Mefisto ile Erdişi

Bütünüyle öteki olanla karşılaşma ister idrak edilsin ister edilmesin dinsel yapıda bir deneyim başlatır Çağımız ileride muhtemelen Hıristiyanlığın zaferi ile yok edilen dağınık dinsel deneyimleri yeniden keşfeden ilk çağ olarak anılacaktır Bilinçaltının etkinliklerine karşı duyulan çekim mitos ve simgelere karşı duyulan ilgi egzotik ilkel arkaik olana karşı duyulan heves içerdikleri bütün karmaşık duygularla Ötekilerle karşılaşmalar vb bütün bunlar muhtemelen günün birinde yeni bir tür dinsellik olarak görülecektir Şu an için bütün bu ögelerin eskinin tekrarı olmayacak yeni bir insanlığın yükselişini hazırlamakta olduğunu seziyoruz Zira insanı tam olarak tanıyabilmek için şimdi artık dikkate alınması gereken Şarkiyatçıların etnologların derinlik psikologlarının ve din tarihçilerinin araştırmalarıdır Bu bilginler Asyalılarda olduğu kadar ilkellerde de kabul gören onca simgenin mitosun ilâhi ve teknik figürün insani açıdan önemini psikolojik hakikatini ve manevi açıdan değerini ortaya koymaktan vazgeçmediler Er geç ötekilerle geleneksel Asyalı ve ilkel kültürlerin temsilcileriyle diyalog başlayacaktır ama bu diyalog günümüzün toplumsal ekonomik siyasal tıbbî vb gerçekliklere ulaşamayan deneyimsel ve faydacı diliyle değil ama insani gerçeklikleri manevi değerleri anlatabilen kültürel bir dille olacaktır Mircea Eliade