Manzum Dini Hikayeler — Satı Kumartaşlıoğlu

Manzum dini hikayeler Anadolu sahasında gelişme gösteren Türk yazı dilinin ilk örnekleri arasındadır 14 ve 15 yüzyıllarda mesnevi nazım şekliyle yazılan bu hikâyeler Müslüman olup İslam hakkında geniş ve derin bir bilgisi olmayan halka İslam ı ve İslami yaşam tarzını anlatmak ve telkin etmek için yazılmış didaktik nitelikteki eserlerdir Kuran kıssaları İslam tarihi kısas ı enbiya evliya menkıbeleri tefsir hadis siyer gibi kaynaklardan beslenen manzum dini hikayeler meddah kıssahan fakih şeyyad gibi kimseler tarafından çeviri ve uyarlama yoluyla ya da telif edilerek dil ve edebiyatımıza kazandırılmıştır Halkın kullandığı sade bir dille yazılan ve çeşitli toplantılarda halka okunan bu eserlerde genellikle Eski Anadolu Türkçesinin dil özellikleri görülmektedir Hazret i İsa Hazret i İbrahim gibi peygamberlerin kıssaları Hazret i Muhammet in mucizeleri ile İslam ulularının ve velilerin başlarından geçen olayları içeren bu eserlere Kesikbaş Ejderha Güvercin Hatun Geyik İbrahim Edhem Veysel Karani gibi hikâyeler ile cenkname tarzındaki hikâyeler Hazret i Ali cenknameleri Muhammet Hanefi cenknameleri vb örnek verilebilir Manzum dini hikâyeler genellikle çeşitli mecmualar içerisinde toplanarak bir araya getirilmişlerdir Bu durum bu kısa dini hikâyelerin okunmak için yazıldıklarını göstermektedir Ayrıca bazı manzum dini hikayelerin Mevlit metinlerinin arasında yazılması bu metinlerin dini toplantılarda son zamanlara kadar okunduğunu göstermektedir Bu açıdan özellikle 14 yüzyıldan sonra Türk edebiyatında bir manzum dini hikâye yazma ve okuma geleneği nin oluştuğundan ve bu geleneğin Anadolu ve Balkanların İslamlaşması ve Türkleşmesi konusunda yapılan faaliyetlerin bir parçası olduğundan bahsetmek yanlış olmaz

Manzum dini hikayeler Anadolu sahasında gelişme gösteren Türk yazı dilinin ilk örnekleri arasındadır 14 ve 15 yüzyıllarda mesnevi nazım şekliyle yazılan bu hikâyeler Müslüman olup İslam hakkında geniş ve derin bir bilgisi olmayan halka İslam ı ve İslami yaşam tarzını anlatmak ve telkin etmek için yazılmış didaktik nitelikteki eserlerdir Kuran kıssaları İslam tarihi kısas ı enbiya evliya menkıbeleri tefsir hadis siyer gibi kaynaklardan beslenen manzum dini hikayeler meddah kıssahan fakih şeyyad gibi kimseler tarafından çeviri ve uyarlama yoluyla ya da telif edilerek dil ve edebiyatımıza kazandırılmıştır Halkın kullandığı sade bir dille yazılan ve çeşitli toplantılarda halka okunan bu eserlerde genellikle Eski Anadolu Türkçesinin dil özellikleri görülmektedir Hazret i İsa Hazret i İbrahim gibi peygamberlerin kıssaları Hazret i Muhammet in mucizeleri ile İslam ulularının ve velilerin başlarından geçen olayları içeren bu eserlere Kesikbaş Ejderha Güvercin Hatun Geyik İbrahim Edhem Veysel Karani gibi hikâyeler ile cenkname tarzındaki hikâyeler Hazret i Ali cenknameleri Muhammet Hanefi cenknameleri vb örnek verilebilir Manzum dini hikâyeler genellikle çeşitli mecmualar içerisinde toplanarak bir araya getirilmişlerdir Bu durum bu kısa dini hikâyelerin okunmak için yazıldıklarını göstermektedir Ayrıca bazı manzum dini hikayelerin Mevlit metinlerinin arasında yazılması bu metinlerin dini toplantılarda son zamanlara kadar okunduğunu göstermektedir Bu açıdan özellikle 14 yüzyıldan sonra Türk edebiyatında bir manzum dini hikâye yazma ve okuma geleneği nin oluştuğundan ve bu geleneğin Anadolu ve Balkanların İslamlaşması ve Türkleşmesi konusunda yapılan faaliyetlerin bir parçası olduğundan bahsetmek yanlış olmaz