Mantık Tarihçesi Problemleri — Necip Taylan

İnsanoğlu nun en büyük özelliklerinden birisi düşünmesidir İnsanın çok eskiden beri bir de düşünen varlık diye tarif edilmesi bu temelli özelliğinin ifadesidir Mantık düşünmenin kanunlarını inceleyen bir saha olması itibariyle bildiğimiz kadarıyla ikibin beşyüz yıllık bir geçmişe sahiptir Kurulduğundan beri diğer araştırma sahalarına göre çok büyük değişme ve ilerleme göstermiş olmamakla beraber mantık ın da tarihi içinde geçirdiği bir tekâmül seyri vardır Her araştırma sahası her ilim kendi tarihî tekâmülü ve üzerindeki münâkaşalarla beraber mütalâa edilirse en iyi şekilde kavranabilir O nedenle bizim buradaki amaçlarımızdan bir de mantığın günümüzde içinde bulunduğu yerini ve durumunu göstermek özellikle de felsefe ve ilahiyat öğretimine yardımcı olabilecek mantık bilgisi verebilmektedir Bu sebeple mantık ın tamamlanmış bir konu olmadığı onun gelişme ve değişme imkânlarını da kendinde beraber taşıdığından hareketle biz bu çalışmada onu tarihi ile birlikte inceledik Ayrıca konunun bütünü ile kavranabilmesi için onun üzerindeki münâkaşaların hemen hepsinde plân çerçevesinde temas etmeyi uygun bulduk Mantığın metodoloji ile olan ilişkisi çeşitli anlayış farklılıkları doğurmuştur Ancak metodolojinin mantıktan ayrı düşünülmesinin daha doğru olduğu kanaatindeyiz Bu sebeple çalışmamızda metodolojiye çok kısa olarak temas etmekle yetindik Mantık düşünen insanlığın bir meselesi olmakla beraber dinî ilimlerde doğruya ulaşmada düşünme cehdinin bir âleti olduğu mülahazasıyla elinizdeki kitap hazırlanmıştır

Düşünen insanlık için en büyük gayelerden biri hakikata ulaşmaktır Fakat bunun için insana rehber olabilecek bir alet bir vasıta var mıdır Bu vasıta mantık olabilir mi İşte tarihi hüvviyete sahip münakaşa bu soru ile başlamıştır Eğer mantık insanı hatadan koruyan ve hakikata ulaştırabilecek olan bir vasıta bir alet ise bu her şeyden önce öğrenilmesi gereken bir ilim olmalıdır Tabiatta ortaya çıkan olayların bağlı oldukları kanun ve prensipleri bulup çıkarmak pozitif ilimlerin vazifesi olduğu gibi fikirler arasındaki münasebetleri tayin eden kanun ve prensipleri tesbit edip çıkarmak da mantığın görevidir Öyle ise mantık a düşünceleri ve onlar arasındaki münasebet ve nizamı tayin ve tesbit eden kanun ve prensipleri inceleyen bir disiplindir diyebiliriz