Medeni Usul Hukuku — Ali Cem Budak
Medeni Usul Hukuku
Ali Cem BudakAdalet Yayınevi
Medeni Usul Hukuku
Ali Cem BudakAsır değişti Doktora babam toprağı bol olsun demeyeceğim rahmetli Volkmar Gessner bildiğimiz bir hususu bir defa daha yazılı kaynaklara bakarak teyit etmek ihtiyacını duyduğunda Almanca Buchgläubiger kitaba inanan hukukta teminatsız alacağı rehinle temin edilmemiş alacaklı kelimesiyle söz oyunu yaparak ben kitaba inananlardanım derdi Şimdi birkaç on yıl sonra kendi doktora öğrencilerime bu söz oyununu yapamıyorum Çünkü benzer çalışma ortamlarında bilgiyi teyit etmek için müracaat ettiğimiz kaynak çoğu zaman bilgisayar monitörü hatta öğrencimin cep telefonu ekranı oluyor Bu kitabın yazarları şüphesiz pek çok başka kitap yazarı gibi asrımızda bilginin saklanması işlenmesi ve iletilmesi usullerinin bilgisayar ve elektronik haberleşme ağının kullanılmasını içerdiğinin kitap yazmak hatta okumak çağının geçmekte olduğunun bilincindedirler Ama ne çare ki öğretmenlikte ve ilmî içtihatlarda hâlâ kitaba inananların eski zevkleri ve itiraf edelim işini bildiği gibi yapmayı sürdürmek konusundaki kolaya kaçma zaafı işlevselliğe galebe çalıyor Okuyucularımıza ve bu arada mecburî okuyucularımız olan öğrencilerimize bir kere daha belki cep telefonuna yüklenebilecek görsel içeriği zengin bir ders malzemesi yerine bu Alman usulü kısa öğreti kitabı yla ulaşıyoruz Bir eski tüfek Salah Birsel in sözüyle Bir sanat ürününün başarısızlığı bir noktaya kadar hoş görülebilir Ama sanatta bayağılık hiçbir türlü bağışlanmaz Bilim için de öyle İğne çuvaldız misalinde ileri gidip haksızlık etmemek için belirtelim ki bu kitap yazılırken eski asra ait adetlerin doğru ve güzel olanlarına hakkı gözetenlerine tabi olunmuştur Okuyucuya ortak yazara ve başka yazarlara saygı eleştirilerde açık sözlü üslupta mutedil olma günlük politikadan ve ideolojileri işin içine katmaktan uzak durma bunlar arasındadır İlmî içtihatları hüsrana boğmasından korkulan tercümeyi telif diye takdim etme ve onun bir dereceye kadar muadili karşılaştırmalı hukuk malumatını bilgiye dönüştürmeden Türk hukuku bağlamında yerine yerleştirmeden aktarma rüşveti kelam kabilinden önemli görülen yazarlara bolca atıfta bulunma cümle şair dost bahçesi bülbülü demeyip aksi görüşü yazanları rakip hatta dil varmaz ama hasım görme bu kitaba yaklaştırılmamıştır Hem bu kitap okuyucuya ve başka yazarlara karşı olduğu gibi birbirlerine karşı da dostluk hissi duyan iki iyi arkadaş tarafından yazılmıştır emeklerini birbirlerinden sakınmayan birbirine destek olan tartışıp ikna ederek birbirinin yanlışlarını azaltan zor zamanlarda birbirlerine sabrı öneren iki dost tarafından Kitabın aynı anlayış ve duygularla haz ırlanan bu ikinci basımında ilk basımdan beri ağırlıklı olarak kanun yolları hükümleri olmak üzere Mahkemeler Teşkilatı Kanunu nun ve HMK nın çeşitli hükümlerinde değişiklikler yapan 7035 7101 ve 7145 sayılı kanun düzenlemeleri ile 700 sayılı KHK ve yeni ilmî ve kazaî içtihatlar metne işlenmiş ayrıca birinci bölümün VIII başlığını teşkil etmek üzere usul hukuku işlemleri ile ilgili açıklamalar ve 24 bölümü teşkil etmek üzere arabuluculuk bahsi kitaba eklenmiştir
LEGEM YAYINCILIK
Adalet Yayınevi
Filiz Kitabevi
Sistematik eserler yıllar içinde yeni basıları yapıldıkça genişlemek istidadını gösteriyor Yazarların kitaba yeni şeyler ilave ederken ehemmi mühimme tercih ederek eserin amacı dışına çıkmaması için çaba göstermesi gerekiyor Medenî Usul Hukuku kitabımızın bu basısını hazırlarken biz de sayfa sayısını ve ayrıntılara ne nispette temas edileceği konusunda ilk basıdan itibaren benimsediğimiz ölçüyü korumaya gayret ettik Yeni yazılacaklara yer açmak üzere özellikle 7251 sayılı Kanunla yapılan kapsamlı HMK değişikliğinden sonra güncelliğini kaybeden tartışmaları metinden çıkarttık Kazaî içtihatlara yapılan atıfları elden geldiğince daha yeni tarihli olanlarla değiştirdik literatüre yaptığımız atıfları son basıları dikkate alarak yeniledik Kitaptan yararlanacak olan lisans öğrencileri dışındaki genç meslektaşlarımızın gündemin bir parça dışında kalmış konularda eski basılara başvurmaları tavsiye edilir Öte yandan her yeni basıda olduğu gibi yeni yayınları ve özellikle tez ve monografileri bazen metne ilaveler de yaparak konu başlıkları altındaki kaynakçalara ekledik kitabın birçok yerine küçük ilaveler de yaptık Aslî müdahale ve davaların yığılması hakkındaki iki yeni paragraf 6 kn 37 8 kn 40 ispat ölçüsü ve ispat gücü hakkındaki bilgiler 15 kn 23a 23d ve hukuk tarihi konusundaki birkaç ilave 3 kn 3 22 kn 5 bunlar arasında sayılabilir Daha önce sadece davaya son veren taraf işlemlerinin ele alındığı 17 Bölümün başlığını ise hüküm ve usulî ret dışındaki nihaî kararlar olarak değiştirdik ve bu bölüme davanın açılmamış sayılması ve konusuz kalması başlıklarını ilave ettik Fikrî haklarla ilgili olarak görüşlerine başvurduğumuz Prof Dr Serdar Kale ye ve idare hukukuyla ilgili kısımları okuyarak görüşlerini bizimle paylaşan Doç Dr Tahir Muratoğlu na müteşekkiriz Kitabın önceki basılarında gözden kaçmış olan bazı ayrıntıları tashih etmemizi sağlayan Dr Dilek Aydemir e ve Dr Taner Emre Yardımcı ya da teşekkür ediyoruz Değerli yayıncı Oğuzhan Oruç un şahsında Filiz Kitabevi çalışanlarına ve özellikle dizgiyi titizlikle yapan Zeynep Oruç Tatlı ya teşekkür etmeyi de edası zevkli bir borç sayıyoruz Kitabın ilk basısından bu yana maddî hukukla ilgili birçok meseleyi konuşup ufuk açıcı tartışmalar yaptığımız kıymetli dostumuz Dr Eylem Apaydın ı ise rahmetle anıyoruz Ruhu şâd olsun Kitapla ilgili görüş ve eleştirilerinizi bildirmeniz bizi memnun edecektir E mail adresimiz budakkaraaslanusul gmail com Kitabın okuyucuya yararlı olmasını dileriz
Filiz Kitabevi
Filiz Kitabevi
İÇİNDEKİLER KISALTMALAR XXIII GENEL KAYNAKÇA XXVII 1 GİRİŞ 1 I Medenî Usul Hukukunun Konusu 1 II Medenî Usul Hukukunun Amacı 3 III Medenî Usul Hukukunun Tarihî Gelişimi ve Bugünkü Medenî Usul Kanunumuz 5 IV Medenî Usul Hukukunun Pozitif Kaynakları 10 V Yargılama Hukuku Güvenceleri ve Medenî Usul Hukuku Bakımından Önemi 11 VI Usul Hükümlerinin Zaman İtibariyle Uygulama Alanı 13 VII Medenî Usul Hükümlerinin Yorumu 17 VIII Usul Hukuku İşlemleri 19 IX Medenî Usul Hukukunda İlmî ve Kazaî İçtihatlar 22 2 MAHKEME TEŞKİLATI VE YARGI GÖREVLİLERİ 27 I Yargı Erki ve Adlî Yargı Mahkemeleri 27 II Hâkimlik Mesleği 29 III Hâkimlerin Bağımsızlığı 31 IV Hâkimlerin Tarafsızlığı 33 V Hâkimin Yasaklılığı ve Reddi 35 VI Hâkimin Hukukî Sorumluluğu 37 VII İstinabe 39 VIII Avukatlık 40 3 DAVANIN AÇILACAĞI MAHKEME GÖREV VE YETKİ 45 I Davanın Hangi Mahkemede Açılacağı 45 A Mahkemelerin Görev ve Yetkisi Hak Arama Hürriyeti ve Tabii Hâkim İlkesi 45 B Mahkemelerin Görevi 48 İçindekiler 1 Görevle İlgili Temel Kurallar 48 2 Özel Görevli Mahkemeler 50 a Sulh Hukuk Mahkemesi 50 b Asliye Ticaret Mahkemesi 50 c Tüketici Mahkemeleri 53 d Diğer Özel Görevli Mahkemeler 55 C Mahkemelerin Yetkisi 56 1 Genel Yetki Kuralı 57 2 Sözleşmeye Dayanan Davalarda Yetki 60 3 Haksız Fiil Davalarında Yetki 60 4 Mirastan Doğan Davalarda Yetki 61 5 Taşınmaz Davalarında Yetki 62 6 Karşı Davada Yetki 62 7 Şubeler ve Tüzel Kişilerle İlgili Davalarda Yetki 62 8 Sigorta Sözleşmelerinden Doğan Davalarda Yetki 63 9 Yetki Sözleşmesi 64 D Görevsizlik ve Yetkisizlik Hakkındaki Usulî Savunmaların İleri Sürülmesi 71 E Görevsizlik ve Yetkisizlik Kararı Üzerine Yapılacak İşlemler ve Yargı Yerinin Belirlenmesi 72 4 YARGILAMA HUKUKU GÜVENCELERİ VE YARGILAMAYA HÂKİM OLAN İLKELER 75 I Yargılama Hukuku Güvenceleri 75 A Adil Yargılanma Hakkı 75 B Hukukî Dinlenilme Hakkı 78 II Yargılamaya Hâkim Olan İlkeler 80 A Aleniyet İlkesi 81 B Doğrudanlık İlkesi 83 C Usul Ekonomisi İlkesi 86 D Tasarruf İlkesi 88 E Taraflarca Getirilme İlkesi 90 F Hâkimin Davayı Aydınlatma Ödevi 92 G Tarafların Dürüst Davranma ve Doğruyu Söyleme Ödevi 98 H Yargılamayı Hâkimin Sevk ve İdare Etmesi 100 III Yargılama Hukuku Güvencelerinin ve Yargılamaya Hâkim Olan İlkelerin İhlali 101 İçindekiler 5 DAVADA TARAFLAR 103 I Taraf Kavramı 103 II İki Taraf Sistemi 104 III Taraf Ehliyeti Dava Ehliyeti ve Dava Takip Yetkisi 105 A Taraf Ehliyeti 105 B Dava Ehliyeti 110 C Dava Takip Yetkisi 113 IV Davaya Vekâlet 116 V Taraflara İlişkin Dava Şartlarının İncelenmesi 118 VI Davada Tarafın Yanlış Gösterilmesi 119 6 DAVA ARKADAŞLIĞI VE DAVAYA MÜDAHALE 121 I Dava Arkadaşlığı 121 A İhtiyarî Dava Arkadaşlığı 121 B Mecburî Dava Arkadaşlığı 124 II Fer î Müdahale ve Davanın İhbarı 128 A Fer î Müdahale 129 B Davanın İhbarı 133 III Aslî Müdahale 135 IV Cumhuriyet Savcısının Davada Yer Alması 137 7 TEBLİGAT SÜRELER ESKİ HÂLE GETİRME VE ADLÎ TATİL 139 I Tebligat 139 A Genel Olarak 139 B Tebligat Usulleri 140 C Milletlerarası Tebligat 143 II Süreler ve Eski Hâle Getirme 146 A Süreler 146 B Eski Hâle Getirme 148 III Adlî Tatil 150 8 DAVA TÜRLERİ 153 I Giriş 153 II Hukukî Himayenin Niteliğine Göre Dava Türleri 153 İçindekiler A Eda Davası 153 B Tespit Davası 154 C İnşaî Dava 156 III HMK da Yer Verilen Diğer Dava Türleri 158 A Kısmî Dava 158 B Belirsiz Alacak Davası 160 C Davaların Yığılması Objektif Dava Birleşmesi 165 D Terditli Dava 167 E Seçimlik Dava 167 F Topluluk Davası 168 9 DAVA ŞARTLARI VE İLK İTİRAZLAR 171 I Dava Şartları 171 A Mahkemeye İlişkin Dava Şartları 172 1 Türk Mahkemelerinin Yargı Yetkisinin Yargı Hakkının Bulunması 172 2 Yargı Yolunun Caiz Olması 172 B Taraflara İlişkin Dava Şartları 177 C Dava Konusuna İlişkin Dava Şartları 177 1 Hukukî Menfaat 177 a Eda Davalarında Hukukî Menfaat 179 b Tespit Davalarında Hukukî Menfaat 180 c İnşaî Davalarda Hukukî Menfaat 181 2 Derdestlik 181 3 Kesin Hüküm Bulunmaması 184 4 Gider Avansı 184 5 Teminat 186 6 Diğer Dava Şartları 187 II Dava Şartlarının İncelenmesi 188 III İlk İtirazlar 189 A İlk İtirazların İleri Sürülmesi 190 B İlk İtirazların İncelenmesi 190 10 DAVA KONUSU DAVANIN AÇILMASI VE KARŞI DAVA 191 I Dava Kavramı ve Davanın Konusu 191 İçindekiler II Davanın Açılması ve Dilekçeler Aşaması 196 A Dava Dilekçesi 197 1 Dava Dilekçesinin Zorunlu Unsurları 197 2 Dava Dilekçesinin Zorunlu Olmayan Unsurları 200 B Dava Açılması ve Sonuçları 203 C Cevap Dilekçesi 207 D Savunma Araçları 208 E İkinci Dilekçeler Aşaması 214 III Karşı Dava 214 11 İDDİA VE SAVUNMANIN DEĞİŞTİRİLMESİ VE GENİŞLETİLMESİ YASAĞI VE ISLAH 219 I İddia ve Savunmanın Değiştirilmesi ve Genişletilmesi Yasağı 219 II Islah 225 12 DAVANIN GERİ ALINMASI DAVA KONUSUNUN DEVRİ İRADÎ TARAF DEĞİŞİKLİĞİ 231 I Davanın Geri Alınması 231 II Dava Konusunun Devri 232 III İradî Taraf Değişikliği 233 13 ÖN İNCELEME 237 14 TAHKİKAT 243 I İsticvap 245 II Tarafların Dinlenmesi 247 III Tutanaklar 248 IV Dosyanın İşlemden Kaldırılması 249 V Ön Sorun 250 VI Bekletici Sorun 251 VII Davaların Birleştirilmesi ve Ayrılması 253 15 İSPAT VE DELİLLER 257 I İspat Hukukuna İlişkin Bazı Temel Kavram ve Müesseseler 257 A İspat Kavramı 257 İçindekiler B İkrar 258 C İspat Yükü 263 1 İspat Yüküne İlişkin Temel Kavramlar 263 2 İspat Yükü Bakımından Özellik Arz Eden Durumlar 265 D İspat Ölçüsü 267 E İspat Gücü 269 F Somutlaştırma Yükü 270 G Karineler 271 II Deliller 275 A Delil Sistemleri 275 B Hukuka Aykırı Deliller 276 C Delil Sözleşmeleri 279 D Delillerin İleri Sürülmesi 280 E Delil Türleri 286 1 Kesin Deliller 287 a Senet 287 aa Senet ve Belge Kavramları 287 bb İspat Şartı Geçerlilik Şartı Ayrımı 289 cc Senetlerin İspat Gücü 290 dd Senetlerin Üçüncü Kişilere Karşı İspat Gücü 293 ee Senet ve Belgelerin Mahkemeye İbrazı 294 ff Ticarî Defterlerle İspat 296 b Yemin 299 c Kesin Hüküm 302 2 Takdirî Deliller 302 a Tanık Beyanı 303 aa Tanıklıktan Çekinme 305 i Kişisel Nedenlerle Tanıklıktan Çekinme 305 ii Sır Nedeniyle Tanıklıktan Çekinme 306 iii Menfaat İhlali Tehlikesi Nedeniyle Tanıklıktan Çekinme 306 bb Tanık Beyanının Değerlendirilmesi 308 b Bilirkişi 309 aa Genel Olarak 309 bb Bilirkişilik Kanunu ile Yapılan Düzenlemeler 309 İçindekiler cc Bilirkişi Raporu 312 dd Bilirkişi Raporunun Değerlendirilmesi 315 ee Bilirkişinin Hukukî Sorumluluğu 317 c Keşif 317 d Kanunda Düzenlenmemiş Deliller 319 III Senetle İspat Zorunluluğu 319 A Temel Kural 319 B Senetle İspat Zorunluluğunun İstisnaları 322 1 Ticarî Defterlerle İspat Usulünün Senetle İspat Zorunluluğu ile İlişkisi 322 2 Manevî İmkânsızlık Hâlleri 323 3 Maddî İmkânsızlık Hâlleri 324 4 Delil Başlangıcı 325 C Senede Karşı Senetle İspat Zorunluluğu 327 16 SÖZLÜ YARGILAMA VE HÜKÜM 331 I Sözlü Yargılama 331 II Karar ve Hüküm 332 III Hükmün Tashihi Tavzihi ve Tamamlanması 336 IV Hükmün Etkileri ve Kesin Hüküm 337 A Genel Olarak 338 B Şeklî Anlamda Kesin Hüküm 338 C Maddî Anlamda Kesin Hüküm 339 1 Maddî Anlamda Kesin Hükmün Unsurları 339 2 Kesin Hükmün Etkileri 340 a Kesin Hükmün Olumsuz Dava Şartı Etkisi 340 b Kesin Hükmün Olumlu Kesin Delil Etkisi 341 c Yenilik Doğuran İnşaî Etki 343 d Kesin Hükmün Unsur Etkisi 343 3 İlamların Belge Olarak Delil Teşkil Etmesi 344 4 Kesin Hükmün Kişi Bakımından Sınırları 345 5 Ceza Mahkemesi Kararının Hukuk Mahkemesini Bağlaması 346 17 HÜKÜM VE USULÎ RET DIŞINDAKİ NİHAÎ KARARLAR 351 I Giriş 351 İçindekiler II Davaya Son Veren Taraf İşlemleri 352 A Davadan Feragat ve Davayı Kabul 354 B Sulh 356 III Davanın Açılmamış Sayılması 359 IV Davanın Konusuz Kalması 361 18 YARGILAMA GİDERLERİ VE ADLÎ YARDIM 363 I Yargılama Giderleri 363 II Adlî Yardım 368 19 BASİT YARGILAMA USULÜ 371 20 GEÇİCİ HUKUKÎ KORUMA TEDBİRLERİ 375 I Genel Olarak 375 II İhtiyatî Tedbir 376 A İhtiyatî Tedbir Türleri 377 B İhtiyatî Tedbirde Yargılama Usulü 378 1 İhtiyatî Tedbirde Görev ve Yetki 378 2 Tedbir Talebi 379 3 İhtiyatî Tedbirde Teminat 379 4 İhtiyatî Tedbir Kararına İtiraz ve Kanun Yolu 379 5 İhtiyatî Tedbir Kararının Uygulanması ve Tedbiri Tamamlayan İşlemler 381 6 İhtiyatî Tedbir Dolayısıyla Tazminat 382 III Delillerin Tespiti 382 21 ÇEKİŞMESİZ YARGI 385 I Genel Olarak 385 II Çekişmesiz Yargı İşleri 388 III Çekişmesiz Yargı İşlerinin Sınıflandırılması 388 IV Çekişmesiz Yargı Organları 390 V Çekişmesiz Yargıda Görev ve Yetki 390 VI Bir İşin Yargılama Sırasında Çekişmesiz Olmaktan Çıkıp Çekişmeli Yargı Alanına Girmesi 391 VII Çekişmesiz Yargıda İlgililer 393 İçindekiler VIII Çekişmesiz Yargıda Üçüncü Kişilerin Yargılamaya Katılması 393 IX Çekişmesiz Yargıda Yargılama Usulü 394 A Çekişmesiz Yargıda Yargılamanın Başlaması 395 B Çekişmesiz Yargıda Yargılama Konusunun Belirlenmesi 395 C Çekişmesiz Yargıda Re sen Araştırma İlkesinin Uygulanması 396 D Çekişmesiz Yargıda Yargılamanın Sona Ermesi 396 1 Talebin Geri Alınması Feragat Kabul ve Sulh 396 2 Nihaî Karar 396 E Çekişmesiz Yargıda Kanun Yolları 397 1 Çekişmesiz Yargı Kararlarına Karşı İstinaf 397 2 Çekişmesiz Yargı Kararlarına Karşı İtiraz 399 a Adın Değiştirilmesine İtiraz 399 b Vesayet ile İlgili Çekişmesiz Yargı İşlerinde İtiraz 400 aa Vasi Tayinine İtiraz 400 bb Vasinin Azline İlişkin Sulh Hukuk Mahkemesi Kararına İtiraz 400 cc Sulh Hukuk Mahkemesinin Vesayet Makamı Olarak Verdiği Kararlara İtiraz 400 22 KANUN YOLLARI 403 I Genel Bilgiler 403 II HMK nın Kanun Yollarına İlişkin Hükümleri 406 A HMK nın Kanun Yolları Hükümlerinin Zaman İtibarıyla Uygulanması 406 B HMK ya Göre Kanun Yolları 411 1 İstinaf 411 a İstinaf Başvurusu 412 aa Yetkili İstinaf Mahkemesi 412 bb İstinaf Edilebilecek Kararlar 412 cc İstinaf Gerekçesi ve Talep Sonucu 416 dd İstinafa Hangi Tarihte Başvurulmuş Sayılacağı 417 ee İstinaf Süresi 417 ff İstinaf Dilekçesine Cevap ve Katılma Yoluyla İstinaf 419 gg İstinaftan Feragat 420 hh İstinafın İcraya Etkisi 420 b İstinaf İncelemesi 424 İçindekiler aa İstinafta Ön İnceleme 424 bb İstinafta Esastan İnceleme 427 c İstinafta Karar 430 aa Bölge Adliye Mahkemesinin Duruşma Yapmadan ve Kesin Olarak Karar Vereceği Hâller 434 i Davaya Bakması Yasak Olan Hâkimin Karar Vermiş Olması ve İleri Sürülen Haklı Ret Talebine Rağmen Reddedilen Hâkimin Davaya Bakmış Olması 434 ii Mahkemenin Görevli ve Yetkili Olmasına Rağmen Görevsizlik veya Yetkisizlik Kararı Vermiş Olması veya Mahkemenin Görevli ya da Yetkili Olmamasına Rağmen Davaya Bakmış Bulunması 436 iii Diğer Dava Şartlarına Aykırılık Bulunması 437 iv Mahkemece Usule Aykırı Olarak Davanın veya Karşı Davanın Açılmamış Sayılmasına Karar Verilmiş Olması 438 v Mahkemece Usule Aykırı Olarak Davaların Birleştirilmesine veya Ayrılmasına Karar Verilmiş Olması 438 vi Mahkemece Uyuşmazlığın Çözümünde Etkili Olabilecek Ölçüde Önemli Delillerin Toplanmamış veya Değerlendirilmemiş Olması ya da Talebin Önemli Bir Kısmı Hakkında Karar Verilmemiş Olması 441 bb Bölge Adliye Mahkemesinin Duruşma Yapmadan Esasa İlişkin Karar Vereceği Hâller 443 d İstinaf İncelemesinde Yapılamayacak İşlemler 445 2 Temyiz 448 a Temyiz Başvurusu 449 aa Temyiz Edilebilecek Kararlar 449 bb Temyiz Sebepleri ve Talep Sonucu 451 cc Temyize Hangi Tarihte Başvurulmuş Sayılacağı 455 ee Temyiz Dilekçesine Cevap ve Katılma Yoluyla Temyiz 455 ff Temyiz Dilekçesinin Hangi Yargıtay Dairesine Gönderileceği Yargıtay Daireleri Arasındaki İş Bölümü 455 gg Temyizden Feragat 456 hh Temyizin İcraya Etkisi 457 b Temyiz İncelemesi 457 aa Temyizde Ön İnceleme 457 bb Temyizde Esastan İnceleme 457 İçindekiler c Temyizde Karar 459 d Bozma Kararı Üzerine Yapılacak İşlemler 461 3 Kanun Yararına Temyiz 469 4 Yargılamanın İadesi 470 C HUMK un Eski 20 07 2016 Tarihinden Önce Karara Bağlanan Davalarda Uygulanan Hükümlerine Göre Kanun Yolları 476 1 HUMK un Eski Kanun Yolları Hükümlerinin Zaman İtibarıyla Uygulama Alanı 477 2 Temyiz 477 a Temyiz Başvurusu 477 aa Temyiz Edilebilecek Kararlar 477 bb Temyiz Sebepleri ve Talep Sonucu 478 cc Temyize Hangi Tarihte Başvurulmuş Sayılacağı 480 dd Temyiz Süresi 481 ee Temyiz Dilekçesine Cevap ve Katılma Yoluyla Temyiz 481 ff Temyiz Dilekçesinin Hangi Yargıtay Dairesine Gönderileceği Yargıtay Daireleri Arasındaki İş Bölümü 481 gg Temyizden Feragat 482 hh Temyizin İcraya Etkisi 482 b Temyiz İncelemesi 482 aa Temyizde Ön İnceleme 482 bb Temyizde Esastan İnceleme 482 c Temyizde Karar 483 d Bozma Kararı Üzerine Yapılacak İşlemler 483 3 Kanun Yararına Temyiz 484 4 Karar Düzeltme Yolu 485 23 TAHKİM 489 I Giriş 489 II Tahkim Hükümlerinin Uygulama Alanı 490 III Tahkime Elverişlilik 492 IV Tahkim Sözleşmesi 493 V Tahkimde Görevli ve Yetkili Mahkeme 495 VI Tahkim İtirazı 496 VII Tahkimde Geçici Hukukî Koruma 496 İçindekiler VIII Hakemlerin Seçimi 498 IX Hakemlerin Kendi Yetkileri Hakkında Karar Vermeleri 499 X Tahkim Yargılamasında Usul 500 XI Hakemlerin Hakkaniyet ve Nasafet Kurallarına Göre Karar Vermeleri 501 XII Hakem Yargılamasında Tebligat 502 XIII Hakem Kararlarının İptali 503 XIV Hakem Kararlarının İcra Kabiliyeti 505 XV Hakem Kararlarına Karşı Yargılamanın İadesi 506 24 ARABULUCULUK 509 I Genel Olarak 509 II Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu nda Arabuluculuk 512 A Arabuluculuk ve Arabulucular 512 B Arabuluculuğa Elverişlilik 514 C Arabuluculuğa İlişkin Temel Kurallar 515 D Arabuluculuk Faaliyeti 516 III Dava Şartı Olarak Arabuluculuk 519 A Dava Şartı Olarak Arabuluculuk Hakkındaki Genel Hükümler 519 B İş Davalarında Arabuluculuk 523 C Ticarî Davalarda Arabuluculuk 526 D Tüketici Davalarında Arabuluculuk 527 IV Arabuluculuk Sonucunda Yapılan Milletlerarası Sulh Anlaşmaları Hakkında Birleşmiş Milletler Konvansiyonu 528 KAVRAMLARA GÖRE ARAMA CETVELİ 531 KANUN MADDELERİNE GÖRE ARAMA CETVELİ 543
Filiz Kitabevi
ÖNSÖZ Kitabımızın dokuzuncu basısında kazaî içtihatlar güncellenmiş Hukuk Muhakemeleri Kanunu Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Mahkemeler Teşkilatı Kanunu nda değişiklikler yapan 7531 ve 7550 sayılı Kanun hükümleri metne işlenmiştir Anayasa Mahkemesinin HMK ile ilgili verdiği iptal kararları ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesinin hukuk yargılamasıyla ilgili hak ihlali kararları da okuyucunun dikkatine sunulmuştur Bu vesileyle dizgiyi titizlikle yapan Vildan Yavuz a ve değerli yayıncı Oğuzhan Oruç un şahsında Filiz Kitabevinin tüm çalışanlarına teşekkür ediyoruz Kitabın okuyuculara yararlı olmasını dileriz Sütlüce Umuttepe Ocak 2026 Ali Cem Budak Varol Karaaslan
Filiz Kitabevi
Kitabımızın dokuzuncu basısında kazaî içtihatlar güncellenmiş Hukuk Muhakemeleri Kanunu Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Mahkemeler Teşkilatı Kanunu nda değişiklikler yapan 7531 ve 7550 sayılı Kanun hükümleri metne işlenmiştir Anayasa Mahkemesinin HMK ile ilgili verdiği iptal kararları ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesinin hukuk yargılamasıyla ilgili hak ihlali kararları da okuyucunun dikkatine sunulmuştur Tanıtım Bülteninden
Filiz Kitabevi
İÇİNDEKİLER KISALTMALAR XXIII GENEL KAYNAKÇA XXVII 1 GİRİŞ 1 I Medenî Usul Hukukunun Konusu 1 II Medenî Usul Hukukunun Amacı 3 III Medenî Usul Hukukunun Tarihî Gelişimi ve Bugünkü Medenî Usul Kanunumuz 5 IV Medenî Usul Hukukunun Pozitif Kaynakları 10 V Yargılama Hukuku Güvenceleri ve Medenî Usul Hukuku Bakımından Önemi 11 VI Usul Hükümlerinin Zaman İtibariyle Uygulama Alanı 13 VII Medenî Usul Hükümlerinin Yorumu 17 VIII Usul Hukuku İşlemleri 19 IX Medenî Usul Hukukunda İlmî ve Kazaî İçtihatlar 22 2 MAHKEME TEŞKİLATI VE YARGI GÖREVLİLERİ 27 I Yargı Erki ve Adlî Yargı Mahkemeleri 27 II Hâkimlik Mesleği 29 III Hâkimlerin Bağımsızlığı 31 IV Hâkimlerin Tarafsızlığı 33 V Hâkimin Yasaklılığı ve Reddi 35 VI Hâkimin Hukukî Sorumluluğu 37 VII İstinabe 39 VIII Avukatlık 40 3 DAVANIN AÇILACAĞI MAHKEME GÖREV VE YETKİ 45 I Davanın Hangi Mahkemede Açılacağı 45 A Mahkemelerin Görev ve Yetkisi Hak Arama Hürriyeti ve Tabii Hâkim İlkesi 45 B Mahkemelerin Görevi 48 İçindekiler 1 Görevle İlgili Temel Kurallar 48 2 Özel Görevli Mahkemeler 50 a Sulh Hukuk Mahkemesi 50 b Asliye Ticaret Mahkemesi 50 c Tüketici Mahkemeleri 53 d Diğer Özel Görevli Mahkemeler 55 C Mahkemelerin Yetkisi 56 1 Genel Yetki Kuralı 57 2 Sözleşmeye Dayanan Davalarda Yetki 60 3 Haksız Fiil Davalarında Yetki 60 4 Mirastan Doğan Davalarda Yetki 61 5 Taşınmaz Davalarında Yetki 62 6 Karşı Davada Yetki 62 7 Şubeler ve Tüzel Kişilerle İlgili Davalarda Yetki 62 8 Sigorta Sözleşmelerinden Doğan Davalarda Yetki 63 9 Yetki Sözleşmesi 64 D Görevsizlik ve Yetkisizlik Hakkındaki Usulî Savunmaların İleri Sürülmesi 71 E Görevsizlik ve Yetkisizlik Kararı Üzerine Yapılacak İşlemler ve Yargı Yerinin Belirlenmesi 72 4 YARGILAMA HUKUKU GÜVENCELERİ VE YARGILAMAYA HÂKİM OLAN İLKELER 75 I Yargılama Hukuku Güvenceleri 75 A Adil Yargılanma Hakkı 75 B Hukukî Dinlenilme Hakkı 78 II Yargılamaya Hâkim Olan İlkeler 80 A Aleniyet İlkesi 81 B Doğrudanlık İlkesi 83 C Usul Ekonomisi İlkesi 86 D Tasarruf İlkesi 88 E Taraflarca Getirilme İlkesi 90 F Hâkimin Davayı Aydınlatma Ödevi 92 G Tarafların Dürüst Davranma ve Doğruyu Söyleme Ödevi 98 H Yargılamayı Hâkimin Sevk ve İdare Etmesi 100 III Yargılama Hukuku Güvencelerinin ve Yargılamaya Hâkim Olan İlkelerin İhlali 101 İçindekiler 5 DAVADA TARAFLAR 103 I Taraf Kavramı 103 II İki Taraf Sistemi 104 III Taraf Ehliyeti Dava Ehliyeti ve Dava Takip Yetkisi 105 A Taraf Ehliyeti 105 B Dava Ehliyeti 110 C Dava Takip Yetkisi 113 IV Davaya Vekâlet 116 V Taraflara İlişkin Dava Şartlarının İncelenmesi 118 VI Davada Tarafın Yanlış Gösterilmesi 119 6 DAVA ARKADAŞLIĞI VE DAVAYA MÜDAHALE 121 I Dava Arkadaşlığı 121 A İhtiyarî Dava Arkadaşlığı 121 B Mecburî Dava Arkadaşlığı 124 II Fer î Müdahale ve Davanın İhbarı 128 A Fer î Müdahale 129 B Davanın İhbarı 133 III Aslî Müdahale 135 IV Cumhuriyet Savcısının Davada Yer Alması 137 7 TEBLİGAT SÜRELER ESKİ HÂLE GETİRME VE ADLÎ TATİL 139 I Tebligat 139 A Genel Olarak 139 B Tebligat Usulleri 140 C Milletlerarası Tebligat 143 II Süreler ve Eski Hâle Getirme 146 A Süreler 146 B Eski Hâle Getirme 148 III Adlî Tatil 150 8 DAVA TÜRLERİ 153 I Giriş 153 II Hukukî Himayenin Niteliğine Göre Dava Türleri 153 İçindekiler A Eda Davası 153 B Tespit Davası 154 C İnşaî Dava 156 III HMK da Yer Verilen Diğer Dava Türleri 158 A Kısmî Dava 158 B Belirsiz Alacak Davası 160 C Davaların Yığılması Objektif Dava Birleşmesi 165 D Terditli Dava 167 E Seçimlik Dava 167 F Topluluk Davası 168 9 DAVA ŞARTLARI VE İLK İTİRAZLAR 171 I Dava Şartları 171 A Mahkemeye İlişkin Dava Şartları 172 1 Türk Mahkemelerinin Yargı Yetkisinin Yargı Hakkının Bulunması 172 2 Yargı Yolunun Caiz Olması 172 B Taraflara İlişkin Dava Şartları 177 C Dava Konusuna