Matematik Dünyası Dergisi Sayı 118 — Türk Matematik Derneği

Dergimizin 30 uncu derneğimizin 75 inci ve Cumhuriyetimizin 100 üncü yılı olan 2023 ü bitirirken çok severek yürüttüğüm editörlük görevini tamamlıyor ve bu görevi başarıyla yürüteceğine inandığım Sibel Özkan a devrediyorum TMD Yönetim Kurulu nun önceki editörlerin yazarların gönüllülerin ve okurların desteği olmadan bu görevi başarmak çok daha güç olurdu Başta önceki TMD Başkanı Ergün Yalçın önceki editörlerimiz Alp Eden ve Ali Nesin olmak üzere son üç yılda tavsiyelerini ve desteklerini esirgemeyen herkese bir kez daha teşekkür ederim 30 yıllık arşivimizi çevrimiçi erişilebilir kılmak için çalışan arşiv gönüllülerimize tanıtım için çalışan tanıtım gönüllülerimize yayın kuruluna kapak konusu editörlerimize yazarlarımıza hakemlerimize Türkçe editörümüze teknik destek sorumlumuza ve basım dağıtım işleri için Nesin Yayınevi ne ayrıca teşekkür ederim Bu sayımızın kapak konusu Olasılık Teorisi Bize kısa bir ders sunan Ümit Işlak a teşekkür ederiz En temel tanımlardan başlayan giriş yazısı koşullu olasılık Bayes Teoremi beklenen değer ve büyük sayılar kanunuyla devam ediyor ve Ramsey sayılarıyla son buluyor Olasılık öğrenmek isteyenler için kaçırılmayacak bir fırsat sunuyoruz Elektronik haberleşmenin son sürat yaygınlaşmasıyla birlikte özellikle ülkemizde çok az kullanılan mektup posta servisi yavaş yavaş hayatımızdan çıkıyor Bununla birlikte eskinin bir güzelliğine daha veda ediyoruz Pullar Bazıları için eski önemini yitirmiş olsa da tarihi pullarla takip etmek mümkün Matematik tarihi araştırmacısı Robin Wilson ın 8 Avrupa Matematik Kongresi nde sunduğu Avrupa Matematiği Pullardaki Tarih başlıklı halka açık konuşmasının bir çevirisini bu sayımızda sizinle paylaşıyoruz Robin Wilson a 8ECM kitabında yayınlanan yazısını dergimizde de yayınlamamıza izin verdiği için teşekkür ederiz Birinci bölümünü 116 sayımızda yayınladığımız Tropikal Geometri yazılarının ikincisi Enis Kaya ve Esra Sert in sunumuyla yine dergimizde yer alıyor Bu yazıda biraz daha derinlere iniyor ve tropikal varyetelerin yapı teorimini öğreniyoruz Eğitim köşesinde de matematik tarihine vurgu yapıyoruz İlk yazımızda Ali Bülbül ve Nazan Sezen Yük sel in matematik tarihinin matematik öğrenimine yansımalarını tartıştıkları yazıyı severek okuyacaksınız Bu yansımaların güzel örnekleri için kapak konumuz yazarı Ümit Işlak ın dipnotlarını mutlaka okuyun İkinci yazımızsa tarihsel gelişimiyle birlikte 1 ve birim kavramlarının üzerine eğiliyor Sabit köşelerimizde Muhammed Uludağ ın Kısa Kısa haberleri İlham Aliyev ve ortak yazarlarının hazırladığı 27 Antalya Ulusal Matematik Olimpiyatı Final sınavı ve çözümleri Ezgi Kantarcı Oğuz un Eureka Refail Alizade nin Problemler ve Çözümler i ile Kıvanç Çefle nin Satranç problemleri sizleri bekliyor Ters Açı köşesinde Alp Eden Karl Marx ın matematik elyazmalarından ve matematiğe olan ilgisinden bahsediyor Siz çok değerli okuyucularımıza editör olarak son defa veda ederken MD yi gelecek kuşaklara aktarma görevimizi yerine getireceğimize inanıyorum 30 yıldır dergimizi ayakta tutarak yüzlerce belki binlerce matematiksevere matematiği daha çok sevdirerek zoru başardığımızı düşünüyorum Ülke matematikçileri olarak artık daha zor görevlere hazır olduğumuzu hissediyorum Ancak Cumhuriyetimizin 100 yılında da daimi görevlerimizi hiç aklımızdan çıkarmıyor sürekli kendimize hatırlatıyoruz Cumhuriyete sahip çıkmanın Cumhuriyet kültürüne sahip çıkmayı da içerdiğini unutmuyoruz Çelişkiye düştüğümüzde kendi sözlerine karşı bilimi tercih etmemizi öğütleyen bilimin dili olan matematiğe verdiği önemi yazdığı geometri kitabında da görebileceğimiz Mustafa Kemal Atatürk ü saygıyla ve özlemle anıyoruz İyi okumalar dilerim Olcay Coşkun

TMD 75 Yıl Özel Sayısı Geçen sayımız dergimiz için bir dönüm noktasıydı 30 yılımızın ilk sayısında geçen 30 yılı andık Sizlerden gelen beğenilere teşekkür ederiz Bu yıl ayrıca Türk Matematik Derneği nin kuruluşunun 75 yılı Kutlu olsun Derneğin tarihçesini faaliyetlerini yayınlarını kısaca 75 yıllık geçmişini eski başkanlarımızdan Betül Tanbay ın öncülüğünde hazırlanan 75 yılın ardından kitapçığına TMD web sayfasından ulaşabilirsiniz Harcanan büyük emekleri ve üst üste konulan tuğlaları bu kitapçığın sayfalarında hissedeceksiniz Okuyuculardan gelen önerilerle güncellenecek olan kitapçık sınırlı sayıda basılı kopya ile de sizlerle buluşacak Yaz sayımıza Tropical Cebirsel Geometrinin Temel Teoremi başlıklı makaleleriyle katkıda bulunan Enis Kaya ve Büşra Sert e teşekkür ederiz Bakış açımızı genişleten başka bir yazı da Zafer Ercan ın Sıfır Dereceli Mantık dizisinin ilk bölümü oldu Olimpiyat yazıları serimize bu sayımızda Mustafa Özdemir in üreteç fonksiyonları hakkındaki yazısıyla devam ediyoruz Ayrıca Erdoğan Şuhubi nin Tansör Analizi kitabının kısa bir incelemesini Alp Eden in kaleminden sunuyoruz Son olarak Ümit Işlak ünlü biletsiz yolcu probleminin ben de 8 mertebeden grupların sınıflandırılması probleminin birer çözümünü sizlerle paylaşıyoruz Olcay Coşkun un sunuş yazısından

Matematik Dünyası nın 30 yılı sonraysa Türk Matematik Derneği nin 75 yılı özel sayılarının ardından rutinimize döndük Sonbahar boyunca okuyabileceğiniz bir sayıyla karşınızdayız Bu sayımızın kapak konusu son 10 yılda Boğaziçi Üniversitesi nde verdiğim Sonlu Grup Temsilleri dersinden ilham alarak hazırlandı Temel doğrusal cebir ve gruplar teorisi bilgisiyle grupların vektör uzaylarına etkilerini araştıran sonlu grup temsillerini inceliyoruz Grup temsilleri 1800 lerin sonundan bu yana gelişen teorisi ve genişleyen uygulama alanlarıyla matematik dünyasının vazgeçilmez bir konusu haline gelmiştir Kısa bir tarihçeyle başlayan yazılarımız temel tanımları ve örnekleri tartıştıktan sonra Maschke ve Schur teoremlerine ve bu teoremlerin uygulamalarına odaklanıyor Sonrasında karakter teorisi ve bol miktarda örnekle konuyu tamamlıyoruz Uzun yıllar İstanbul Üniversitesi nde araştırmalar yürütmüş Türk Matematik Derneği nin ilk üyelerinden Giacomo Saban ı geçen yıl kaybettik Ülkemiz matematiğine önemli katkılar sunan Saban ı Alp Eden in yazısıyla anıyoruz Sayımızın diğer yazılarında Derya Çelik Şahin Koçak Fatma Diğdem Koparal ve Yunus Özdemir alan dolduran eğrileri detaylı ve anlaşılır bir şekilde ele alıyorlar Herkes kendi alan dolduran eğrisini bulmak için ihtiyaç duyacağı ön bilgileri bu yazıdan edinebilir Ayrıca Süleyman Öğrekçi nin varyasyonel analizin kısa bir tarihçesini de içeren giriş yazısı dikkatinizi çekecektir Kraliçe Dido problemi ve brakistokron problemi gibi problemlerin çözümlerini öğrenme fırsatını kaçırmayın Bu sayının problemleri oldukça zorlu Önce kapak konusu hakkında alıştırmaların bir listesini paylaşıyoruz Ardından Ali Nesin lise öğrencilerine yönelik hazırladığı olasılık sorularını derlediği bir yazısıyla karşınızda Ayrıca bu yıl 27 si düzenlenen Ulusal Antalya Olimpiyatı nın Yeterlik Sınavı soruları ve çözümleri her zaman olduğu gibi İlham Aliyev Mustafa Özdemir ve Emil Khalilov un anlatımıyla dergimizde yer alıyor Son olarak geçtiğimiz aylarda ülkemizde düzenlenen 40 Balkan Matematik Olimpiyatı nın kısa bir hikayesini olimpiyat ekibinden Ömer Avcı nın yazısından okuyabilirsiniz Eğitim köşemiz iki yeni yazıyla devam ediyor Eda Aydemir Kayacan ın yönlendirmesiyle Theodorus sarmalı çizmeyi öğrenirken matematik eğitimini güçlendirme konusunda matematiksel araçların ve teknolojinin rolünü Burak Karabey ve Uğur Mert in yazısında irdeliyoruz Sabit köşelerimiz de yine dopdolu Kısa Kısa haberleri Muhammed Uludağ Ters Açı yı Alp Eden Problemler ve Çözümler ini Refail Alizade Eureka yı Ezgi Kantarcı Oğuz ve Satranç Köşesi ni Kıvanç Çefle hazırladılar Tüm yazarlarımıza özverili katkılarından dolayı teşekkür ediyoruz Editörün sunuş yazısından

Sibel Özkan ın editörlüğünde çıkan 114 sayımız ile Matematik Dünyası 29 yaşını geride bırakıyor Bu sayıda Kombinatorik Oyunlar ı kapak konumuza taşıyoruz Ezgi Kantarcı Oğuz un kaleme aldığı dört yazı ile kombinatorik oyunlara dair ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsiniz Kapak konusunun yanı sıra Ali Nesin in lineer cebirin en önemli konularından determinantlar üzerine bir ders notu niteliğindeki yazısını ve binlerce yıldır okutulan Öklid in Elemanları kitabı üzerine Ahmet Feyzioğlu nun detaylı incelemesini bu sayıda okuyabilirsiniz Bu sayıda ilgiyle takip ettiğiniz köşelerimizi her zamanki yerlerinde bulacaksınız Yeni yılda yeni sayılarda buluşmak umuduyla İyi okumalar