Larry Laudan ın Bilimsel İlerleme Anlayışı — Murat Akbaş

Bu çalışmada bilim tarihi ve felsefesi açısından önemli bir yer teşkil eden ve son yüzyıllarda bilginin doğasına dair öne çıkan konulardan bilimsel ilerleme ele alındı Bilimsel ilerleme nin genel olarak çağdaş bilim felsefecileri tarafından nasıl ele alındığı özelde ise Larry Laudan ın bilimsel ilerleme anlayışı İlerleme ve Sorunları adlı eseri esas alınarak genel hatlarıyla ortaya konulmaya çalışıldı Laudan ın kuram anlayışı bilimsel problemlere yönelik tanım ve tasnifi ile bir bilimsel ilerleme kuramının oluşumuna yönelik önermiş olduğu modelin temel görüşleri öne çıkar Şöyle ki bilimin en genel anlamda tek bir bilişsel amacının problem çözme olduğunu savunan Laudan bilimsel ilerlemenin doğasının problem merkezli bir model olan problem çözücülüğü açısından nasıl tamamen faydalı bir şekilde ele alınabileceğinin yollarını gösterir Buna göre rasyonellik ile bilimsel ilerleme birbirinin muadili olmayıp her iki kavrayış hususen birbirinden ayrıştırılmalıdır İlerlemeyi kendi içerisinde yaklaşıklık kendini düzeltme süreci içerisinde zamanla gitgide doğruluğa ulaşma olarak gören genel görüşü değiştirmek ister Laudan bu genel anlayışı rasyonelliğin ilerlemeciliğe sonradan eklemlenenerek oluştuğunu göstermek suretiyle tamamen değiştirme yoluna girer Laudan araştırma gelenekleri ismini verdiği bu ilerleme kuramı modelini bir yandan bir ilerleme kuramı olma yolunda geliştirirken diğer yandan da çağdaşı olan Kuhn un paradigma ve Lakatos un bilimsel araştırma programları metodolojisi gibi farklı kavramsal taslaklar ile bu taslakların teklif ettiği ilerleme kuramlarının eksikliklerini sorunlarını göstererek bilimsel ilerleme kavrayışını gündeme getirir

Bu çalışmada bilim tarihi ve felsefesi açısından önemli bir yer teşkil eden ve son yüzyıllarda bilginin doğasına dair öne çıkan konulardan bilimsel ilerleme ele alındı Bilimsel ilerleme nin genel olarak çağdaş bilim felsefecileri tarafından nasıl ele alındığı özelde ise Larry Laudan ın bilimsel ilerleme anlayışı İlerleme ve Sorunları adlı eseri esas alınarak genel hatlarıyla ortaya konulmaya çalışıldı Laudan ın kuram anlayışı bilimsel problemlere yönelik tanım ve tasnifi ile bir bilimsel ilerleme kuramının oluşumuna yönelik önermiş olduğu modelin temel görüşleri öne çıkar Şöyle ki bilimin en genel anlamda tek bir bilişsel amacının problem çözme olduğunu savunan Laudan bilimsel ilerlemenin doğasının problem merkezli bir model olan problem çözücülüğü açısından nasıl tamamen faydalı bir şekilde ele alınabileceğinin yollarını gösterir Buna göre rasyonellik ile bilimsel ilerleme birbirinin muadili olmayıp her iki kavrayış hususen birbirinden ayrıştırılmalıdır İlerlemeyi kendi içerisinde yaklaşıklık kendini düzeltme süreci içerisinde zamanla gitgide doğruluğa ulaşma olarak gören genel görüşü değiştirmek ister Laudan bu genel anlayışı rasyonelliğin ilerlemeciliğe sonradan eklemlenenerek oluştuğunu göstermek suretiyle tamamen değiştirme yoluna girer Laudan araştırma gelenekleri ismini verdiği bu ilerleme kuramı modelini bir yandan bir ilerleme kuramı olma yolunda geliştirirken diğer yandan da çağdaşı olan Kuhn un paradigma ve Lakatos un bilimsel araştırma programları metodolojisi gibi farklı kavramsal taslaklar ile bu taslakların teklif ettiği ilerleme kuramlarının eksikliklerini sorunlarını göstererek bilimsel ilerleme kavrayışını gündeme getirir

Bu çalışmada bilim tarihi ve felsefesi açısından önemli bir yer teşkil eden ve son yüzyıllarda bilginin doğasına dair öne çıkan konulardan bilimsel ilerleme ele alındı Bilimsel ilerleme nin genel olarak çağdaş bilim felsefecileri tarafından nasıl ele alındığı özelde ise Larry Laudan ın bilimsel ilerleme anlayışı İlerleme ve Sorunları adlı eseri esas alınarak genel hatlarıyla ortaya konulmaya çalışıldı Laudan ın kuram anlayışı bilimsel problemlere yönelik tanım ve tasnifi ile bir bilimsel ilerleme kuramının oluşumuna yönelik önermiş olduğu modelin temel görüşleri öne çıkar Şöyle ki bilimin en genel anlamda tek bir bilişsel amacının problem çözme olduğunu savunan Laudan bilimsel ilerlemenin doğasının problem merkezli bir model olan problem çözücülüğü açısından nasıl tamamen faydalı bir şekilde ele alınabileceğinin yollarını gösterir Buna göre rasyonellik ile bilimsel ilerleme birbirinin muadili olmayıp her iki kavrayış hususen birbirinden ayrıştırılmalıdır İlerlemeyi kendi içerisinde yaklaşıklık kendini düzeltme süreci içerisinde zamanla gitgide doğruluğa ulaşma olarak gören genel görüşü değiştirmek ister Laudan bu genel anlayışı rasyonelliğin ilerlemeciliğe sonradan eklemlenenerek oluştuğunu göstermek suretiyle tamamen değiştirme yoluna girer Laudan araştırma gelenekleri ismini verdiği bu ilerleme kuramı modelini bir yandan bir ilerleme kuramı olma yolunda geliştirirken diğer yandan da çağdaşı olan Kuhn un paradigma ve Lakatos un bilimsel araştırma programları metodolojisi gibi farklı kavramsal taslaklar ile bu taslakların teklif ettiği ilerleme kuramlarının eksikliklerini sorunlarını göstererek bilimsel ilerleme kavrayışını gündeme getirir

Bu çalışmada bilim tarihi ve felsefesi açısından önemli bir yer teşkil eden ve son yüzyıllarda bilginin doğasına dair öne çıkan konulardan bilimsel ilerleme ele alındı Bilimsel ilerleme nin genel olarak çağdaş bilim felsefecileri tarafından nasıl ele alındığı özelde ise Larry Laudan ın bilimsel ilerleme anlayışı İlerleme ve Sorunları adlı eseri esas alınarak genel hatlarıyla ortaya konulmaya çalışıldı Laudan ın kuram anlayışı bilimsel problemlere yönelik tanım ve tasnifi ile bir bilimsel ilerleme kuramının oluşumuna yönelik önermiş olduğu modelin temel görüşleri öne çıkar Şöyle ki bilimin en genel anlamda tek bir bilişsel amacının problem çözme olduğunu savunan Laudan bilimsel ilerlemenin doğasının problem merkezli bir model olan problem çözücülüğü açısından nasıl tamamen faydalı bir şekilde ele alınabileceğinin yollarını gösterir Buna göre rasyonellik ile bilimsel ilerleme birbirinin muadili olmayıp her iki kavrayış hususen birbirinden ayrıştırılmalıdır İlerlemeyi kendi içerisinde yaklaşıklık kendini düzeltme süreci içerisinde zamanla gitgide doğruluğa ulaşma olarak gören genel görüşü değiştirmek ister Laudan bu genel anlayışı rasyonelliğin ilerlemeciliğe sonradan eklemlenenerek oluştuğunu göstermek suretiyle tamamen değiştirme yoluna girer Laudan araştırma gelenekleri ismini verdiği bu ilerleme kuramı modelini bir yandan bir ilerleme kuramı olma yolunda geliştirirken diğer yandan da çağdaşı olan Kuhn un paradigma ve Lakatos un bilimsel araştırma programları metodolojisi gibi farklı kavramsal taslaklar ile bu taslakların teklif ettiği ilerleme kuramlarının eksikliklerini sorunlarını göstererek bilimsel ilerleme kavrayışını gündeme getirir