Matematiğin Kısa Tarihi

Günümüzden yaklaşık 1200 yıl önce Abbasi halifesi el Memun büyük matematikçi Harezmi den matematiği herkesin anlamasını ve hem iş hayatında hem gündelik hayatında arazi ölçümünde ticari işlemlerde miras paylaşımında kullanabilmesini sağlayacak bir elkitabı hazırlamasını istedi Harezmi kitaba teorik bir bölüm de ekledi ve böylece ortaya meşhur Kitabü l Muhtasar fi l Hisabi l Cebr ve l Mukabele yani bugün bilinen adıyla Cebir adlı eser çıktı Dünya bu kitaptan çok şey öğrendi Matematiğin Kısa Tarihi ni Launay a el Memun sipariş etmemiş olsa da yazarın kaygısı halifeninkiyle aynı sokaktaki insan matematiği tanıtmak sevdirmek bilimi hayatın içine daha fazla sokabilmek böylece akılcı düşünceyi teşvik etmek dolayısıyla refahı ve mutluluğu artırmak Matematiğe meraklı okur bu kitabın yardımıyla çetele tutmaktan algoritma hazırlamaya matematiksel düşüncenin tüm evreleri hakkında bilgi sahibi olacak

Tek başına bir kelime olarak ismini verdiği esrarengiz dünyayı oldukça yetkin bir biçimde anlatıyor Matematik İ Ö 550 li yıllarda Pisagor Okulu üyelerince öğrenilmesi gereken her şey anlamına gelecek şekilde kullanıldı Aklın doğaya dünyaya belirli bir düzen çerçevesinde yaklaşabilmesi insanoğlunun yaşamı için bir sisteme oturacak yargı zincirini geliştirebilmesi insanoğlunun yaşamı için bir sisteme oturacak yargı zincirini geliştirebilmesi matematikle mümkün oldu

Bir matematiksel problemin çözümüne yönelik ilk adım çözüme işaret eden sezgisel bir yaklaşımla atılır Bu yaklaşımın işe yaraması durumunda problem formel bir yaklaşımla çerçevelenir İlk ve ortaokul düzeyinde matematik eğitimi alan öğrenciler genel itibariyle matematiksel kavramların ne anlam ifade ettiklerinden daha çok nasıl kullanıldıkları ile ilgilidirler Oysa matematiksel bir problemin çözümü nasıl sorusundan önce ne sorusunun cevaplanmasını gerektirir Bu kitapta yazarlar temel matematiksel kavramların ve yapıların nasıl kullanıldıklarına dair bir fikir sahibi olarak üniversite matematiğine geçiş yapan bir öğrencinin bu kavram ve yapıların gerçekte bir matematikçi için ne anlam ifade ettiklerini öğrenebilmesi adına sezgisel yaklaşımdan formel yaklaşıma doğru ilerleyen bir anlatım sergiliyorlar Yalnız bu formel yaklaşımı altta yatan sezgisel fikir kalıplarının bir sonucu olarak inşa ediyorlar Dolayısıyla öğrenci matematiksel problemin çözümünde esas öneme sahip olan ne sorusunun cevabını alarak ilerlemiş oluyor Kitap pedagojik bir motivasyonla basit matematiksel düşüncenin ötesine geçerek ileri matematikte çalışma yapmayı amaçlayan öğrenciler için matematiğin temellerine ilişkin tüm olağan başlıkları içermektedir Sayılarla ilgili sezgisel fikirler ele alındıktan sonra sayı sistemlerinin formel inşası için gerekli küme kuramı ve mantık altyapısı oluşturuluyor Sonraki adımda ise yeni matematiksel fikirlerin oluşturulmasına yönelik bu belitsel sistemlerin kullanımı anlatılıyor

Sayı boyut ve biçim gibi matematiğin temel unsurlarını oluşturan kavramlar insan ırkının başlangıcına dek uzanır Matematiğin gündelik yaşamın bir sonucu olarak doğduğu bilinen bir gerçektir Yalnızca güçlüler ayakta kalır söylemi yaşamsal bir ilke olarak ne kadar geçerliyse insan ırkının devamlılığının matematik kavramların gelişmesiyle bağlantılı olduğu da o kadar geçerlidir Aslına bakılırsa insanoğlunun var oluşundan milyonlarca yıl öncesinde bile bazı yaşam formlarında matematiksel anlayışın izlerine rastlanmaktadır Dilden önce matematik vardı Bilim ve matematik insanlık ancak karmakarışık deneyimler içinde düşüp kalktıktan birbiriyle aynı cisimleri gördükten sayı ve biçim bakımından bazı benzerliklerin farkına vardıktan sonra doğmuş ve aşama aşama gelişmiştir Ve elbette matematik tek bir kişinin kabilenin ya da ırkın buluşu değildir Doğallıkla matematik yazıdan da eskidir Bu yüzden tarih öncesi çağlarla ilgili bilgimiz o çağlardan günümüze gelebilen el ürünü objelerle antropolojik araştırmaların sağladığı çıkarımlardan oluşmaktadır Matematiğin en ilkel kullanımı hakkındaki bilgilerimiz M Ö 4 000 yıllarında Nil Deltası nda Fırat ve Dicle ırmaklarının arasında Hindistan da ve Çin deki bitek topraklarda yeşeren Antik Çağ medeniyetlerinin bıraktıkları resim yazı biçimindeki ilkel kayıtlardan gelmektedir Örneğin Pisagor öncesi Eski Babil döneminden kalan tabletlerde Pisagor teoreminin başarılı bir biçimde kullanıldığını ve bir tüccar olan Pisagor un bu tarihlerden en az bin yıl sonra ticari kervanlarla Mezopotamya ve Antik Mısır a yaptığı yolculuklardan dönüşte günümüzde Yunan matematiği olarak bilinen geometrik bilgileri pazarladığını kaçımız biliyoruz Üstelik Tales teoremi bile bu bağlamda şüpheler taşımaktadır Tıpkı gayet yakışıksız bir biçimde Pascal Üçgeni olarak bilinen binom açılımının 1048 de İran da doğan Hayyam tarafından kullanılması hatta 7 yy da Çin de bilinmesi gibi Hint ve Arap matematikçileri de bu bilime önemli katkılarıyla ön plana çıkmaktadırlar Ayrıca Avrupa nın Karanlık Çağı olarak nitelenebilecek Ortaçağ döneminde kaybolan birçok önemli eserin Arapça dan batılı dillere çevrilerek insanlığa kazandırıldığını da vurgulamak gerekir Bir yüzyıl süren bu büyük çeviri faaliyeti olmadan matematiğin günümüzdeki gelişmeleri kaydetmesi mümkün olmayabilirdi Bu kitap matematiği sevenler tarafından hiç şüphesiz sıkılmadan okunacak bir başucu kitabı olmaya adaydır