Matüridi Düşüncede İlahi Hikmet — Kılıç Aslan Mavil

Tanrı ve ahlâk ilişkisi kelâm ilminin pek çok temel meselesini yakından ilgilendirir Ehl i sünnet kelâmının en güçlü temsilcisi sayılan Eş arîlik ahlâkın metafizik boyutu konusunda olumsuz bir tavra sahiptir Allah ın ahlâkî değerler karşısında aşkın ahlâk üstü bir konuma sahip olduğunu düşünen Eş arî bilginler iyilik doğruluk ve merhamet gibi ahlâkî erdemlerin kaynağını vahiyden aldığı görüşündedir Ahlâk alanının evrenselliği fikrini kabul eden Mu tezile ise bu düşünceyi adalet ilkesiyle sistemleştirmiştir Bu açıdan Mu tezile de adalet ilkesi hem beşerî düzlemde hem de metafizik anlamda ahlâkî davranışın bütün özneler için zorunlu oluşunu ifade eder Ahlâkın nesnel tabiatı hususunda Mu tezile ile aynı zemini paylaşan Mâtürîdî düşünce ahlâkî zorunluluk vücup ile tanrısal aşkınlık tenzih arasındaki gerilimi ise ahlâkın aşkınlığı teorisiyle aşmaya çalışır Mâtürîdîlikte ilâhî adalet fikri hikmet kavramı sayesinde ahlâkî iradî bir zorunluluk olmaktan çıkarak tabiî bir durum haline gelir Elinizdeki eser Mâtürîdîlikte ahlâkın nesnelliği görüşünü ve buradan hareketle Allah ahlâk ilişkisini çeşitli boyutlarıyla ele alarak bu alternatif ahlâk teorisinin özgün yönlerini belirlemeye çalışmaktadır

Tanrı ve ahlâk ilişkisi kelâm ilminin pek çok temel meselesini yakından ilgilendirir Ehl i sünnet kelâmının en güçlü temsilcisi sayılan Eş arîlik ahlâkın metafizik boyutu konusunda olumsuz bir tavra sahiptir Allah ın ahlâkî değerler karşısında aşkın ahlâk üstü bir konuma sahip olduğunu düşünen Eş arî bilginler iyilik doğruluk ve merhamet gibi ahlâkî erdemlerin kaynağını vahiyden aldığı görüşündedir Ahlâk alanının evrenselliği fikrini kabul eden Mu tezile ise bu düşünceyi adalet ilkesiyle sistemleştirmiştir Bu açıdan Mu tezile de adalet ilkesi hem beşerî düzlemde hem de metafizik anlamda ahlâkî davranışın bütün özneler için zorunlu oluşunu ifade eder Ahlâkın nesnel tabiatı hususunda Mu tezile ile aynı zemini paylaşan Mâtürîdî düşünce ahlâkî zorunluluk vücup ile tanrısal aşkınlık tenzih arasındaki gerilimi ise ahlâkın aşkınlığı teorisiyle aşmaya çalışır Mâtürîdîlikte ilâhî adalet fikri hikmet kavramı sayesinde ahlâkî iradî bir zorunluluk olmaktan çıkarak tabiî bir durum haline gelir Elinizdeki eser Mâtürîdîlikte ahlâkın nesnelliği görüşünü ve buradan hareketle Allah ahlâk ilişkisini çeşitli boyutlarıyla ele alarak bu alternatif ahlâk teorisinin özgün yönlerini belirlemeye çalışmaktadır

Tanrı ve ahlâk ilişkisi kelâm ilminin pek çok temel meselesini yakından ilgilendirir Ehl i sünnet kelâmının en güçlü temsilcisi sayılan Eş arîlik ahlâkın metafizik boyutu konusunda olumsuz bir tavra sahiptir Allah ın ahlâkî değerler karşısında aşkın ahlâk üstü bir konuma sahip olduğunu düşünen Eş arî bilginler iyilik doğruluk ve merhamet gibi ahlâkî erdemlerin kaynağını vahiyden aldığı görüşündedir Ahlâk alanının evrenselliği fikrini kabul eden Mu tezile ise bu düşünceyi adalet ilkesiyle sistemleştirmiştir Bu açıdan Mu tezile de adalet ilkesi hem beşerî düzlemde hem de metafizik anlamda ahlâkî davranışın bütün özneler için zorunlu oluşunu ifade eder Ahlâkın nesnel tabiatı hususunda Mu tezile ile aynı zemini paylaşan Mâtürîdî düşünce ahlâkî zorunluluk vücup ile tanrısal aşkınlık tenzih arasındaki gerilimi ise ahlâkın aşkınlığı teorisiyle aşmaya çalışır Mâtürîdîlikte ilâhî adalet fikri hikmet kavramı sayesinde ahlâkî iradî bir zorunluluk olmaktan çıkarak tabiî bir durum haline gelir Elinizdeki eser Mâtürîdîlikte ahlâkın nesnelliği görüşünü ve buradan hareketle Allah ahlâk ilişkisini çeşitli boyutlarıyla ele alarak bu alternatif ahlâk teorisinin özgün yönlerini belirlemeye çalışmaktadır

Kelâm tarihinde teolojik bağlamda başlıca iki ahlâk teorisi öne çıkar Allah ın ahlâken aşkın ahlâk üstü bir varlık olduğunu savunan Eş arîlik ile O nun tıpkı insanlar gibi ahlâkî sorumluluk sahibi bir özne olduğunu düşünen Mu tezile Eş arîlere göre zâtı gereği yetkin bir varlık olan Allah ın fiillerinde ahlâkîlik aramak anlamsızdır Evrensel ahlâk yasası adl karşısında tüm özgür fâillerin eşit bir konumda bulunduğunu vurgulayan Mu tezile ise ahlâkın aynı zamanda bazı yükümlülükleri de vücup beraberinde getireceğinin farkındadır Hanefî düşünce ortamında geliştirdiği ilâhî hikmet öğretisiyle İmam Mâtürîdî her iki teorinin de doğurduğu ahlâkî ve teolojik mahzurlarından uzak bir yaklaşım sergilemeyi amaçlar Ona göre Allah tam anlamıyla ahlâkî bir varlıktır Bu durum kendisini sınırlamadığı gibi O na bir zorunluluk da yüklemez Çünkü ahlâk hikmet Allah ın iradî bir tercihi değildir bilakis zâtî kemâlinin bir parçasıdır Felsefenin saf iyilik olan tanrısına benzer biçimde bu yorum da Allah tan zulüm ve kötülüğün kaynaklanmayacağını garanti eder Ancak O nun hakîm oluşu kulları üzerindeki irade ve tasarrufunun önünde bir engel teşkil etmez

Kelâm tarihinde teolojik bağlamda başlıca iki ahlâk teorisi öne çıkar Allah ın ahlâken aşkın ahlâk üstü bir varlık olduğunu savunan Eş arîlik ile O nun tıpkı insanlar gibi ahlâkî sorumluluk sahibi bir özne olduğunu düşünen Mu tezile Eş arîlere göre zâtı gereği yetkin bir varlık olan Allah ın fiillerinde ahlâkîlik aramak anlamsızdır Evrensel ahlâk yasası adl karşısında tüm özgür fâillerin eşit bir konumda bulunduğunu vurgulayan Mu tezile ise ahlâkın aynı zamanda bazı yükümlülükleri de vücup beraberinde getireceğinin farkındadır Hanefî düşünce ortamında geliştirdiği ilâhî hikmet öğretisiyle İmam Mâtürîdî her iki teorinin de doğurduğu ahlâkî ve teolojik mahzurlarından uzak bir yaklaşım sergilemeyi amaçlar Ona göre Allah tam anlamıyla ahlâkî bir varlıktır Bu durum kendisini sınırlamadığı gibi O na bir zorunluluk da yüklemez Çünkü ahlâk hikmet Allah ın iradî bir tercihi değildir bilakis zâtî kemâlinin bir parçasıdır Felsefenin saf iyilik olan tanrısına benzer biçimde bu yorum da Allah tan zulüm ve kötülüğün kaynaklanmayacağını garanti eder Ancak O nun hakîm oluşu kulları üzerindeki irade ve tasarrufunun önünde bir engel teşkil etmez

Kelâm tarihinde teolojik bağlamda başlıca iki ahlâk teorisi öne çıkar Allah ın ahlâken aşkın ahlâk üstü bir varlık olduğunu savunan Eş arîlik ile O nun tıpkı insanlar gibi ahlâkî sorumluluk sahibi bir özne olduğunu düşünen Mu tezile Eş arîlere göre zâtı gereği yetkin bir varlık olan Allah ın fiillerinde ahlâkîlik aramak anlamsızdır Evrensel ahlâk yasası adl karşısında tüm özgür fâillerin eşit bir konumda bulunduğunu vurgulayan Mu tezile ise ahlâkın aynı zamanda bazı yükümlülükleri de vücup beraberinde getireceğinin farkındadır Hanefî düşünce ortamında geliştirdiği ilâhî hikmet öğretisiyle İmam Mâtürîdî her iki teorinin de doğurduğu ahlâkî ve teolojik mahzurlarından uzak bir yaklaşım sergilemeyi amaçlar Ona göre Allah tam anlamıyla ahlâkî bir varlıktır Bu durum kendisini sınırlamadığı gibi O na bir zorunluluk da yüklemez Çünkü ahlâk hikmet Allah ın iradî bir tercihi değildir bilakis zâtî kemâlinin bir parçasıdır Felsefenin saf iyilik olan tanrısına benzer biçimde bu yorum da Allah tan zulüm ve kötülüğün kaynaklanmayacağını garanti eder Ancak O nun hakîm oluşu kulları üzerindeki irade ve tasarrufunun önünde bir engel teşkil etmez

Kılıç Aslan Mavil tarafından kaleme alınan Matüridi Düşüncede İlahi Hikmet Ankara Okulu Yayınları eseri olarak okurlarla buluşuyor Matüridi Düşüncede İlahi Hikmet Kılıç Aslan Mavil Kitap Özeti Kelâm tarihinde teolojik bağlamda başlıca iki ahlâk teorisi öne çıkar Allah ın ahlâken aşkın ahlâk üstü bir varlık olduğunu savunan Eş arîlik ile O nun tıpkı insanlar gibi ahlâkî sorumluluk sahibi bir özne olduğunu düşünen Mu tezile Eş arîlere göre zâtı gereği yetkin bir varlık olan Allah ın fiillerinde ahlâkîlik aramak anlamsızdır Evrensel ahlâk yasası adl karşısında tüm özgür fâillerin eşit bir konumda bulunduğunu vurgulayan Mu tezile ise ahlâkın aynı zamanda bazı yükümlülükleri de vücup beraberinde getireceğinin farkındadır Hanefî düşünce ortamında geliştirdiği ilâhî hikmet öğretisiyle İmam Mâtürîdî her iki teorinin de doğurduğu ahlâkî ve teolojik mahzurlarından uzak bir yaklaşım sergilemeyi amaçlar Ona göre Allah tam anlamıyla ahlâkî bir varlıktır Bu durum kendisini sınırlamadığı gibi O na bir zorunluluk da yüklemez Çünkü ahlâk hikmet Allah ın iradî bir tercihi değildir bilakis zâtî kemâlinin bir parçasıdır Felsefenin saf iyilik olan tanrısına benzer biçimde bu yorum da Allah tan zulüm ve kötülüğün kaynaklanmayacağını garanti eder Ancak O nun hakîm oluşu kulları üzerindeki irade ve tasarrufunun önünde bir engel teşkil etmez Yayınevi Ankara Okulu Yayınları Yazar Kılıç Aslan Mavil Sayfa 240 Sayfa Kağıt 2 Hamur Boyut 13 50x21 00 cm Basım Yılı Ağustos 2024 Barkod 9786256746350 Kategori Araştırma İnceleme İslam Eğitimi

Kelâm tarihinde teolojik bağlamda başlıca iki ahlâk teorisi öne çıkar Allah ın ahlâken aşkın ahlâk üstü bir varlık olduğunu savunan Eş arîlik ile O nun tıpkı insanlar gibi ahlâkî sorumluluk sahibi bir özne olduğunu düşünen Mu tezile Eş arîlere göre zâtı gereği yetkin bir varlık olan Allah ın fiillerinde ahlâkîlik aramak anlamsızdır Evrensel ahlâk yasası adl karşısında tüm özgür fâillerin eşit bir konumda bulunduğunu vurgulayan Mu tezile ise ahlâkın aynı zamanda bazı yükümlülükleri de vücup beraberinde getireceğinin farkındadır Hanefî düşünce ortamında geliştirdiği ilâhî hikmet öğretisiyle İmam Mâtürîdî her iki teorinin de doğurduğu ahlâkî ve teolojik mahzurlarından uzak bir yaklaşım sergilemeyi amaçlar Ona göre Allah tam anlamıyla ahlâkî bir varlıktır Bu durum kendisini sınırlamadığı gibi O na bir zorunluluk da yüklemez Çünkü ahlâk hikmet Allah ın iradî bir tercihi değildir bilakis zâtî kemâlinin bir parçasıdır Felsefenin saf iyilik olan tanrısına benzer biçimde bu yorum da Allah tan zulüm ve kötülüğün kaynaklanmayacağını garanti eder Ancak O nun hakîm oluşu kulları üzerindeki irade ve tasarrufunun önünde bir engel teşkil etmez

Kelâm tarihinde teolojik bağlamda başlıca iki ahlâk teorisi öne çıkar Allah ın ahlâken aşkın ahlâk üstü bir varlık olduğunu savunan Eş arîlik ile O nun tıpkı insanlar gibi ahlâkî sorumluluk sahibi bir özne olduğunu düşünen Mu tezile Eş arîlere göre zâtı gereği yetkin bir varlık olan Allah ın fiillerinde ahlâkîlik aramak anlamsızdır Evrensel ahlâk yasası adl karşısında tüm özgür fâillerin eşit bir konumda bulunduğunu vurgulayan Mu tezile ise ahlâkın aynı zamanda bazı yükümlülükleri de vücup beraberinde getireceğinin farkındadır Hanefî düşünce ortamında geliştirdiği ilâhî hikmet öğretisiyle İmam Mâtürîdî her iki teorinin de doğurduğu ahlâkî ve teolojik mahzurlarından uzak bir yaklaşım sergilemeyi amaçlar Ona göre Allah tam anlamıyla ahlâkî bir varlıktır Bu durum kendisini sınırlamadığı gibi O na bir zorunluluk da yüklemez Çünkü ahlâk hikmet Allah ın iradî bir tercihi değildir bilakis zâtî kemâlinin bir parçasıdır Felsefenin saf iyilik olan tanrısına benzer biçimde bu yorum da Allah tan zulüm ve kötülüğün kaynaklanmayacağını garanti eder Ancak O nun hakîm oluşu kulları üzerindeki irade ve tasarrufunun önünde bir engel teşkil etmez