Marx Engels ve Osmanlı Toplumu

Osmanlı Devleti Doğu Sorunu başlığı altında 19 yüzyıl diplomasisinin başlıca çatışma alanı oldu Doğulu kimliğini giderek kaybeden fakat ıslahat ya da çağdaşlaşma yı da bir türlü başaramayan Osmanlı toplumu bu yüzyılda her köşesini arşınlayan bir gezginler ordusunun hayal gücünü kamçıladı Dahası çok sayıda düşünür ve bilim adamının gözlem ve analizine de malzeme teşkil etti Öyle ki bunlar arasından Auguste Comte gibi Osmanlı devlet adamlarına reform tasarıları sunanlar bile çıktı Oysa bu konuda en nüfuz edici çözümlemeleri Osmanlı toplumunu sadece genel ve nesnel veriler çerçevesinde yorumlamakla yetinmeyen fakat yıllarca gazeteci olarak da izleyen Marx ve Engels yaptılar Bu çözümlemeler kapitalizmin eşitsiz ve bağlantılı gelişme yasası içinde Osmanlı dönüşümünü ve bu bağlamda sanayileşme ve uluslaşma süreçlerini engelleyen öğeleri de aydınlatıyordu Kitaba adını veren bu ilk bölümde Türk göçleri Osmanlı Bizans sembiyozu ve reform girişimleri konusunda çarpıcı gözlemlerde bulunmuş Kırım Savaşı nı günü gününe izlemiş ve Mithat Paşa nın hüsranla biten devrim girişimini de desteklemiş olan Marx ve Engels in yorumları özetleniyor sonuçlar çıkarılıyor Devam eden bölümlerde ise Reform ve uluslaşma konuları ayrıntılandırılıyor Osmanlı Toplumunda İç ve Dış Göçler Osmanlı Devleti Aydınlanma ve Ulus Devlet Tanzimat tan Jön Türkler e Ulusal Sorun ve Kutsal Savaş Devrim ve Atatürk Kültü bu bölümlerden bazıları