Kurumsal Yönetim Hissedar Korunması Uygulamaları ve Türkiye Örneği — Veysel Kula

Kurumsal yönetim İngilizce Corporate Governance kavramının Türkçe karşılığıdır Governance kelimesi kontrol etmek yöneltmek işlevlerini içerir ki bu aktiviteler doğal olarak kamu özel kar amacı güden ve gütmeyen tüm birimlerce yapılmaktadır Corporate kavramı ise başka birimlere ait değil şirketlere ait uygulamalara referansta bulunulduğunu belirtir Aslında corporate governance kavramının karşılığı olarak kurumsal yönetim sadece şirketlerin yönetimi ve denetimine ilişkin kurallar bütününe işaret etmekten uzaktır Ancak daha önceleri kullanılan yönetişim kavramı hiçbir şey ifade etmemektedir Alternatif olarak örneğin Sak 2004 19 yönetim biçimi kavramını da kullanmaktadır Orbay da 2004 204 şirket yönetkesi kavramını benimsemiştir Ancak özellikle Sermaye Piyasası Kurulunun bu konuda 2003 yılında yayımladığı ilkelere Kurumsal Yönetim İlkeleri adı verilmesi artık kurumsal yönetim kavramının benimsendiğinin bir göstergesidir 1997lerde Uzak Doğuda başlayıp dalgalar halinde tüm dünyaya yayılan kriz Amerikada Enron ve Avrupada Parmalat skandalları ile simgeleşmiş oldu Kriz ve Yenilenme adlı kitaında David Hurst 2000 krizlerin şirketlerin silkelenip hantal bünyelerinden kurtulmalarına ve bir lider öncülüğünde yeniden canlanmalarına neden olan faydalı bir süreç olarak belirtmektedir İşte bu son kriz tüm şirketler için kurumsal yönetim uygulamalarını bir lider kılmıştır Nitekim bu krizlerden hemen sonra 2002de yürürlüğe giren Sarbanes Oxley Yasası kurumsal yönetimin yeni oluşumdaki liderlik gücünü pekiştiren bir düzenleme olmuştur Kurumsal yönetim şirketin fon sağlayıcılarının yatırımlarının korunmasına yönelik gerçekleştirilen uygulamalardır Kurumsal yönetim uygulamalarının yerleştiği bir şirkette yatırımcılar pasif bir şekilde şirket faaliyetlerini sadece dönemsel bazda incelemezler Bilakis kendilerini sömürüye yeltenen yöneticileri kesintisiz olarak kontrol edecek şekilde donanımlı olurlar Kitabın birinci bölümü kurumsal yönetim kavramının detaylı açıklanmasına yöneliktir Bu bölümde şirket faaliyetlerinin kontrolünde ortaya çıkan çıkar çatışmaları ve bu çatışmaların çözümüne yönelik kurumsal yönetim yaklaşımları tarafların farklılığı açısından üç şekilde sınıflandırılmıştır yöneticiler ile hissedarlar arasında çatışma kontrol edici hissedarlar ile azınlık hissedarları arasında çatışma ve yarardaşlar ile yöneticiler arasında çatışma Söz konusu çatışmaları çözmeye yönelik kurumsal yönetim mekanizmaları geliştirilen çözüm kaynakları açısından şirket içi ve şirket dışı şeklinde ayrılmaktadırlar Bir diğer yaygın ayrım da faaliyet gösterilen iş çevresi özellikleri açısından piyasa temelli Anglo Saxon ve şirket grubu temelli Kıta Avrupası yaklaşımlardır 1990lı yılların ikinci yarısında gündeme gelen bir diğer yaklaşım da kurumsal yönetim mekanizmalarındaki farklılığı hukuksal sistemdeki farklılıklara vurgu yaparak açıklamıştır Bu yaklaşım kurumsal yönetim mekanizmalarını Kıta Avrupası Hukuk sistemi Civil Law ve Anglo Saxon hukuk sistemi Common Law olarak ikiye ayırmaktadır Temel sav şudur hissedar koruması ya ortaklık yoğunlaşması ile ya da yasal korunma ile olur Ülkeler bazında farklılıklar olsa da hissedarların yasal olarak korunması zayıf olduğu için genel olarak hissedarlar ortaklık yoğunlaşması ile kendilerini korurlar İşte ikinci bölüm hissedar korunması sağlayan bu iki mekanizmanın analizini ele almıştır