Medaris İ İlmiye Müfettişi Serezli Mehmet Esat Efendi ve Teftiş Raporları — Hasan Yıldız

Medaris İ İlmiye Müfettişi Serezli Mehmet Esat Efendi ve Teftiş Raporları

Medaris İ İlmiye Müfettişi Serezli Mehmet Esat Efendi ve Teftiş Raporları

Medaris İ İlmiye Müfettişi Serezli Mehmet Esat Efendi ve Teftiş Raporları

Türk eğitim tarihinin yeni bir mecraya aktığı Tanzimat Dönemi yle birlikte Batı tarzı mektepler tüm Osmanlı coğrafyasında yaygınlaştırılmış geleneksel eğitim kurumu medreseler ise bu süreçte kendi kaderleriyle baş başa bırakılmışlardır Başta askeriye olmak üzere devletin tüm kurumlarında değişim ve yenileşme yalunda çabalar sarf edeilirken medereler değişik gerçeklerle bu ndeğişimin ve yenileşmenin dışında tutulmuştur II Abdülhamid döneminde de aynı tutumun devam ettiği bilinmektedir Yaşanan sürecin medreseler aleyhine önce ilgisizlik sonra dağınıklık ve ardından da değişimin ve yenileşmenin gerektiği fikri seslendirilmeye başlanmıştır II Meşrutiyet Dönemi ne gelindiğinde medreselerin ıslah edilmesi fikri ilmiye çevrelerinin ve dönemin islamcılık düşüncesini benimsemiş basın yayın organlarının gündemini daha sık işgal eder olmuştu Bu dönemde br taraftan İslami ilimlerin öğretimine duyulan ihtiyaç diğer taraftan ise yeni modern ilimlere ilgisiz kalmanın imkansızlığı nedeniyle her iki alandakiderslerin tevhit edilmesine ihtiyaç duyulmaktaydı Bu ihtiyacın her geçen gün kendisinin daha da hissettirmesi kaçınılmaz bir hal almıştı Bu yöndeki ilk düzenleme 13 Şubat 1325 26 Şubat 1910 tarihli Medaris i İlmiye Nizamnamesiyle İstanbul da hayata geçirilmiş yeni modern ilimler kapsamındaki dersler medrese programına ilave edilerek bu derslerin okutulacağı dershaneler açılmaya başlanmıştır Yeni düzenlemenin sağlam temellere dayandırılması ve muhtemel aksaklıkların ivedikle giderebilmesi amacıyla Ders Vekaleti bünyesinde teftiş birimi oluşturulmuş bu birimde görevlendirilrn beş medaris i ilmiye müfettişi eliyle gerekli teftişlerin yapılmas sağlanmıştır Bu kitap beş medaris i ilmiye müfettişinden biri olan Serezli Mehmet Esat Efendi nin teftiş raporlarını merkeze alan bir çalışmadır Osmanlı medreselerinin teftiş ve denetimi ile lüzumu halinde gerçekleştirilen tahkikatlara dair derli toplu ve kapsamlı raporların henüz gün yüzüne çıkarılmamış olması çalışmamızın merkezini oluşturulan teftiş raporlarının önemini artırmaktadır Kitapta Mehmet Esat Efenfi nin hayatı eserleri düşünce dünyası ve teftiş anlayışı ile 1914 yılında gerçekleşen medrese ıslahatına katkıları irdelemiştir Medaris i ilimiye müfettişliği görevi süresince tanzim etmiş olduğu teftiş raporları ise döenmin istanbul medreselerinin genel manzarasını bir müfettiş gözüyle ortaya koyması açısından dikkat çekicidir