Maktel i Hüseyin — Özkan Daşdemir

Önceleri tarih kitapları vb kaynaklarda bir bölüm halinde yer alan Kerbela olayı daha sonra Maktel i Hüseyin adı verilen müstakil kitaplarda işlenmiştir Bu kitaplar Müslümanların Kerbela matemine motivasyonunu sağlayan en önemli kaynaklardır Tarihi vakanın yer yer efsanevi unsurlarla dönüştürüldüğü maktellerin bilinen ilk örneğini Ebu Mijnef vermiştir Kerbela olayını yaklaşık yüz yıl sonra sözlü kaynaklardan derleyerek nakleden Ebu Mihnef in eseri sonraki maktellerin önemli kısmı için hem muhteva hem kompozisyon bakımından kaynak teşkil etmiştir Bu çalışmada çeşitli problemleri bünyesinde barındıran Maktel i Hüseyin türünün ihmal edilmiş bir alanı olan mensur ağırlıklı anonim maktellerden biri tanıtılarak örnek metin yeni harflere aktarılmıştır Çeşitli kütüphanelerde kayıtlı dört benzer metni bulunan maktelin Milli Kütüphanede kayıtlı olduğu üzere Kemteri İbrahim e ait olmadığı ortaya çıkarılmıştır bu vesileyle Türk edebiyatındaki maktellerle bilhassa elimizdeki anonim metnin kaynakları ile ilgili önemli tespitlerde bulunulmuştur

Önceleri tarih kitapları vb kaynaklarda bir bölüm halinde yer alan Kerbela olayı daha sonra Maktel i Hüseyin adı verilen müstakil kitaplarda işlenmiştir Bu kitaplar Müslümanların Kerbela matemine motivasyonunu sağlayan en önemli kaynaklardır Tarihi vakanın yer yer efsanevi unsurlarla dönüştürüldüğü maktellerin bilinen ilk örneğini Ebu Mijnef vermiştir Kerbela olayını yaklaşık yüz yıl sonra sözlü kaynaklardan derleyerek nakleden Ebu Mihnef in eseri sonraki maktellerin önemli kısmı için hem muhteva hem kompozisyon bakımından kaynak teşkil etmiştir Bu çalışmada çeşitli problemleri bünyesinde barındıran Maktel i Hüseyin türünün ihmal edilmiş bir alanı olan mensur ağırlıklı anonim maktellerden biri tanıtılarak örnek metin yeni harflere aktarılmıştır Çeşitli kütüphanelerde kayıtlı dört benzer metni bulunan maktelin Milli Kütüphanede kayıtlı olduğu üzere Kemteri İbrahim e ait olmadığı ortaya çıkarılmıştır bu vesileyle Türk edebiyatındaki maktellerle bilhassa elimizdeki anonim metnin kaynakları ile ilgili önemli tespitlerde bulunulmuştur

Önceleri tarih kitapları vb kaynaklarda bir bölüm halinde yer alan Kerbela olayı daha sonra Maktel i Hüseyin adı verilen müstakil kitaplarda işlenmiştir Bu kitaplar Müslümanların Kerbela matemine motivasyonunu sağlayan en önemli kaynaklardır Tarihi vakanın yer yer efsanevi unsurlarla dönüştürüldüğü maktellerin bilinen ilk örneğini Ebu Mijnef vermiştir Kerbela olayını yaklaşık yüz yıl sonra sözlü kaynaklardan derleyerek nakleden Ebu Mihnef in eseri sonraki maktellerin önemli kısmı için hem muhteva hem kompozisyon bakımından kaynak teşkil etmiştir Bu çalışmada çeşitli problemleri bünyesinde barındıran Maktel i Hüseyin türünün ihmal edilmiş bir alanı olan mensur ağırlıklı anonim maktellerden biri tanıtılarak örnek metin yeni harflere aktarılmıştır Çeşitli kütüphanelerde kayıtlı dört benzer metni bulunan maktelin Milli Kütüphanede kayıtlı olduğu üzere Kemteri İbrahim e ait olmadığı ortaya çıkarılmıştır bu vesileyle Türk edebiyatındaki maktellerle bilhassa elimizdeki anonim metnin kaynakları ile ilgili önemli tespitlerde bulunulmuştur

Hz Hüseyin in 10 Muharrem 61 de Kerbela da şehit edilmesi İslam dünyasının şahit olduğu en trajik olay olarak tarihteki yerini almıştır Bu feci olay Hz Muhammed in vefatından sonra ortaya çıkan ve başlangıçta istişarelerle çözülebilen ancak peyderpey artarak zamanla siyasi bir nitelik kazanan halifenin kim olacağı hususundaki tartışmaların bir sonucu olarak gerçekleşmiştir Peygamber torununun ve yanındakilerin Kerbela çölünde susuz bırakılarak katledilmesi sağ kalanların Şam a iletilmeleri esnasında yaşananlar Müslümanların ortak matem konularının başında gelmektedir Olayın gerçekleştiği Muharrem ayında yoğunlaşan bu matem asırlardır çeşitli pratiklerle canlı tutulmaktadır Önceleri tarih kitapları vb kaynaklarda bir bölüm hâlinde yer alan Kerbela olayı daha sonra Maktel i Hüseyin adı verilen müstakil kitaplarda işlenmiştir Bu kitaplar Müslümanların Kerbela matemine motivasyonunu sağlayan en önemli kaynaklardır Tarihî vakanın yer yer efsanevi unsurlarla dönüştürüldüğü maktellerin bilinen ilk örneğini Ebû Mihnef vermiştir Kerbela olayını yaklaşık yüz yıl sonra sözlü kaynaklardan derleyerek nakleden Ebû Mihnef in eseri sonraki maktellerin önemli kısmı için hem muhteva hem kompozisyon bakımından kaynak teşkil etmiştir Muharrem in ilk on gününde okunmak üzere on bölüm hâlinde kaleme alınan maktel bu yönüyle de sonraki maktelleri etkilemiştir Çoğu Şii olan İranlıların siyasi sosyal ve kültürel hayatlarında ayrı bir yeri olan Kerbela olayı Hüseyin Vaiz Kâşifî nin Ravzatü ş Şühedâ sında estetiğin doruğuna çıkarılmıştır 14 yüzyıldan itibaren Türk edebiyatında görülmeye başlanan maktel türünün bizdeki en başarılı örneğini ise Fuzûlî vermiştir Kâşifî nin eserinden hareketle yazılan Hadikatü s Sü eda mensur olmakla birlikte eser yer yer manzum parçalarla da süslenmiştir Genellikle manzum olarak kaleme alınan maktellerin Türk edebiyatındaki mesnevi örnekleri çeşitli araştırmacılarca ele alınmıştır Ancak Türk edebiyatındaki mensur makteller halk kitapları ve sözlü kültür örnekleri araştırmacıların ihmal ettiği konulardandır Araştırmacılar Türk edebiyatındaki ilk maktel örneğinin kime ait olduğu meselesi üzerinde henüz görüş birliğine sahip olmadığı gibi nüsha hususiyeti gösteren çeşitli makteller de değişik müelliflere nispet edilerek yayımlanmaya devam etmektedir

Önceleri tarih kitapları vb kaynaklarda bir bölüm halinde yer alan Kerbela olayı daha sonra Maktel i Hüseyin adı verilen müstakil kitaplarda işlenmiştir Bu kitaplar Müslümanların Kerbela matemine motivasyonunu sağlayan en önemli kaynaklardır Tarihi vakanın yer yer efsanevi unsurlarla dönüştürüldüğü maktellerin bilinen ilk örneğini Ebu Mijnef vermiştir Kerbela olayını yaklaşık yüz yıl sonra sözlü kaynaklardan derleyerek nakleden Ebu Mihnef in eseri sonraki maktellerin önemli kısmı için hem muhteva hem kompozisyon bakımından kaynak teşkil etmiştir Bu çalışmada çeşitli problemleri bünyesinde barındıran Maktel i Hüseyin türünün ihmal edilmiş bir alanı olan mensur ağırlıklı anonim maktellerden biri tanıtılarak örnek metin yeni harflere aktarılmıştır Çeşitli kütüphanelerde kayıtlı dört benzer metni bulunan maktelin Milli Kütüphanede kayıtlı olduğu üzere Kemteri İbrahim e ait olmadığı ortaya çıkarılmıştır bu vesileyle Türk edebiyatındaki maktellerle bilhassa elimizdeki anonim metnin kaynakları ile ilgili önemli tespitlerde bulunulmuştur

Hz Hüseyin in 10 Muharrem 61 de Kerbela da şehit edilmesi İslam dünyasının şahit olduğu en trajik olay olarak tarihteki yerini almıştır Bu feci olay Hz Muhammed in vefatından sonra ortaya çıkan ve başlangıçta istişarelerle çözülebilen ancak peyderpey artarak zamanla siyasi bir nitelik kazanan halifenin kim olacağı hususundaki tartışmaların bir sonucu olarak gerçekleşmiştir Peygamber torununun ve yanındakilerin Kerbela çölünde susuz bırakılarak katledilmesi sağ kalanların Şam a iletilmeleri esnasında yaşananlar Müslümanların ortak matem konularının başında gelmektedir Olayın gerçekleştiği Muharrem ayında yoğunlaşan bu matem asırlardır çeşitli pratiklerle canlı tutulmaktadır Önceleri tarih kitapları vb kaynaklarda bir bölüm halinde yer alan Kerbela olayı daha sonra Maktel i Hüseyin adı verilen müstakil kitaplarda işlenmiştir Bu kitaplar Müslümanların Kerbela matemine motivasyonunu sağlayan en önemli kaynaklardır Tarihî vakanın yer yer efsanevi unsurlarla dönüştürüldüğü maktellerin bilinen ilk örneğini Ebû Mihnef vermiştir Kerbela olayını yaklaşık yüz yıl sonra sözlü kaynaklardan derleyerek nakleden Ebû Mihnef in eseri sonraki maktellerin önemli kısmı için hem muhteva hem kompozisyon bakımından kaynak teşkil etmiştir Muharrem in ilk on gününde okunmak üzere on bölüm hâlinde kaleme alınan maktel bu yönüyle de sonraki maktelleri etkilemiştir Çoğu Şii olan İranlıların siyasi sosyal ve kültürel hayatlarında ayrı bir yeri olan Kerbela olayı Hüseyin Vaiz Kâşifî nin Ravzatü ş Şühedâ sında estetiğin doruğuna çıkarılmıştır 14 yüzyıldan itibaren Türk edebiyatında görülmeye başlanan maktel türünün bizdeki en başarılı örneğini ise Fuzûlî vermiştir Kâşifî nin eserinden hareketle yazılan Hadikatü s Sü eda mensur olmakla birlikte eser yer yer manzum parçalarla da süslenmiştir Genellikle manzum olarak kaleme alınan maktellerin Türk edebiyatındaki mesnevi örnekleri çeşitli araştırmacılarca ele alınmıştır Ancak Türk edebiyatındaki mensur makteller halk kitapları ve sözlü kültür örnekleri araştırmacıların ihmal ettiği konulardandır Araştırmacılar Türk edebiyatındaki ilk maktel örneğinin kime ait olduğu meselesi üzerinde henüz görüş birliğine sahip olmadığı gibi nüsha hususiyeti gösteren çeşitli makteller de değişik müelliflere nispet edilerek yayımlanmaya devam etmektedir

Hz Hüseyin in 10 Muharrem 61 de Kerbela da şehit edilmesi İslam dünyasının şahit olduğu en trajik olay olarak tarihteki yerini almıştır Bu feci olay Hz Muhammed in vefatından sonra ortaya çıkan ve başlangıçta istişarelerle çözülebilen ancak peyderpey artarak zamanla siyasi bir nitelik kazanan halifenin kim olacağı hususundaki tartışmaların bir sonucu olarak gerçekleşmiştir Peygamber torununun ve yanındakilerin Kerbela çölünde susuz bırakılarak katledilmesi sağ kalanların Şam a iletilmeleri esnasında yaşananlar Müslümanların ortak matem konularının başında gelmektedir Olayın gerçekleştiği Muharrem ayında yoğunlaşan bu matem asırlardır çeşitli pratiklerle canlı tutulmaktadır Önceleri tarih kitapları vb kaynaklarda bir bölüm halinde yer alan Kerbela olayı daha sonra Maktel i Hüseyin adı verilen müstakil kitaplarda işlenmiştir Bu kitaplar Müslümanların Kerbela matemine motivasyonunu sağlayan en önemli kaynaklardır Tarihî vakanın yer yer efsanevi unsurlarla dönüştürüldüğü maktellerin bilinen ilk örneğini Ebû Mihnef vermiştir Kerbela olayını yaklaşık yüz yıl sonra sözlü kaynaklardan derleyerek nakleden Ebû Mihnef in eseri sonraki maktellerin önemli kısmı için hem muhteva hem kompozisyon bakımından kaynak teşkil etmiştir Muharrem in ilk on gününde okunmak üzere on bölüm hâlinde kaleme alınan maktel bu yönüyle de sonraki maktelleri etkilemiştir Çoğu Şii olan İranlıların siyasi sosyal ve kültürel hayatlarında ayrı bir yeri olan Kerbela olayı Hüseyin Vaiz Kâşifî nin Ravzatü ş Şühedâ sında estetiğin doruğuna çıkarılmıştır 14 yüzyıldan itibaren Türk edebiyatında görülmeye başlanan maktel türünün bizdeki en başarılı örneğini ise Fuzûlî vermiştir Kâşifî nin eserinden hareketle yazılan Hadikatü s Sü eda mensur olmakla birlikte eser yer yer manzum parçalarla da süslenmiştir Genellikle manzum olarak kaleme alınan maktellerin Türk edebiyatındaki mesnevi örnekleri çeşitli araştırmacılarca ele alınmıştır Ancak Türk edebiyatındaki mensur makteller halk kitapları ve sözlü kültür örnekleri araştırmacıların ihmal ettiği konulardandır Araştırmacılar Türk edebiyatındaki ilk maktel örneğinin kime ait olduğu meselesi üzerinde henüz görüş birliğine sahip olmadığı gibi nüsha hususiyeti gösteren çeşitli makteller de değişik müelliflere nispet edilerek yayımlanmaya devam etmektedir

Hz Hüseyin in 10 Muharrem 61 de Kerbela da şehit edilmesi İslam dünyasının şahit olduğu en trajik olay olarak tarihteki yerini almıştır Bu feci olay Hz Muhammed in vefatından sonra ortaya çıkan ve başlangıçta istişarelerle çözülebilen ancak peyderpey artarak zamanla siyasi bir nitelik kazanan halifenin kim olacağı hususundaki tartışmaların bir sonucu olarak gerçekleşmiştir Peygamber torununun ve yanındakilerin Kerbela çölünde susuz bırakılarak katledilmesi sağ kalanların Şam a iletilmeleri esnasında yaşananlar Müslümanların ortak matem konularının başında gelmektedir Olayın gerçekleştiği Muharrem ayında yoğunlaşan bu matem asırlardır çeşitli pratiklerle canlı tutulmaktadır Önceleri tarih kitapları vb kaynaklarda bir bölüm halinde yer alan Kerbela olayı daha sonra Maktel i Hüseyin adı verilen müstakil kitaplarda işlenmiştir Bu kitaplar Müslümanların Kerbela matemine motivasyonunu sağlayan en önemli kaynaklardır Tarihî vakanın yer yer efsanevi unsurlarla dönüştürüldüğü maktellerin bilinen ilk örneğini Ebû Mihnef vermiştir Kerbela olayını yaklaşık yüz yıl sonra sözlü kaynaklardan derleyerek nakleden Ebû Mihnef in eseri sonraki maktellerin önemli kısmı için hem muhteva hem kompozisyon bakımından kaynak teşkil etmiştir Muharrem in ilk on gününde okunmak üzere on bölüm hâlinde kaleme alınan maktel bu yönüyle de sonraki maktelleri etkilemiştir Çoğu Şii olan İranlıların siyasi sosyal ve kültürel hayatlarında ayrı bir yeri olan Kerbela olayı Hüseyin Vaiz Kâşifî nin Ravzatü ş Şühedâ sında estetiğin doruğuna çıkarılmıştır 14 yüzyıldan itibaren Türk edebiyatında görülmeye başlanan maktel türünün bizdeki en başarılı örneğini ise Fuzûlî vermiştir Kâşifî nin eserinden hareketle yazılan Hadikatü s Sü eda mensur olmakla birlikte eser yer yer manzum parçalarla da süslenmiştir Genellikle manzum olarak kaleme alınan maktellerin Türk edebiyatındaki mesnevi örnekleri çeşitli araştırmacılarca ele alınmıştır Ancak Türk edebiyatındaki mensur makteller halk kitapları ve sözlü kültür örnekleri araştırmacıların ihmal ettiği konulardandır Araştırmacılar Türk edebiyatındaki ilk maktel örneğinin kime ait olduğu meselesi üzerinde henüz görüş birliğine sahip olmadığı gibi nüsha hususiyeti gösteren çeşitli makteller de değişik müelliflere nispet edilerek yayımlanmaya devam etmektedir

Hz Hüseyin in 10 Muharrem 61 de Kerbela da şehit edilmesi İslam dünyasının şahit olduğu en trajik olay olarak tarihteki yerini almıştır Bu feci olay Hz Muhammed in vefatından sonra ortaya çıkan ve başlangıçta istişarelerle çözülebilen ancak peyderpey artarak zamanla siyasi bir nitelik kazanan halifenin kim olacağı hususundaki tartışmaların bir sonucu olarak gerçekleşmiştir Peygamber torununun ve yanındakilerin Kerbela çölünde susuz bırakılarak katledilmesi sağ kalanların Şam a iletilmeleri esnasında yaşananlar Müslümanların ortak matem konularının başında gelmektedir Olayın gerçekleştiği Muharrem ayında yoğunlaşan bu matem asırlardır çeşitli pratiklerle canlı tutulmaktadır Önceleri tarih kitapları vb kaynaklarda bir bölüm halinde yer alan Kerbela olayı daha sonra Maktel i Hüseyin adı verilen müstakil kitaplarda işlenmiştir Bu kitaplar Müslümanların Kerbela matemine motivasyonunu sağlayan en önemli kaynaklardır Tarihî vakanın yer yer efsanevi unsurlarla dönüştürüldüğü maktellerin bilinen ilk örneğini Ebû Mihnef vermiştir Kerbela olayını yaklaşık yüz yıl sonra sözlü kaynaklardan derleyerek nakleden Ebû Mihnef in eseri sonraki maktellerin önemli kısmı için hem muhteva hem kompozisyon bakımından kaynak teşkil etmiştir Muharrem in ilk on gününde okunmak üzere on bölüm hâlinde kaleme alınan maktel bu yönüyle de sonraki maktelleri etkilemiştir Çoğu Şii olan İranlıların siyasi sosyal ve kültürel hayatlarında ayrı bir yeri olan Kerbela olayı Hüseyin Vaiz Kâşifî nin Ravzatü ş Şühedâ sında estetiğin doruğuna çıkarılmıştır 14 yüzyıldan itibaren Türk edebiyatında görülmeye başlanan maktel türünün bizdeki en başarılı örneğini ise Fuzûlî vermiştir Kâşifî nin eserinden hareketle yazılan Hadikatü s Sü eda mensur olmakla birlikte eser yer yer manzum parçalarla da süslenmiştir Genellikle manzum olarak kaleme alınan maktellerin Türk edebiyatındaki mesnevi örnekleri çeşitli araştırmacılarca ele alınmıştır Ancak Türk edebiyatındaki mensur makteller halk kitapla

Hz Hüseyin in 10 Muharrem 61 de Kerbela da şehit edilmesi İslam dünyasının şahit olduğu en trajik olay olarak tarihteki yerini almıştır Bu feci olay Hz Muhammed in vefatından sonra ortaya çıkan ve başlangıçta istişarelerle çözülebilen ancak peyderpey artarak zamanla siyasi bir nitelik kazanan halifenin kim olacağı hususundaki tartışmaların bir sonucu olarak gerçekleşmiştir Peygamber torununun ve yanındakilerin Kerbela çölünde susuz bırakılarak katledilmesi sağ kalanların Şam a iletilmeleri esnasında yaşananlar Müslümanların ortak matem konularının başında gelmektedir Olayın gerçekleştiği Muharrem ayında yoğunlaşan bu matem asırlardır çeşitli pratiklerle canlı tutulmaktadır Önceleri tarih kitapları vb kaynaklarda bir bölüm halinde yer alan Kerbela olayı daha sonra Maktel i Hüseyin adı verilen müstakil kitaplarda işlenmiştir Bu kitaplar Müslümanların Kerbela matemine motivasyonunu sağlayan en önemli kaynaklardır Tarihî vakanın yer yer efsanevi unsurlarla dönüştürüldüğü maktellerin bilinen ilk örneğini Ebû Mihnef vermiştir Kerbela olayını yaklaşık yüz yıl sonra sözlü kaynaklardan derleyerek nakleden Ebû Mihnef in eseri sonraki maktellerin önemli kısmı için hem muhteva hem kompozisyon bakımından kaynak teşkil etmiştir Muharrem in ilk on gününde okunmak üzere on bölüm hâlinde kaleme alınan maktel bu yönüyle de sonraki maktelleri etkilemiştir Çoğu Şii olan İranlıların siyasi sosyal ve kültürel hayatlarında ayrı bir yeri olan Kerbela olayı Hüseyin Vaiz Kâşifî nin Ravzatü ş Şühedâ sında estetiğin doruğuna çıkarılmıştır 14 yüzyıldan itibaren Türk edebiyatında görülmeye başlanan maktel türünün bizdeki en başarılı örneğini ise Fuzûlî vermiştir Kâşifî nin eserinden hareketle yazılan Hadikatü s Sü eda mensur olmakla birlikte eser yer yer manzum parçalarla da süslenmiştir Genellikle manzum olarak kaleme alınan maktellerin Türk edebiyatındaki mesnevi örnekleri çeşitli araştırmacılarca ele alınmıştır Ancak Türk edebiyatındaki mensur makteller halk kitapları ve sözlü kültür örnekleri araştırmacıların ihmal ettiği konulardandır Araştırmacılar Türk edebiyatındaki ilk maktel örneğinin kime ait olduğu meselesi üzerinde henüz görüş birliğine sahip olmadığı gibi nüsha hususiyeti gösteren çeşitli makteller de değişik müelliflere nispet edilerek yayımlanmaya devam etmektedir

Önceleri tarih kitapları vb kaynaklarda bir bölüm halinde yer alan Kerbela olayı daha sonra Maktel i Hüseyin adı verilen müstakil kitaplarda işlenmiştir Bu kitaplar Müslümanların Kerbela matemine motivasyonunu sağlayan en önemli kaynaklardır Tarihi vakanın yer yer efsanevi unsurlarla dönüştürüldüğü maktellerin bilinen ilk örneğini Ebu Mijnef vermiştir Kerbela olayını yaklaşık yüz yıl sonra sözlü kaynaklardan derleyerek nakleden Ebu Mihnef in eseri sonraki maktellerin önemli kısmı için hem muhteva hem kompozisyon bakımından kaynak teşkil etmiştir Bu çalışmada çeşitli problemleri bünyesinde barındıran Maktel i Hüseyin türünün ihmal edilmiş bir alanı olan mensur ağırlıklı anonim maktellerden biri tanıtılarak örnek metin yeni harflere aktarılmıştır Çeşitli kütüphanelerde kayıtlı dört benzer metni bulunan maktelin Milli Kütüphanede kayıtlı olduğu üzere Kemteri İbrahim e ait olmadığı ortaya çıkarılmıştır bu vesileyle Türk edebiyatındaki maktellerle bilhassa elimizdeki anonim metnin kaynakları ile ilgili önemli tespitlerde bulunulmuştur