Melamet Risaleleri — Abdurrezzak Tek

Osmanlı devleti sınırları içine barındırdığı farlı din dil ırk mezhep ve inançlarla dinî sosyo kültürel bir mozaiği yansıtmaktadır Bu mozaik içindeki bazı cereyanlar kısa ömürlü olurken bazıları yaşadığı toplumu derinden etkileyerek varlığını yüzyıllar boyu sürdürmeyi başarabilmiştir Tasavvufun tarikatlar şeklinde örgütlenmeye başladığı XII yüzyıldan itibaren Nakşibendiyye Kübreviyye ve Mevleviyye olmak üzere büyük tarikatları etkileyen Melâmet düşüncesi özellikle XV yyda Hacı Bayram ı Velî tarafında kurulan Bayramiyye tarikatı içinde yeniden ortaya çıkmış ve bir müddet sonra İstanbulun gündelik hayatında yerine alarak Osmanlı dönemi tasavvufunu derinden etkileyen en önemli ekollerden biri hâline gelmiştir Kısa zamanda önemli bir taraftar kitlesi kazanan Bayramî Melâmîleri kendilerine mahsus bir takım uygulama ve inançlar nedeniyle gerek ilmiye sınıfı gerek idarî sınıf gerekse sûfîler tarafından eleştirilmiş taraftarları gibi aleyhtarları da hemen oluşuvermiştir Diğer tarikatlardan farklı olarak tekke ve dergâhlarının bulunmaması taç hırka zikir âyin semâ devrân gibi uygulamalara yer vermemeleri tasavvufî hayatta önemli bir yeri olan nafile ibâdetlere yönelmemeleri inançları açısından kutub inancı ve buna bağlı olarak kutbun merkezî ve idârî bir konuma sahip olması ehl i beyt sevgisine yaptıkları vurgu dikkati çekmiş kendilerini itikadî ve fıkhî hiçbir mezhebe bağlı görmemeleri şerî cezaları kendi aralarında uygulamaları ve şathiye türünden söz söylemeleri gibi meselelerden dolayı devlet tarafından üzerlerine gidilmiş zendeka ve ilhâd suçlamasıyla şeyhleri ve dervişleri kovuşturmaya uğramış hapsedilmiş sürgüne gönderilmiş hatta idam edilmekten kurtulamamıştır Bu kitapta XVI yüzyıldan itibaren gelenek ve görenekleri prensipleri ve inançları kitaplara aktarılmaya başlanan Bayramî Melâmîliğine dair yazılmış olan belli başlı lehte veya aleyhteki risâleler konu edinilmiştir Sarı Abdullah Efendinin Semerâtül Fuâd Lalîzâde Abdülbâkî Efendinin Sergüzeşt Müstakîmzâdenin Risâle i Melâmiyye i Bayrâmiyye Osman Hakîkî Beyin İrşâdnâme Sunullâh Gaybînin Risâle i Halvetiyye vü Bayrâmiyye Mehmed Amîkînin Risâle i Beyân ı Hamzaviyye bunlar arasında sayılabilir

Osmanlı devleti sınırları içine barındırdığı farlı din dil ırk mezhep ve inançlarla dinî sosyo kültürel bir mozaiği yansıtmaktadır Bu mozaik içindeki bazı cereyanlar kısa ömürlü olurken bazıları yaşadığı toplumu derinden etkileyerek varlığını yüzyıllar boyu sürdürmeyi başarabilmiştir Tasavvufun tarikatlar şeklinde örgütlenmeye başladığı XII yüzyıldan itibaren Nakşibendiyye Kübreviyye ve Mevleviyye olmak üzere büyük tarikatları etkileyen Melâmet düşüncesi özellikle XV yyda Hacı Bayram ı Velî tarafında kurulan Bayramiyye tarikatı içinde yeniden ortaya çıkmış ve bir müddet sonra İstanbulun gündelik hayatında yerine alarak Osmanlı dönemi tasavvufunu derinden etkileyen en önemli ekollerden biri hâline gelmiştir Kısa zamanda önemli bir taraftar kitlesi kazanan Bayramî Melâmîleri kendilerine mahsus bir takım uygulama ve inançlar nedeniyle gerek ilmiye sınıfı gerek idarî sınıf gerekse sûfîler tarafından eleştirilmiş taraftarları gibi aleyhtarları da hemen oluşuvermiştir Diğer tarikatlardan farklı olarak tekke ve dergâhlarının bulunmaması taç hırka zikir âyin semâ devrân gibi uygulamalara yer vermemeleri tasavvufî hayatta önemli bir yeri olan nafile ibâdetlere yönelmemeleri inançları açısından kutub inancı ve buna bağlı olarak kutbun merkezî ve idârî bir konuma sahip olması ehl i beyt sevgisine yaptıkları vurgu dikkati çekmiş kendilerini itikadî ve fıkhî hiçbir mezhebe bağlı görmemeleri şerî cezaları kendi aralarında uygulamaları ve şathiye türünden söz söylemeleri gibi meselelerden dolayı devlet tarafından üzerlerine gidilmiş zendeka ve ilhâd suçlamasıyla şeyhleri ve dervişleri kovuşturmaya uğramış hapsedilmiş sürgüne gönderilmiş hatta idam edilmekten kurtulamamıştır Bu kitapta XVI yüzyıldan itibaren gelenek ve görenekleri prensipleri ve inançları kitaplara aktarılmaya başlanan Bayramî Melâmîliğine dair yazılmış olan belli başlı lehte veya aleyhteki risâleler konu edinilmiştir Sarı Abdullah Efendinin Semerâtül Fuâd Lalîzâde Abdülbâkî Efendinin Sergüzeşt Müstakîmzâdenin Risâle i Melâmiyye i Bayrâmiyye Osman Hakîkî Beyin İrşâdnâme Sunullâh Gaybînin Risâle i Halvetiyye vü Bayrâmiyye Mehmed Amîkînin Risâle i Beyân ı Hamzaviyye bunlar arasında sayılabilir

Tasavvufun tarikatlar s eklinde örgütlenmeye bas ladıg ı 12 yüzyıldan itibaren Naks bendiyye Kübreviyye ve Mevleviyye olmak üzere büyük tarikatları etkileyen Melâmet düs üncesi özellikle 14 yüzyılda Hacı Bayram Velî tarafında kurulan Bayrâmiyye tarîkatı içinde yeniden ortaya çıkmıs ve bir müddet sonra I stanbul un gündelik hayatında yerini alarak Osmanlı dönemi tasavvufunu derinden etkileyen en önemli ekollerden biri hâline gelmis tir Kısa zamanda önemli bir taraftar kitlesi kazanan Bayrâmî Melâmîleri kendilerine mahsus bir takım uygulama ve inançlar nedeniyle gerek ilmiye sınıfı gerek idarî sınıf gerekse sûfîler tarafından eles tirilmis taraftarları gibi aleyhtarları da hemen olus uvermis tir Dig er tarikatlardan farklı olarak tekke ve dergâhlarının bulunmaması ehl i beyt sevgisine yaptıkları vurgu dikkati çekmis kendilerini itikâdî ve fıkhî hiçbir mezhebe bag lı görmemeleri s er î cezaları kendi aralarında uygulamaları ve s athiye türünden söz söylemeleri gibi meselelerden dolayı devlet tarafından üzerlerine gidilmis s eyhleri ve dervis leri kovus turmaya ug ramıs hapsedilmis sürgüne gönderilmis hatta idam edilmiştir Osmanlı İmparatorluğu kurulus undan itibaren tasavvuf ve tarikatlara kars ı yakın alâka duymus ve bu müesseseleri maddî ve manevî yönden desteklemis olmakla birlikte Bayrâmî Melâmî kutuplarının bu alâkanın en ileri boyutlara ulas tıg ı Kânûnî Sultan Süleyman devri ile sonraki dönemlerde idam edildikleri bilinmektedir Osmanlı Devleti s erîat çerçevesi dıs ına çıktığını düşündüğü çevreleri ulemâ ve mes âyıh ayrımı yapmaksızın cezalandırmaktan kaçınmamıs tır I dam edilen Bayrâmî Melâmî kutupları da s eriata aykırı bazı sözler söyledikleri için cezaya çarptırılmıs lardır Bayrâmî Melâmîlerini konu edinen bu çalıs ma 15 yüzyıldan itibaren gelenek ve görenekleri prensipleri ve inançları kitaplara aktarılmaya bas lanan Bayrâmî Melâmîlig i ne dâir yazılmıs belli bas lı lehte veya aleyhteki risâleleri okuyucuya sunmaktadır Tanıtım Bülteninden

Tasavvufun tarikatlar s eklinde örgütlenmeye bas ladıg ı 12 yüzyıldan itibaren Naks bendiyye Kübreviyye ve Mevleviyye olmak üzere büyük tarikatları etkileyen Melâmet düs üncesi özellikle 14 yüzyılda Hacı Bayram Velî tarafında kurulan Bayrâmiyye tarîkatı içinde yeniden ortaya çıkmıs ve bir müddet sonra I stanbul un gündelik hayatında yerini alarak Osmanlı dönemi tasavvufunu derinden etkileyen en önemli ekollerden biri hâline gelmis tir Kısa zamanda önemli bir taraftar kitlesi kazanan Bayrâmî Melâmîleri kendilerine mahsus bir takım uygulama ve inançlar nedeniyle gerek ilmiye sınıfı gerek idarî sınıf gerekse sûfîler tarafından eles tirilmis taraftarları gibi aleyhtarları da hemen olus uvermis tir Dig er tarikatlardan farklı olarak tekke ve dergâhlarının bulunmaması ehl i beyt sevgisine yaptıkları vurgu dikkati çekmis kendilerini itikâdî ve fıkhî hiçbir mezhebe bag lı görmemeleri s er î cezaları kendi aralarında uygulamaları ve s athiye türünden söz söylemeleri gibi meselelerden dolayı devlet tarafından üzerlerine gidilmis s eyhleri ve dervis leri kovus turmaya ug ramıs hapsedilmis sürgüne gönderilmis hatta idam edilmiştir Osmanlı İmparatorluğu kurulus undan itibaren tasavvuf ve tarikatlara kars ı yakın alâka duymus ve bu müesseseleri maddî ve manevî yönden desteklemis olmakla birlikte Bayrâmî Melâmî kutuplarının bu alâkanın en ileri boyutlara ulas tıg ı Kânûnî Sultan Süleyman devri ile sonraki dönemlerde idam edildikleri bilinmektedir Osmanlı Devleti s erîat çerçevesi dıs ına çıktığını düşündüğü çevreleri ulemâ ve mes âyıh ayrımı yapmaksızın cezalandırmaktan kaçınmamıs tır I dam edilen Bayrâmî Melâmî kutupları da s eriata aykırı bazı sözler söyledikleri için cezaya çarptırılmıs lardır Bayrâmî Melâmîlerini konu edinen bu çalıs ma 15 yüzyıldan itibaren gelenek ve görenekleri prensipleri ve inançları kitaplara aktarılmaya bas lanan Bayrâmî Melâmîlig i ne dâir yazılmıs belli bas lı lehte veya aleyhteki risâleleri okuyucuya sunmaktadır

Tasavvufun tarikatlar s eklinde örgütlenmeye bas ladıg ı 12 yüzyıldan itibaren Naks bendiyye Kübreviyye ve Mevleviyye olmak üzere büyük tarikatları etkileyen Melâmet düs üncesi özellikle 14 yüzyılda Hacı Bayram Velî tarafında kurulan Bayrâmiyye tarîkatı içinde yeniden ortaya çıkmıs ve bir müddet sonra I stanbul un gündelik hayatında yerini alarak Osmanlı dönemi tasavvufunu derinden etkileyen en önemli ekollerden biri hâline gelmis tir Kısa zamanda önemli bir taraftar kitlesi kazanan Bayrâmî Melâmîleri kendilerine mahsus bir takım uygulama ve inançlar nedeniyle gerek ilmiye sınıfı gerek idarî sınıf gerekse sûfîler tarafından eles tirilmis taraftarları gibi aleyhtarları da hemen olus uvermis tir Dig er tarikatlardan farklı olarak tekke ve dergâhlarının bulunmaması ehl i beyt sevgisine yaptıkları vurgu dikkati çekmis kendilerini itikâdî ve fıkhî hiçbir mezhebe bag lı görmemeleri s er î cezaları kendi aralarında uygulamaları ve s athiye türünden söz söylemeleri gibi meselelerden dolayı devlet tarafından üzerlerine gidilmis s eyhleri ve dervis leri kovus turmaya ug ramıs hapsedilmis sürgüne gönderilmis hatta idam edilmiştir Osmanlı İmparatorluğu kurulus undan itibaren tasavvuf ve tarikatlara kars ı yakın alâka duymus ve bu müesseseleri maddî ve manevî yönden desteklemis olmakla birlikte Bayrâmî Melâmî kutuplarının bu alâkanın en ileri boyutlara ulas tıg ı Kânûnî Sultan Süleyman devri ile sonraki dönemlerde idam edildikleri bilinmektedir Osmanlı Devleti s erîat çerçevesi dıs ına çıktığını düşündüğü çevreleri ulemâ ve mes âyıh ayrımı yapmaksızın cezalandırmaktan kaçınmamıs tır I dam edilen Bayrâmî Melâmî kutupları da s eriata aykırı bazı sözler söyledikleri için cezaya çarptırılmıs lardır Bayrâmî Melâmîlerini konu edinen bu çalıs ma 15 yüzyıldan itibaren gelenek ve görenekleri prensipleri ve inançları kitaplara aktarılmaya bas lanan Bayrâmî Melâmîlig i ne dâir yazılmıs belli bas lı lehte veya aleyhteki risâleleri okuyucuya sunmaktadır

Tasavvufun tarikatlar s eklinde örgütlenmeye bas ladıgˆı 12 yüzyıldan itibaren Naks bendiyye Kübreviyye ve Mevleviyye olmak üzere büyük tarikatları etkileyen Melâmet düs üncesi özellikle 14 yüzyılda Hacı Bayram Velî tarafında kurulan Bayrâmiyye tarîkatı içinde yeniden ortaya çıkmıs ve bir müddet sonra I stanbul un gündelik hayatında yerini alarak Osmanlı dönemi tasavvufunu derinden etkileyen en önemli ekollerden biri hâline gelmis tir Kısa zamanda önemli bir taraftar kitlesi kazanan Bayrâmî Melâmîleri kendilerine mahsus bir takım uygulama ve inançlar nedeniyle gerek ilmiye sınıfı gerek idarî sınıf gerekse sûfîler tarafından eles tirilmis taraftarları gibi aleyhtarları da hemen olus uvermis tir Digˆer tarikatlardan farklı olarak tekke ve dergâhlarının bulunmaması ehl i beyt sevgisine yaptıkları vurgu dikkati çekmis kendilerini itikâdî ve fıkhî hiçbir mezhebe bagˆlı görmemeleri s er î cezaları kendi aralarında uygulamaları ve s athiye türünden söz söylemeleri gibi meselelerden dolayı devlet tarafından üzerlerine gidilmis s eyhleri ve dervis leri kovus turmaya ugˆramıs hapsedilmis sürgüne gönderilmis hatta idam edilmiştir Osmanlı İmparatorluğu kurulus undan itibaren tasavvuf ve tarikatlara kars ı yakın alâka duymus ve bu müesseseleri maddî ve manevî yönden desteklemis olmakla birlikte Bayrâmî Melâmî kutuplarının bu alâkanın en ileri boyutlara ulas tıgˆı Kânûnî Sultan Süleyman devri ile sonraki dönemlerde idam edildikleri bilinmektedir Osmanlı Devleti s erîat çerçevesi dıs ına çıktığını düşündüğü çevreleri ulemâ ve mes âyıh ayrımı yapmaksızın cezalandırmaktan kaçınmamıs tır I dam edilen Bayrâmî Melâmî kutupları da s eriata aykırı bazı sözler söyledikleri için cezaya çarptırılmıs lardır Bayrâmî Melâmîlerini konu edinen bu çalıs ma 15 yüzyıldan itibaren gelenek ve görenekleri prensipleri ve inançları kitaplara aktarılmaya bas lanan Bayrâmî Melâmîligˆi ne dâir yazılmıs belli bas lı lehte veya aleyhteki risâleleri okuyucuya sunmaktadır

Tasavvufun tarikatlar s eklinde örgütlenmeye bas ladıg ı 12 yüzyıldan itibaren Naks bendiyye Kübreviyye ve Mevleviyye olmak üzere büyük tarikatları etkileyen Melâmet düs üncesi özellikle 14 yüzyılda Hacı Bayram Velî tarafında kurulan Bayrâmiyye tarîkatı içinde yeniden ortaya çıkmıs ve bir müddet sonra I stanbul un gündelik hayatında yerini alarak Osmanlı dönemi tasavvufunu derinden etkileyen en önemli ekollerden biri hâline gelmis tir Kısa zamanda önemli bir taraftar kitlesi kazanan Bayrâmî Melâmîleri kendilerine mahsus bir takım uygulama ve inançlar nedeniyle gerek ilmiye sınıfı gerek idarî sınıf gerekse sûfîler tarafından eles tirilmis taraftarları gibi aleyhtarları da hemen olus uvermis tir Dig er tarikatlardan farklı olarak tekke ve dergâhlarının bulunmaması ehl i beyt sevgisine yaptıkları vurgu dikkati çekmis kendilerini itikâdî ve fıkhî hiçbir mezhebe bag lı görmemeleri s er î cezaları kendi aralarında uygulamaları ve s athiye türünden söz söylemeleri gibi meselelerden dolayı devlet tarafından üzerlerine gidilmis s eyhleri ve dervis leri kovus turmaya ug ramıs hapsedilmis sürgüne gönderilmis hatta idam edilmiştir Osmanlı İmparatorluğu kurulus undan itibaren tasavvuf ve tarikatlara kars ı yakın alâka duymus ve bu müesseseleri maddî ve manevî yönden desteklemis olmakla birlikte Bayrâmî Melâmî kutuplarının bu alâkanın en ileri boyutlara ulas tıg ı Kânûnî Sultan Süleyman devri ile sonraki dönemlerde idam edildikleri bilinmektedir Osmanlı Devleti s erîat çerçevesi dıs ına çıktığını düşündüğü çevreleri ulemâ ve mes âyıh ayrımı yapmaksızın cezalandırmaktan kaçınmamıs tır I dam edilen Bayrâmî Melâmî kutupları da s eriata aykırı bazı sözler söyledikleri için cezaya çarptırılmıs lardır Bayrâmî Melâmîlerini konu edinen bu çalıs ma 15 yüzyıldan itibaren gelenek ve görenekleri prensipleri ve inançları kitaplara aktarılmaya bas lanan Bayrâmî Melâmîlig i ne dâir yazılmıs belli bas lı lehte veya aleyhteki risâleleri okuyucuya sunmaktadır

Tasavvufun tarikatlar şeklinde örgütlenmeye başladığı 12 yüzyıldan itibaren Nakşbendiyye Kübreviyye ve Mevleviyye olmak üzere büyük tarikatları etkileyen Melâmet düşüncesi özellikle 14 yüzyılda Hacı Bayram Velî tarafında kurulan Bayrâmiyye tarîkatı içinde yeniden ortaya çıkmış ve bir müddet sonra İstanbul un gündelik hayatında yerini alarak Osmanlı dönemi tasavvufunu derinden etkileyen en önemli ekollerden biri hâline gelmiştir Kısa zamanda önemli bir taraftar kitlesi kazanan Bayrâmî Melâmîleri kendilerine mahsus bir takım uygulama ve inançlar nedeniyle gerek ilmiye sınıfı gerek idarî sınıf gerekse sûfîler tarafından eleştirilmiş taraftarları gibi aleyhtarları da hemen oluşuvermiştir Digˆer tarikatlardan farklı olarak tekke ve dergâhlarının bulunmaması ehl i beyt sevgisine yaptıkları vurgu dikkati çekmis kendilerini itikâdî ve fıkhî hiçbir mezhebe bagˆlı görmemeleri s er î cezaları kendi aralarında uygulamaları ve s athiye türünden söz söylemeleri gibi meselelerden dolayı devlet tarafından üzerlerine gidilmis s eyhleri ve dervis leri kovus turmaya ugˆramıs hapsedilmis sürgüne gönderilmis hatta idam edilmiştir Osmanlı İmparatorluğu kurulus undan itibaren tasavvuf ve tarikatlara kars ı yakın alâka duymus ve bu müesseseleri maddî ve manevî yönden desteklemis olmakla birlikte Bayrâmî Melâmî kutuplarının bu alâkanın en ileri boyutlara ulas tıgˆı Kânûnî Sultan Süleyman devri ile sonraki dönemlerde idam edildikleri bilinmektedir Osmanlı Devleti s erîat çerçevesi dıs ına çıktığını düşündüğü çevreleri ulemâ ve mes âyıh ayrımı yapmaksızın cezalandırmaktan kaçınmamıs tır I dam edilen Bayrâmî Melâmî kutupları da s eriata aykırı bazı sözler söyledikleri için cezaya çarptırılmıs lardır Bayrâmî Melâmîlerini konu edinen bu çalıs ma 15 yüzyıldan itibaren gelenek ve görenekleri prensipleri ve inançları kitaplara aktarılmaya bas lanan Bayrâmî Melâmîligˆi ne dâir yazılmıs belli bas lı lehte veya aleyhteki risâleleri okuyucuya sunmaktadır

Tasavvufun tarikatlar s eklinde örgütlenmeye bas ladıg ı 12 yüzyıldan itibaren Naks bendiyye Kübreviyye ve Mevleviyye olmak üzere büyük tarikatları etkileyen Melâmet düs üncesi özellikle 14 yüzyılda Hacı Bayram Velî tarafında kurulan Bayrâmiyye tarîkatı içinde yeniden ortaya çıkmıs ve bir müddet sonra I stanbul un gündelik hayatında yerini alarak Osmanlı dönemi tasavvufunu derinden etkileyen en önemli ekollerden biri hâline gelmis tir Kısa zamanda önemli bir taraftar kitlesi kazanan Bayrâmî Melâmîleri kendilerine mahsus bir takım uygulama ve inançlar nedeniyle gerek ilmiye sınıfı gerek idarî sınıf gerekse sûfîler tarafından eles tirilmis taraftarları gibi aleyhtarları da hemen olus uvermis tir Dig er tarikatlardan farklı olarak tekke ve dergâhlarının bulunmaması ehl i beyt sevgisine yaptıkları vurgu dikkati çekmis kendilerini itikâdî ve fıkhî hiçbir mezhebe bag lı görmemeleri s er î cezaları kendi aralarında uygulamaları ve s athiye türünden söz söylemeleri gibi meselelerden dolayı devlet tarafından üzerlerine gidilmis s eyhleri ve dervis leri kovus turmaya ug ramıs hapsedilmis sürgüne gönderilmis hatta idam edilmiştir Osmanlı İmparatorluğu kurulus undan itibaren tasavvuf ve tarikatlara kars ı yakın alâka duymus ve bu müesseseleri maddî ve manevî yönden desteklemis olmakla birlikte Bayrâmî Melâmî kutuplarının bu alâkanın en ileri boyutlara ulas tıg ı Kânûnî Sultan Süleyman devri ile sonraki dönemlerde idam edildikleri bilinmektedir Osmanlı Devleti s erîat çerçevesi dıs ına çıktığını düşündüğü çevreleri ulemâ ve mes âyıh ayrımı yapmaksızın cezalandırmaktan kaçınmamıs tır I dam edilen Bayrâmî Melâmî kutupları da s eriata aykırı bazı sözler söyledikleri için cezaya çarptırılmıs lardır Bayrâmî Melâmîlerini konu edinen bu çalıs ma 15 yüzyıldan itibaren gelenek ve görenekleri prensipleri ve inançları kitaplara aktarılmaya bas lanan Bayrâmî Melâmîlig i ne dâir yazılmıs belli bas lı lehte veya aleyhteki risâleleri okuyucuya sunmaktadır Tanıtım Bülteninden