Mekânı Paranteze Almadan — Âkif Emre

Anadolu daki insan mekân ilişkisinin kendine özgü bir ruhu olduğunu düşünürüm Bu ilişkiyi farklı kılan her birimizin kendi oluş macerası olduğu gibi buraya özgü hatıraların sevinçlerin hüzünlerin hulasası olsa gerek Zaten bizi biz yapan diye başlayan zamanla içi boşaltılan her ne ise o acı ve sevinçlerin ortak paydası değil midir Zaferler kadar bozgunlar buraya özgü biricikliğimiz kadar iç içe geçen çeşitliliğimiz Müslüman Anadolu insanı buranın birikimini harmanlayıp var olanı yok etmeden onunla birlikte ve onun içinde yeni bir medeniyet geliştirirken başka bir paradigma da üretti Muhtemelen tüm İslâm coğrafyasında buna benzer hal farklı şekillerde tezahür etti İslâm şehri kurulurken mekânla coğrafyayla farklı ve tamamen kendine özgü bir ilişki geliştirdi Bu paradigmaya dayanarak mekânı paranteze alan bir insan mekân ilişkisi geliştirdi Şehirlerimize anlam katan mekândan bağımsız solukladığımız ve her seferinde bize ilk kez hissi veren espri mekânı paranteze alan derin sezgi ve idrak olsa gerek Fiziksel yapısının ötesinde geri planda her şey yerli yerinde hissi veren abartı güç gösterisinden kaçan âlem tasavvuruyla birlikte düşünmeden bunu idrak etmek imkânsız geliyor bana Anadolu nun Balkanlar ın pek çok yerinde yatır türbe makam türünden kimi efsanevi kimi gerçek o beldeyi Müslümanlaştıran işaret taşlarına bolca rastlanır Bunlar bir kısmı belli bir gerçekliğe tekabül etse bile halkın muhayyilesinde adeta kutsanarak efsaneleştirilerek o mekânla metafizik bağ kurmayı mümkün kılan tapulardır Bilincinin derinliklerinde bu masalsı tarih anlatısı halkın buralardaki aidiyetinin kimliğinin önemli bir paçasını oluşturur Bütün sahteliği abartısı gösterişçiliğiyle tarihi duyumsama peşindeki insanımızı aptallaştıran turizmin iğvasına karşı mekânı paranteze alan ruhun esintisini hissettiremezsek bu topraklarda ruhen ve fiziken mülteci olmaya mahkûm oluruz