların ötesine geçememiştir Bugün dahi Osmanlı dönemine ait pek çok tefsir eseri kütüphanelerin kataloglarında kayıtlı olsa da ilmî bakımdan kapsamlı biçimde değerlendirilmiş değildir Bu çalışma Osmanlı tefsir faaliyetlerini kuruluş döneminden Hicrî 10 Milâdî 16 yüzyılın sonuna kadar uzanan tarihsel süreç içinde ele alarak geleneğin gelişimini bütüncül bir bakışla ortaya koymayı amaçlamaktadır Tefsir literatürünün oluşumunda etkili olan ilmî çevreler düşünsel yönelimler ve kaynak metinler incelenmiş Osmanlı müfessirlerinin tefsire dair yaklaşımları tarihî bağlamı içinde değerlendirilmiştir Molla Gürânî İbn Kemal Paşa ve Ebüssuûd Efendi gibi tanınan müfessirlerin yanı sıra hakkında sınırlı bilgiye sahip olan ya da eserleri günümüze tam olarak ulaşmamış isimler de bu incelemede yer almaktadır Her bir müfessir hayatı ve ilmî şahsiyeti eserleri tefsir anlayışı ve yöntemsel yaklaşımları başlıkları altında tanıtılmış böylece Osmanlı tefsir geleneğinin çeşitliliği ve sürekliliği sistematik bir biçimde ortaya konulmuştur Bu yönüyle eser Osmanlı ilim ve düşünce tarihinin önemli bir alanını teşkil eden tefsir çalışmalarının erken dönem seyrine ışık tutmakta hem klasik kaynaklara hem de çağdaş araştırmalara dayalı bir değerlendirme zemini sunmaktadır

Osmanlı ilim dünyası farklı coğrafyalardan ve entelektüel geleneklerden beslenen çok katmanlı bir yapıya sahiptir Bu birikim özellikle tefsir alanında hem metin yorumuna dair yöntemlerin hem de ilmî yaklaşımların çeşitlenmesine zemin hazırlamıştır Buna rağmen Osmanlı tefsir geleneği uzun yıllar boyunca sistematik bir inceleme konusu haline gelmemiş bireysel çalışmaların ötesine geçememiştir Bugün dahi Osmanlı dönemine ait pek çok tefsir eseri kütüphanelerin kataloglarında kayıtlı olsa da ilmî bakımdan kapsamlı biçimde değerlendirilmiş değildir Bu çalışma Osmanlı tefsir faaliyetlerini kuruluş döneminden Hicrî 10 Milâdî 16 yüzyılın sonuna kadar uzanan tarihsel süreç içinde ele alarak geleneğin gelişimini bütüncül bir bakışla ortaya koymayı amaçlamaktadır Tefsir literatürünün oluşumunda etkili olan ilmî çevreler düşünsel yönelimler ve kaynak metinler incelenmiş Osmanlı müfessirlerinin tefsire dair yaklaşımları tarihî bağlamı içinde değerlendirilmiştir Molla Gürânî İbn Kemal Paşa ve Ebüssuûd Efendi gibi tanınan müfessirlerin yanı sıra hakkında sınırlı bilgiye sahip olan ya da eserleri günümüze tam olarak ulaşmamış isimler de bu incelemede yer almaktadır Her bir müfessir hayatı ve ilmî şahsiyeti eserleri tefsir anlayışı ve yöntemsel yaklaşımları başlıkları altında tanıtılmış böylece Osmanlı tefsir geleneğinin çeşitliliği ve sürekliliği sistematik bir biçimde ortaya konulmuştur Bu yönüyle eser Osmanlı ilim ve düşünce tarihinin önemli bir alanını teşkil eden tefsir çalışmalarının erken dönem seyrine ışık tutmakta hem klasik kaynaklara hem de çağdaş araştırmalara dayalı bir değerlendirme zemini sunmaktadır

Osmanlı ilim dünyası farklı coğrafyalardan ve entelektüel geleneklerden beslenen çok katmanlı bir yapıya sahiptir Bu birikim özellikle tefsir alanında hem metin yorumuna dair yöntemlerin hem de ilmî yaklaşımların çeşitlenmesine zemin hazırlamıştır Buna rağmen Osmanlı tefsir geleneği uzun yıllar boyunca sistematik bir inceleme konusu haline gelmemiş bireysel çalışmaların ötesine geçememiştir Bugün dahi Osmanlı dönemine ait pek çok tefsir eseri kütüphanelerin kataloglarında kayıtlı olsa da ilmî bakımdan kapsamlı biçimde değerlendirilmiş değildir Bu çalışma Osmanlı tefsir faaliyetlerini kuruluş döneminden Hicrî 10 Milâdî 16 yüzyılın sonuna kadar uzanan tarihsel süreç içinde ele alarak geleneğin gelişimini bütüncül bir bakışla ortaya koymayı amaçlamaktadır Tefsir literatürünün oluşumunda etkili olan ilmî çevreler düşünsel yönelimler ve kaynak metinler incelenmiş Osmanlı müfessirlerinin tefsire dair yaklaşımları tarihî bağlamı içinde değerlendirilmiştir Molla Gürânî İbn Kemal Paşa ve Ebüssuûd Efendi gibi tanınan müfessirlerin yanı sıra hakkında sınırlı bilgiye sahip olan ya da eserleri günümüze tam olarak ulaşmamış isimler de bu incelemede yer almaktadır Her bir müfessir hayatı ve ilmî şahsiyeti eserleri tefsir anlayışı ve yöntemsel yaklaşımları başlıkları altında tanıtılmış böylece Osmanlı tefsir geleneğinin çeşitliliği ve sürekliliği sistematik bir biçimde ortaya konulmuştur Bu yönüyle eser Osmanlı ilim ve düşünce tarihinin önemli bir alanını teşkil eden tefsir çalışmalarının erken dönem seyrine ışık tutmakta hem klasik kaynaklara hem de çağdaş araştırmalara dayalı bir değerlendirme zemini sunmaktadır

Osmanlı ilim dünyası farklı coğrafyalardan ve entelektüel geleneklerden beslenen çok katmanlı bir yapıya sahiptir Bu birikim özellikle tefsir alanında hem metin yorumuna dair yöntemlerin hem de ilmî yaklaşımların çeşitlenmesine zemin hazırlamıştır Buna rağmen Osmanlı tefsir geleneği uzun yıllar boyunca sistematik bir inceleme konusu haline gelmemiş bireysel çalışmaların ötesine geçememiştir Bugün dahi Osmanlı dönemine ait pek çok tefsir eseri kütüphanelerin kataloglarında kayıtlı olsa da ilmî bakımdan kapsamlı biçimde değerlendirilmiş değildir Bu çalışma Osmanlı tefsir faaliyetlerini kuruluş döneminden Hicrî 10 Milâdî 16 yüzyılın sonuna kadar uzanan tarihsel süreç içinde ele alarak geleneğin gelişimini bütüncül bir bakışla ortaya koymayı amaçlamaktadır Tefsir literatürünün oluşumunda etkili olan ilmî çevreler düşünsel yönelimler ve kaynak metinler incelenmiş Osmanlı müfessirlerinin tefsire dair yaklaşımları tarihî bağlamı içinde değerlendirilmiştir Molla Gürânî İbn Kemal Paşa ve Ebüssuûd Efendi gibi tanınan müfessirlerin yanı sıra hakkında sınırlı bilgiye sahip olan ya da eserleri günümüze tam olarak ulaşmamış isimler de bu incelemede yer almaktadır Her bir müfessir hayatı ve ilmî şahsiyeti eserleri tefsir anlayışı ve yöntemsel yaklaşımları başlıkları altında tanıtılmış böylece Osmanlı tefsir geleneğinin çeşitliliği ve sürekliliği sistematik bir biçimde ortaya konulmuştur Bu yönüyle eser Osmanlı ilim ve düşünce tarihinin önemli bir alanını teşkil eden tefsir çalışmalarının erken dönem seyrine ışık tutmakta hem klasik kaynaklara hem de çağdaş araştırmalara dayalı bir değerlendirme zemini sunmaktadır