Matüridilikte Hadis Kültürü — Hüseyin Kahraman

Hanefiyye nin Semerkant kolu şeklinde tanımlanabilecek Mâtu rîdiyye Eş ariyye ile birlikte Ehl i su nnet itikadını sistematize eden kelam ekolu olarak şöhret bulmuştur Bununla birlikte Mâtu rîdî ulema İslamî ilimlerin fıkıh usûl i fıkıh tefsir gibi diğer alanlarında da eserler yazmış göru şler ortaya koymuşlardır Ve hadis Mâtu rîdîlerin fikir beyan ettikleri bu alanlarda atıf yaptıkları en önemli verilerden biri konumundadır Bununla birlikte Mâtu rîdiyye nin hadis kullanımını sıkı bir denetime tabi tuttuğu göru lu r Bu denetim kelam alanında Âhâd haber itikadî konularda delil olmaz veya İtikadî bir hu ku m âhâd haber u zerine bina edilemez prensibiyle göru nu me çıkar Fikir beyan edilen diğer alanlarda ise temel hareket noktası Âhâd haber aslî delillere arz edilmeden kullanılamaz kuralıdır Dolayısıyla sistem içinde hadis genellikle Kur ân akıl uygulama amelî tevatu r tarihî veriler umumî belvâ gibi aslî delillerle zaten ulaşılmış olan sonucu teyit eden bir veri olarak atıf alır Nitekim bu temel bilgi kaynaklarından bir veya birkaçına mu racaatla ulaşılan hu kmu n yer aldığı metinden hadisler çekilip çıkartıldığında neticenin genellikle değişmediği sonuca halel gelmediği göru lu r O halde Mâtu rîdîlerin hadislere bu kadar atıf yapmalarının sebebini Kur ân ve su nnete sıkı sıkıya bağlı olan ve bu yu k oranda ehl i hadis tarafından temsil edilen muhafazakâr toplumun onayını alma veya en azından tepkisini çekmeme çabasına bağlamak mu mku ndu r

Hanefiyye nin Semerkant kolu şeklinde tanımlanabilecek Mâtürîdiyye Eş ariyye ile birlikte Ehl i sünnet itikadını sistematize eden kelam ekolü olarak şöhret bulmuştur Bununla birlikte Mâtürîdî ulema İslamî ilimlerin fıkıh usûl i fıkıh tefsir gibi diğer alanlarında da eserler yazmış görüşler ortaya koymuşlardır Ve hadis Mâtürîdîlerin fikir beyan ettikleri bu alanlarda atıf yaptıkları en önemli verilerden biri konumundadır Bununla birlikte Mâtürîdiyye nin hadis kullanımını sıkı bir denetime tabi tuttuğu görülür Bu denetim kelam alanında Âhâd haber itikadî konularda delil olmaz veya İtikadî bir hüküm âhâd haber üzerine bina edilemez prensibiyle görünüme çıkar Fikir beyan edilen diğer alanlarda ise temel hareket noktası Âhâd haber aslî delillere arz edilmeden kullanılamaz kuralıdır Dolayısıyla sistem içinde hadis genellikle Kur ân akıl uygulama amelî tevatür tarihî veriler umumî belvâ gibi aslî delillerle zaten ulaşılmış olan sonucu teyit eden bir veri olarak atıf alır Nitekim bu temel bilgi kaynaklarından bir veya birkaçına müracaatla ulaşılan hükmün yer aldığı metinden hadisler çekilip çıkartıldığında neticenin genellikle değişmediği sonuca halel gelmediği görülür O halde Mâtürîdîlerin hadislere bu kadar atıf yapmalarının sebebini Kur ân ve sünnete sıkı sıkıya bağlı olan ve büyük oranda ehl i hadis tarafından temsil edilen muhafazakâr toplumun onayını alma veya en azından tepkisini çekmeme çabasına bağlamak mümkündür Tanıtım Bülteninden

Hanefiyye nin Semerkant kolu şeklinde tanımlanabilecek Mâtu rîdiyye Eş ariyye ile birlikte Ehl i su nnet itikadını sistematize eden kelam ekolu olarak şöhret bulmuştur Bununla birlikte Mâtu rîdî ulema İslamî ilimlerin fıkıh usûl i fıkıh tefsir gibi diğer alanlarında da eserler yazmış göru şler ortaya koymuşlardır Ve hadis Mâtu rîdîlerin fikir beyan ettikleri bu alanlarda atıf yaptıkları en önemli verilerden biri konumundadır Bununla birlikte Mâtu rîdiyye nin hadis kullanımını sıkı bir denetime tabi tuttuğu göru lu r Bu denetim kelam alanında Âhâd haber itikadî konularda delil olmaz veya İtikadî bir hu ku m âhâd haber u zerine bina edilemez prensibiyle göru nu me çıkar Fikir beyan edilen diğer alanlarda ise temel hareket noktası Âhâd haber aslî delillere arz edilmeden kullanılamaz kuralıdır Dolayısıyla sistem içinde hadis genellikle Kur ân akıl uygulama amelî tevatu r tarihî veriler umumî belvâ gibi aslî delillerle zaten ulaşılmış olan sonucu teyit eden bir veri olarak atıf alır Nitekim bu temel bilgi kaynaklarından bir veya birkaçına mu racaatla ulaşılan hu kmu n yer aldığı metinden hadisler çekilip çıkartıldığında neticenin genellikle değişmediği sonuca halel gelmediği göru lu r O halde Mâtu rîdîlerin hadislere bu kadar atıf yapmalarının sebebini Kur ân ve su nnete sıkı sıkıya bağlı olan ve bu yu k oranda ehl i hadis tarafından temsil edilen muhafazakâr toplumun onayını alma veya en azından tepkisini çekmeme çabasına bağlamak mu mku ndu r

Hanefiyye nin Semerkant kolu şeklinde tanımlanabilecek Mâtu rîdiyye Eş ariyye ile birlikte Ehl i su nnet itikadını sistematize eden kelam ekolu olarak şöhret bulmuştur Bununla birlikte Mâtu rîdî ulema İslamî ilimlerin fıkıh usûl i fıkıh tefsir gibi diğer alanlarında da eserler yazmış göru şler ortaya koymuşlardır Ve hadis Mâtu rîdîlerin fikir beyan ettikleri bu alanlarda atıf yaptıkları en önemli verilerden biri konumundadır Bununla birlikte Mâtu rîdiyyenin hadis kullanımını sıkı bir denetime tabi tuttuğu göru lu r Bu denetim kelam alanında Âhâd haber itikadî konularda delil olmaz veya İtikadî bir hu ku m âhâd haber u zerine bina edilemez prensibiyle göru nu me çıkar Fikir beyan edilen diğer alanlarda ise temel hareket noktası Âhâd haber aslî delillere arz edilmeden kullanılamaz kuralıdır Dolayısıyla sistem içinde hadis genellikle Kur ân akıl uygulama amelî tevatu r tarihî veriler umumî belvâ gibi aslî delillerle zaten ulaşılmış olan sonucu teyit eden bir veri olarak atıf alır Nitekim bu temel bilgi kaynaklarından bir veya birkaçına mu racaatla ulaşılan hu kmu n yer aldığı metinden hadisler çekilip çıkartıldığında neticenin genellikle değişmediği sonuca halel gelmediği göru lu r O halde Mâtu rîdîlerin hadislere bu kadar atıf yapmalarının sebebini Kur ân ve su nnete sıkı sıkıya bağlı olan ve bu yu k oranda ehl i hadis tarafından temsil edilen muhafazakâr toplumun onayını alma veya en azından tepkisini çekmeme çabasına bağlamak mu mku ndu r

Maturidilik Türkiye Balkanlar kuzeydoğu Avrupa Orta Asya Çin Hindistan Pakistan ve Erite de yaşayan ve Sünnileri yarısından çoğunu oluşturan müslümanların itikadi mezhebidir Maturidiyye Eş ariyye ile birlikte Sünni düşüncesi nakli ve akli delillerle savunmak suretiyle akaid den kelam a geçiş sürecini başlatan akımdı Bizim bu çalışmamız Kur an ile birlikte sözkonusu nakli oluşturan hadis in Maturidi kültürü içindeki konum ve değerini araştırmaya yöneliktir Maturidiyye gibi bir kelam ekolünün hadis kültürünü tesbit etme gayretinde olan bir araştırıcının bazı zorlukları peşinen kabul etmesi gerekir Herşeyden önce bu alanda yapılmış yol gösterici fikir verici nitelikte çalışma neredeyse yok gibidir Bu durum tamamıyla hususi bir metodun geliştirilip tatbik edilmesini gerektirecektir

Maturidilik Türkiye Balkanlar kuzeydoğu Avrupa Orta Asya Çin Hindistan Pakistan ve Erite de yaşayan ve Sünnileri yarısından çoğunu oluşturan müslümanların itikadi mezhebidir Maturidiyye Eş ariyye ile birlikte Sünni düşüncesi nakli ve akli delillerle savunmak suretiyle akaid den kelam a geçiş sürecini başlatan akımdı Bizim bu çalışmamız Kur an ile birlikte sözkonusu nakli oluşturan hadis in Maturidi kültürü içindeki konum ve değerini araştırmaya yöneliktir Maturidiyye gibi bir kelam ekolünün hadis kültürünü tesbit etme gayretinde olan bir araştırıcının bazı zorlukları peşinen kabul etmesi gerekir Herşeyden önce bu alanda yapılmış yol gösterici fikir verici nitelikte çalışma neredeyse yok gibidir Bu durum tamamıyla hususi bir metodun geliştirilip tatbik edilmesini gerektirecektir

Hanefiyye nin Semerkant kolu şeklinde tanımlanabilecek Mâtu rîdiyye Eş ariyye ile birlikte Ehl i su nnet itikadını sistematize eden kelam ekolu olarak şöhret bulmuştur Bununla birlikte Mâtu rîdî ulema İslamî ilimlerin fıkıh usûl i fıkıh tefsir gibi diğer alanlarında da eserler yazmış göru şler ortaya koymuşlardır Ve hadis Mâtu rîdîlerin fikir beyan ettikleri bu alanlarda atıf yaptıkları en önemli verilerden biri konumundadır Bununla birlikte Mâtu rîdiyye nin hadis kullanımını sıkı bir denetime tabi tuttuğu göru lu r Bu denetim kelam alanında Âhâd haber itikadî konularda delil olmaz veya İtikadî bir hu ku m âhâd haber u zerine bina edilemez prensibiyle göru nu me çıkar Fikir beyan edilen diğer alanlarda ise temel hareket noktası Âhâd haber aslî delillere arz edilmeden kullanılamaz kuralıdır Dolayısıyla sistem içinde hadis genellikle Kur ân akıl uygulama amelî tevatu r tarihî veriler umumî belvâ gibi aslî delillerle zaten ulaşılmış olan sonucu teyit eden bir veri olarak atıf alır Nitekim bu temel bilgi kaynaklarından bir veya birkaçına mu racaatla ulaşılan hu kmu n yer aldığı metinden hadisler çekilip çıkartıldığında neticenin genellikle değişmediği sonuca halel gelmediği göru lu r O halde Mâtu rîdîlerin hadislere bu kadar atıf yapmalarının sebebini Kur ân ve su nnete sıkı sıkıya bağlı olan ve bu yu k oranda ehl i hadis tarafından temsil edilen muhafazakâr toplumun onayını alma veya en azından tepkisini çekmeme çabasına bağlamak mu mku ndu r

Hanefiyye nin Semerkant kolu şeklinde tanımlanabilecek Mâtu rîdiyye Eş ariyye ile birlikte Ehl i su nnet itikadını sistematize eden kelam ekolu olarak şöhret bulmuştur Bununla birlikte Mâtu rîdî ulema İslamî ilimlerin fıkıh usûl i fıkıh tefsir gibi diğer alanlarında da eserler yazmış göru şler ortaya koymuşlardır Ve hadis Mâtu rîdîlerin fikir beyan ettikleri bu alanlarda atıf yaptıkları en önemli verilerden biri konumundadır Bununla birlikte Mâtu rîdiyye nin hadis kullanımını sıkı bir denetime tabi tuttuğu göru lu r Bu denetim kelam alanında Âhâd haber itikadî konularda delil olmaz veya İtikadî bir hu ku m âhâd haber u zerine bina edilemez prensibiyle göru nu me çıkar Fikir beyan edilen diğer alanlarda ise temel hareket noktası Âhâd haber aslî delillere arz edilmeden kullanılamaz kuralıdır Dolayısıyla sistem içinde hadis genellikle Kur ân akıl uygulama amelî tevatu r tarihî veriler umumî belvâ gibi aslî delillerle zaten ulaşılmış olan sonucu teyit eden bir veri olarak atıf alır Nitekim bu temel bilgi kaynaklarından bir veya birkaçına mu racaatla ulaşılan hu kmu n yer aldığı metinden hadisler çekilip çıkartıldığında neticenin genellikle değişmediği sonuca halel gelmediği göru lu r O halde Mâtu rîdîlerin hadislere bu kadar atıf yapmalarının sebebini Kur ân ve su nnete sıkı sıkıya bağlı olan ve bu yu k oranda ehl i hadis tarafından temsil edilen muhafazakâr toplumun onayını alma veya en azından tepkisini çekmeme çabasına bağlamak mu mku ndu r