Melankoli Bunalımın Başkalaşımları — Helene Prigent

Melankoli tüm Batı kültürü tarihini istila etmiştir Hippokrates onu insan bedenindeki suyuklardan biri olarak görmüş Aristoteles melankoliyle deha arasındaki ilişkiyi sorgulamış günümüz psikanalizi de başka yorumlar ortaya atmıştır Antikçağla XXI yüzyılın başlangıcı arasında melankoli sözcüğün kökeninde tanımladığı kara safradan başlayarak birçok adla varlığını sürdürmüştür acedia spleen nevrasteni bunalım Çok ünlü kişiler tutulmuştur bu kutsal hastalığa zleğin sürekliliği melankoliyle ilgili zengin ikonografiye yansımıştır bu ikonografinin merkezinde de Dürerin ünlü gravürü Melencolia I bulunmaktadır Nedir bu sürekliliğin anlamı Neye işaret eder Melankoli neden yaratıcılıkla ve onun da ötesinde imgelemle ilişkilendirilir Bu kitap antik mezar taşlarından Dürerin Valentinin Goyanın Delacroixnın Friedrichin Munchun Redonun Hopperin Kieferin vb yapıtlarına uzanıp melankoli tarihine ve onunla ilişkilendirilen simgelere özel bir ışık tutuyor Aias Herakles Aziz Antonios Michelangelo Lorenzo de Medici Delacroix Nerval Kierkegaard Hepsi melankoli nöbetlerine tutulan kişilerdi Melankolinin binbir yüzünü keşfetmek için yontular resimler gravürler ve fotoğraflar 150den fazla belge Yalnızlık mı yoksa içe kapanma mı derin düşünme mi yoksa ayartma mı coşkunluk mu yoksa imgelem mi delilik mi yoksa deha mı Tadımlık Yunan Roma katkısı Kara safra Melankolinin tarihi İÖ IV yüzyılın başında Yunanistanda başlar Melankoli sözcüğü ilk kez o zaman kullanılır Yunanca melankholia Kholê safra ve mêlas kara sözcüklerinin bir araya getirilmesiyle türetilen sözcük harfi harfine kara safra anlamını taşır III yüzyıldan sonra melancholia olarak Latinceye çevrilmiş Fransızcaya XII yüzyılda mélancolie biçiminde girmiştir Melankolinin ortaya çıkışı Yunan düşünürlerinin ortaya koyduğu ilk insan tanımlarıyla aynı zamana rastlar Onlar doğayı yöneten yasaları saptamaya çalıştıktan sonra yüzlerini bireye çevirmişler doğadan çıkarsadıkları ilkeleri bireye uygulamışlardır Doğanın dört mevsimi maddenin de dört temel niteliği sıcak soğuk kuru ve yaş bulunduğuna göre insan davranışını da dört temel öğenin biçimlendirdiğini düşünürler Sözgelimi İÖ IV yüzyılın başlarında ya Hippokrates ya da damadı Polybos bilinmiyor İnsan Doğası Üstünede insan vücudunda dört suyuk bulunduğunu ileri sürer Vücut tarafından sindirilmemiş besinlerden kaynaklandığı varsayılan üç tortul maddeye kara safra melankoli olarak adlandırılır sarı safra ve sümük ya da balgam eli açık davranmak ve ideal olarak değerlendirilen dört rakamına ulaşmak için kanı ekler İnsan vücudunda kan balgam sarı ve kara safra bulunur İşte budur vücudun doğasını oluşturan budur vücuda acı ya da sağlık veren Sonuç olarak sağlık dört suyuğun dengesiyle tanımlanırken hastalık suyuklardan birinin baskın çıkmasından kaynaklanır Kara safra ya da melankoli bu şekilde hem vücuttaki doğal bir maddeyi hem de bu maddenin vücut içinde fazla bulunmasına bağlı hastalığı niteler Tuhaf bir madde Bu tuhaf kara safra nereden çıkmıştır Genelde kara safra düşüncesinin koyu renkli kusmuktan hareketle ortaya atıldığı varsayılmaktadır Bu tür kusmuklar Yunanlıların kara safranın merkezi olarak gördükleri dalağa mal edilmiştir çünkü bedenleri kesip açarak gözlemleme olanağı yakaladıkları dalak tıpkı kara safra gibi koyu renklidir Öte yandan ilk kara safra betimlemelerine bakıldığında maddenin asla gözlemlenmemiş olduğundan kuşkulanabilir zira neredeyse soyut bir kavram gibidir Sophoklesin Trakhiniaisinde melancholos sıfatı Lernada Heraklesin oklarıyla öldürdüğü Hydra yılanının kanındaki ölümcül zehri tanımlar