Makbul Vatandaş ın Peşinde

Türkiye de devletin istediği vatandaş tipi nasıldı Bunun için okullarda nasıl bir vatandaşlık terbiyesi verildi Füsun Üstel II Meşrutiyet ten günümüze uzanan süreçte bu soruların cevabını arıyor Vatandaşlığı tanımlamak ve vatandaşları yaratmak ulus inşasının temel süreçlerinden biri Vatandaş ın tanımı da doğrudan doğruya Vatan Millet Devlet tanımlarına göre belirleniyor Kitap Osmanlı vatanperverliğinden Cumhuriyet döneminin farklı evreleri boyunca bu tanımları inceliyor Makbul vatandaş nasıl tarif edildi bu tarifte dönemlere göre hangi değişiklikler oldu Osmanlı nın son döneminden Cumhuriyet in kuruluş aşamasına dek reşit bir özne olarak tasarlanabilen vatandaşın ulus devletin ve Tek Parti rejiminin konsolidasyonu sürecinde milli yurttaş olarak kısıtlanması Türkiye de yurttaşlık sürecinin temel vasfı olarak ortaya çıkıyor Katı bir vazife hak dengesinin denetiminde bir devlet eksenli militan yurttaşlık tipi bu Etno kültürel yönelimli bürokratik milliyetçilik ile sözleşmeci ulus söyleminin geçimsiz birlikteliğinin tayin ettiği bu yurttaş tipi bugüne dek Türkiye deki yurttaşlık eğitiminin karakterini belirledi Üstel e göre 1960 80 döneminde yurttaşlık anlayışı ılımlı bir sivil demokratik etki altına girdi Ancak 1980 lerde 1940 ların söylemine şiddetli bir geri dönüş yaşandı Son on yılda vatandaşlık eğitimine sınırlı oranda zerkedilen insan hakları duyarlılığı hâkim milli güvenlik yurttaşlığı anlayışıyla başetmekte zorlanıyor