Memlüklerde Divanü l Mezalim 1250 1517

Türk İslâm tarihinin en önemli ve en uzun ömürlü devletlerinden birisi olan iki buçuk asrı aşkın Mısır ve Suriye de hüküm süren ve Abbasî Devleti nin yıkılışı ile Osmanlıların ilk devresi arasında kendisine tevarüs eden Türk İslâm devlet teşkilatı yapısını devam ettiren Memlûk Devleti nin siyasî ve kültürel yapısını anlamak mühimdir Memlûklerdeki teşkilât yapısı bir taraftan İslâm devletleri geleneğini devam ettirirken diğer taraftan Türk devlet geleneğini de içinde barındıran bir oluşumdur Bu bağlamda Memlûkler kendilerine tevarüs eden bu zengin birikimin doğal bir neticesi olarak hem dönemine hem de kendinden sonrasına tesir eden önemli kurumlar vücuda getirdiler Bu önemli kurumlardan birisi de hiç kuşkusuz Dîvânü l Mezâlim dir Memlûk Devleti nin adlî teşkilatı Türk İslâm adlî sisteminin bir terkibiydi Dolayısıyla bütün Türk İslâm devletlerinde olduğu gibi Memlûklerde de halka adil davranma esastı Adalet devletin temelidir prensibinden hareketle Memlûkler kazâ yargı müessesesine ve bu bağlamda Dîvânü l Mezâlim e bakma görevine çok önem vermişlerdir Bu vazife Memlûk sultanlarının başta gelen görevlerinden birisiydi Memlûklerde mükemmel bir adalet teşkilatı organizasyonu vardı Hemen hemen bütün devlet erkânı adaletin sağlanması için Yüksek Mahkeme ye yani Dîvânü l Mezâlim e kendi görevleri açısından az ya da çok katkıda bulunarak yardım etmekteydiler Bu durum Türk İslâm devletlerindeki ve bu bağlamda Memlûklerdeki bütün devlet teşkilâtının adalet temeline dayandığını göstermektedir Bu eserde daha önce ülkemizde üzerinde etraflıca durulmamış ve müstakil bir çalışma yapılmamış olan Memlûklerde Dîvânü l Mezâlim 1250 1517 konusu teferruatlı bir şekilde ele alınmıştır