Mehmed Siyah Kalem Boyama Kitabı

Mehmed Siyah Kalem olarak tanınan ressamın yaşamı hakkında hiçbir şey bilinmemektedir Gerçek adı bu da olmayabilir zira resimlere Kar ı Üstat Mehmed Siyah Kalem imzası yer almakla birlikte doğu geleneğinde kimse kendisinden üstat olarak bahsetmez Günümüzde Mehmed Siyah Kalem in elinden çıktığı kabul edilen çizimler Topkapı Sarayı Hazine Kitaplığı 2152 2153 2154 2160 numaralı Fatih Albümü nde yer alan bir dizi rulo içinde yer almaktadır Resimler ilk kez 1910 yılında Münih te İsviçreli şarkiyatçı Max van Berchem 1863 1921 tarafından tanıtılmıştır Resimlerin Türkiye de tanınmasında ise 1954 yılında açtıkları sergilerle Mazhar İpşiroğlu ve Sabahattin Eyüboğlu ön ayak olmuşlardır Başlangıçta Mehmed Siyah Kalem in 15 yüzyılda İstanbul da yaşamış bir ressam olduğu sanılmıştır Ancak resimler incelendikçe bunların 16 yüzyılda Türkistan Orta Asya coğrafyasında çizildiği ve sonradan muhtemelen I Selim in Tebriz seferi sırasında İstanbul a getirildiği düşüncesi ağır basmıştır Uzmanları bu şekilde düşünmeye iten Mehmed Siyah Kalem in figürlerinin Osmanlı minyatür sanatına hiç benzemeyen tavrıdır Resimlerdeki genel manzara Orta Asya bozkırlarını yansıtır Figürler Müslüman dünyadan ziyade şaman Budist Maniheist geleneğe yakındırlar En ilgi çeken figürler arasında yer alan demonlar Budist sanattaki demonlara çok benzer Arka plandaki dağlar bitkiler açık biçimde Çin manzara resmini andırmaktadır Figürlerde Osmanlı minyatürlerinde rastlanmayan bir gerçekçilik üç boyutluluk vardır ve özellikle at çizimlerinde bu tavır daha belirgindir Öte yandan resimler tam anlamıyla realist sayılmazlar Eller ve ayaklar olduğundan daha büyük ve abartılı verilmiştir Figürlerin uzuvları aynı anda cepheden profilden üstten veya alttan görünebilir şekilde verilmiştir Bu da onlara tam bir zindelik katar Genellikle hareketsiz duruşta olan Osmanlı minyatürlerinin aksine Mehmed Siyah Kalem in figürleri kâğıttan fırlayacak kadar canlı ve gergin görünürler Örneğin atların nalları hem yukarıdan hem de aşağıdan görünecek şekilde çizilmiştir bu da onlara yürüyormuş havası verir Çizimlerde uzuvların abartılması zaman zaman Mehmed Siyah Kalem in tarzını karikatüre yaklaştırsa da o bunu gülmek maksatlı yapmamıştı