Mahmud Efendi Hazretleri nden Mesmu Edebi ve İrfani Şiirler — Ahmet Mahmut Ünlü

Yüce Kitâbı Kur ân ı Kerîm inde Şâirler var ya onlara da sapıtanlar iyice tâbi olur Sana uyanların ise dalâletle hiçbir alâkası yoktur çünkü sen şâir değilsin Ancak şâirlerden o kimseler müstesnâ dır ki onlar Kur ân a ve o Rasûl e îmân etmiştirler namaz oruç hac ve zekât gibi sâlih ameller de işlemiştirler Ayrıca Allâh ı çokça zikret meyi şiir söylemeye tercih et miştirler şiir söylediklerinde ise İslâm ı yüceltme uğrunda çaba harcamıştırlar ve kötülemeyi kendileri başlatmayıp kâfirler tarafından hicvedilerek zulme uğratılmalarının ardından misliyle mukabelede bulunarak intikam almıştırlar eş Şu arâ Sûresi 224 227 den buyuran Allâh u Te âlâ ya hamd ü senâlardan sonra Abdullâh ibnü Ömer Radıyallâhu Anhümâ dan rivâyet edilen bir hadîs i şerîfinde Bâzı beyanlar gerçekten büyüleyicidir bâzı şiirler de elbette çok hikmetlidir Ebû Dâvûd es Sünen el Edeb 94 rakam 5011 7 358 buyuran Rasûlüllâh Sallellâhu Aleyhi ve Sellem e ve söyledikleri şiirlerle onu müdâfaa eden âl i ashâbına dünyâ kurulduğundan kıyâmet kopuncaya dek söylenmiş ve söylenecek tüm manzûmeler ve şiirler adedince salât ü selâmlar olsun Âlûsî Tefsîri nde Şu arâ Sûresi nin 227 âyet i kerîmesinde beyân edildiği üzere Rasûlüllâh Sallellâhu Aleyhi ve Sellem in şiir söylemediği söylemesi hâlinde bunun vahiyle karışıklığa sebebiyet vereceği gerekçesiyle kendisine şiir öğretilmediği Biz ona şiir öğretmedik zâten de bu ona yakışmaz Yâsîn Sûresi 69 dan âyet i celîlesinde zikredildiği vechile Kur ân ı Kerîm in sarîh beyânıdır Zâten Kendisinin okuma yazma bilmemesinin nedeni de Habîbim Sen bu Kur â ndan önce hiçbir kitabı okumakta değildin onu sağ elinle de yazamıyordun Öyle olsaydı bâtılda ısrarcı olanlar elbette şüpheye düşerdi ve bu konuda bir nevî haklı olurlardı Zîrâ bu durumda Müşrikler senin hakkında O Kur ân ı evvelki kitaplardan alıyor diyerek Ehl i Kitâb ise Kitaplarımızda tanıtılan zât okuma yazma bilmeyen biridir bu ise okuma yazma biliyor demek sûretiyle insanları şüpheye düşürürlerdi el Ankebût Sûresi 48 âyet i kerîmesinde hakkı iptâle çalışanların şüpheye düşmemeleri olarak açıklanmıştır Ama Kendisinin bâzı edebî şiirleri naklettiği sahîh hadîs i şerîflerle sâbittir Sahâbesini de şiir söyleyerek müşrikleri susturmaya teşvîk buyurdukları ve onlara Cibrîl i Emîn in desteğinin ulaşması için duâcı oldukları mütevâtirdir Sahâbe i kirâm içerisinde Ebû Bekr Ömer Alî Abdullâh ibnü Ravâha Hassân ibnü Sâbit ve Ka b ibnü Mâlik Radıyallâhu Te âlâ Anhüm gibi bâzı zevât şiir söylemekte çok mahâretli fasîh ve belîğ kimselerdir ki hulefâ i râşidîn hazarâtı dâhil diğer birçok sahâbe Radıyallâhu Te âlâ Anhüm şiir inşâd etmişlerdir İbnü Ebî Hâtim et Tefsîr rakam 16077 9 2835 İbnü Asâkir Târîhu Medîneti Dımeşk 28 92 Rasûlüllâh Sallellâhu Te âlâ Aleyhi ve Sellem Hassân ibnü Sâbit Radıyallâhu Te âlâ Anh için mescidinde üzerine çıkarak şiirler inşâd edeceği bir minber yaptırmış ve ona Onları beyitler söylerek müşrikleri hicvet şüphesiz Cibrîl seninle berâberdir sana yardım edecektir el Buhârî es Sahîh rakam 5801 5 2279 buyurmuştur İbnü Büreyde Radıyallâhu Anh ın rivâyetine göre Rasûlüllâh Sallellâhu Te âlâ Aleyhi ve Sellem i methetmesi için Cibrîl Aleyhisselâm Hassân Radıyallâhu Te âlâ Anh a yetmiş beyitle yardım etmiştir İbnü Sa d et Tabekat 4 326 Abdullâh ibnü Mes ûd Radıyallâhu Te âlâ Anh ın rivâyeti ne göre Allâh u Te âlâ İslâm ı yaşayarak ölen şâirlere cennette eşlerine şarkı söyleyecek hûrilere bâzı şiirler öğretmelerini emredecektir Şîreveyh ed Deylemî el Firdevs rakam 3613 2 362 Şirk üzere ölen şâirler ise cehennemde kendi helâkları için nefisleri aleyhine bedduâlarla uğraşacaklardır Âlûsî Rahimehullâh ın beyânına göre demek ki şiir de diğer kelâmlar gibidir güzeli güzel çirkini çirkindir Sahâbe i kirâmın ulemânın ve evliyânın tevhîd Allâh u Te âlâ yı medh u senâ ibâdete teşvîk hikmet mev ıza dünyâya karşı zühd dünyâya meyletmekten ve yaldızlarına aldanıp onun fânî lezzetlerine meftûn olmaktan terhîb sakındırma Allâh u Te âlâ nezdindeki mükâfatları tahsîle terğîb teşvîk dinleyenlerin kalplerinin derinliklerine sevgisi nakşolsun diye Rasûlüllâh Sallellâhu Aleyhi ve Sellem in mehâsin ve medâyıhini güzel sıfatları ile övgülerini neşr ve âl i ashâbı ile sulehâ i ümmetini methetmek üzere inşâd ettikleri şiirler elbette ki Allâh u Te âlâ nın emrettiği zikr i kesîrden ma dûddur el Âlûsî Rûhu l me ânî 19 324 326 Âlûsî Rahimehullâh ın bu beyanlarından anlaşıldığı üzere dînî konularda söylenen şiirler amel i sâlih kabîlindendir O hâlde meşâyih ı kirâmın da bu amel i sâlihi ihmâl ettiklerini düşünmemiz doğru olmaz Nitekim silsilemiz ricâlinin birçoğunun vesâir turuk u aliyye meşâyihının ekserîsinin fasîh birer şâir oldukları bilinmektedir bu hususta tertîb ettikleri eserleri de zâten bunun şâhididir Bâhusûs tarîkat i aliyyemizin müessisi Muhammed Bahâüddîn Şâh ı Nakşibend el Buhârî bu yüce yolun müceddidi Mevlânâ Hâlid Ziyâüddîn el Bağdâdî velî nîmetimiz Büyük Şeyh Efendi Muhammed Mustafâ Ismet Ğarîbullâh el Yanyavî ve Üstâdımız Hacı Mahmûd Efendi Hazretleri nin mürebbîsi Mevlânâ Alî Hayder el Ahishavî Kaddesallâhü Sırrahümü s Samedânî hazarâtı nice şiirler söyleyerek birçok hikmetli ilimler izhâr etmişlerdir Nitekim Mevlânâ Hâlid Kuddise Sirruhû nun mürşidine ulaşmak üzere çıkmış olduğu Hindistân seferinde uğradığı ziyâret yerleri hakkında ve nihâyet yüce şeyhi Abdullâh ed Dehlevî Kuddise Sirruhû Hazretleri ne kavuşma nîmetine şükür sadedinde inşâd ettiği Beklentilerin kâbesi olan şeyhime ulaşma devleti nin mesâfesi tamamlandı Bu ikmâli lutfeden Zât a tam bir hamd ile hamdolsun diye başlayan Arapça kasîdesi ve ekseriyeti Farsça beyitlerden oluşan Dîvân ı Mollâ Câmî Kuddise Sirruhû Hazretleri nin Dîvân ına rakip olacak niteliktedir Gerçi o da Ubeydullâh Ehrâr Kuddise Sirruhû nun halîfelerinden olmak cihetiyle Nakşî meşâyihından sayılmıştır Büyük Şeyh Efendi Mustafâ Ismet Ğarîbullâh Kuddise Sirruhû Hazretleri ne âit Risâle i Kudsiyye si tamâmıyla ilhâm ı Hakk Celle Celâlühû olup kendi beyân ı âlîlerince misli yazılamayacak yüceliktedir Alî Hayder Efendi Kuddise Sirruhû Hazretleri nin onun sonuna ilâveten inşâd ettiği şiirler silsile i şerîfeye dâir inşâd buyurduğu beyitler ve birçok ihvânın elinde bulunup sonra 1960 ihtilâli gibi müessif birtakım hâdiseler netîcesinde imhâ edilmiş olmaları nedeniyle cemedilemeyen muhtelif eş ârı kendisinin şiir konusunda akrânına fâik olduğunun delîlidir Bu büyüklerin günümüzdeki yegâne temsilcisi olan Kutbu l Ektâb ve Ğavsü l Evtâd Hacı Mahmûd Efendi Kuddise Sirruhû Hazretlerimiz de ulemânın ve meşâyihın şiirlerini çokça nakletmiş ve hemen hemen her sohbetinde özel irşâd meclislerinde ve katıldığı ihvân cemiyetlerinde birer ikişer beyit naklederek sâliklerin kalplerini ferahnâk etmiştir Bu fakîr kardeşiniz kırk seneyi mütecâviz olan uzun sayılabilecek bir zaman diliminde Üstâdımız Mahmûd Efendi Kuddise Sirruhû Hazretleri nden işittiğim beyitlerin birçoğunu hıfzetmiş bir kısmını da kaydetmiştim Başıma gelen birçok vak alar netîcesinde eski kayıtlarımı kaybetmişken bu kayıtlarımı muhtevî bulunan defterimi yirmi sene sonra Ömer Mahmûdoğlu Hoca Efendi nin yanında birkaç sene önce bulduğumda bu kayıtlarımı ezberimdekilerle birlikte bir kitap hâline getirerek meraklılarına arz etmeye niyet ettim Sonra bu fikrimi Şeyh Efendi Kuddise Sirruhû Hazretleri ne arz ettiğim zaman çok hoş karşıladılar ve eseri kendilerinin de okutup dinleyeceklerini beyân ettiler ki bu da beni bu hususta son derece müşevvik oldu Birinci cild Üstâdımız Hazretleri nin okuduğu Arapça beyitleri ve mısrâ ları ihtivâ etmekte ikinci cild ise Arapça ibâreler ile Farsça ve Osmanlıca beyitleri cemetmektedir Tabî ki bizim gibi ilimde sermâyesi kıt olanların Efendi Hazretlerimiz in erişilmez ilmine ihâta vechi üzere vâkıf olmamız düşünülemeyeceği için kendisinin bu iki ciltte bulunan ebyât dışında hiçbir beyit okumadığı gibi bir iddiâmız söz konusu olamaz Ama gerçek şu ki tüm sohbetlerinde okuduğu beyitlerin ekseriyeti bu derlememizde mevcuttur Fakat bu beyitlerin bâzen bütün kıt alarını bir mecliste bâzen de farklı meclislerde okuduğu husûsundan da sarf ı nazar edilmemelidir Ayrıca biz bâzı beyitleri hangi münâsebetle hangi zaman ve mekânda okuduğunu ve öncesinde ya da sonrasında bir şey buyurmuşsa onları kasır hâfızamızın bize müsâade ettiği nisbette açıklamaya çalıştık ama yine de bu konuda yeterli hizmeti yapmış olduğumuzu düşünmemekteyiz Ancak Müceddid Hazretlerimiz in himmet i âliyeleri ve sizin kıymetli duâlarınız bereketiyle cemedilen bu kifâyetsiz sermâyemizin teşnedil tâliblere ve Efendi Hazretlerimiz in râbıtasına devâm eden mürîdlere bir nebze de olsa ferahlık bahşetmesini Mevlâ yı Müte âl den niyâz ederiz Nihâî olarak bu eserin Farsça beyitlerinin tashîhinde benimle birlikte âzamî gayret gösteren Murat Soydan kardeşime Pîrimiz Hazretleri nin yüce himmetlerinin vusûlünü Yüce Mevlâ dan istirhâm eder ve bu eserden istifâde edecek olan herkes adına kendisine teşekkürü bir vazîfe addederim Sa y ü gayret biz âcizlerden tevfîk ve hidâyet ise ancak Rabb i Kerîmimiz dendir

Şâirler var ya onlara da sapıtanlar iyice tâbi olur Sana uyanların ise dalâletle hiçbir alâkası yoktur çünkü sen şâir değilsin Ancak şâirlerden o kimseler müstesnâ dır ki onlar Kur ân a ve o Rasûl e îmân etmiştirler namaz oruç hac ve zekât gibi sâlih ameller de işlemiştirler Ayrıca Allâh ı çokça zikret meyi şiir söylemeye tercih et miştirler şiir söylediklerinde ise İslâm ı yüceltme uğrunda çaba harcamıştırlar ve kötülemeyi kendileri başlatmayıp kâfirler tarafından hicvedilerek zulme uğratılmalarının ardından misliyle mukabelede bulunarak intikam almıştırlar eş Şu arâ Sûresi 224 227 den buyuran Allâh u Te âlâ ya hamd ü senâlardan sonra Abdullâh ibnü Ömer Radıyallâhu Anhümâ dan rivâyet edilen bir hadîs i şerîfinde Bâzı beyanlar gerçekten büyüleyicidir bâzı şiirler de elbette çok hikmetlidir Ebû Dâvûd es Sünen el Edeb 94 rakam 5011 7 358 buyuran Rasûlüllâh Sallellâhu Aleyhi ve Sellem e ve söyledikleri şiirlerle onu müdâfaa eden âl i ashâbına dünyâ kurulduğundan kıyâmet kopuncaya dek söylenmiş ve söylenecek tüm manzûmeler ve şiirler adedince salât ü selâmlar olsun Âlûsî Tefsîri nde Şu arâ Sûresi nin 227 âyet i kerîmesinde beyân edildiği üzere Rasûlüllâh Sallellâhu Aleyhi ve Sellem in şiir söylemediği söylemesi hâlinde bunun vahiyle karışıklığa sebebiyet vereceği gerekçesiyle kendisine şiir öğretilmediği Biz ona şiir öğretmedik zâten de bu ona yakışmaz Yâsîn Sûresi 69 dan âyet i celîlesinde zikredildiği vechile Kur ân ı Kerîm in sarîh beyânıdır Zâten Kendisinin okuma yazma bilmemesinin nedeni de Habîbim Sen bu Kur â ndan önce hiçbir kitabı okumakta değildin onu sağ elinle de yazamıyordun Öyle olsaydı bâtılda ısrarcı olanlar elbette şüpheye düşerdi ve bu konuda bir nevî haklı olurlardı Zîrâ bu durumda Müşrikler senin hakkında O Kur ân ı evvelki kitaplardan alıyor diyerek Ehl i Kitâb ise Kitaplarımızda tanıtılan zât okuma yazma bilmeyen biridir bu ise okuma yazma biliyor demek sûretiyle i