Meşru Savunma — Dr Cengiz Apaydın

Ceza hukukunda meşru savunma kavramı her zaman güncelliğini koruyan ceza hukukunun önemli ve problemli alanlarından biri olmuştur Meşru savunma bir hak olup cezalandırma ya da öç alma değildir Meşru savunma genel olarak güncel haksız bir saldırıya karşı kişinin kendisini ya da üçüncü kişiyi savunmasıdır 5237 sayılı TCK nın meşru savunma kurumunun unsurlarını değiştirerek yeniden ele alması önemli bir gelişme olmakla birlikte kurumun uygulama alanının genişlemediği ve uygulamada ciddi sorunlara sebebiyet verdiği gözlemlenmektedir Bu konuda önemli noktalardan biri meşru savunma hukukunun temel kavramları ile mahkeme kararları arasında temel bir örtüşme bulunmamasıdır Özellikle mahkeme kararlarının gerekçesiz ve derinlikten uzak oluşu öğretinin de uygulamaya ışık tutmasını engellemektedir Bu durum hukuk güvenliği ve gelişimi açısından oldukça sakıncalıdır Mahkemelerin genel geçerli ve gerekçesiz kararlarla meşru savunma kavramını ve meşru savunma kavramı ile ilgili kavramları formüle etmesi hukuksal ve bilimsel olmayan sonuçlara yol açmaktadır Bu çalışmada meşru savunma kavramının derinliği sınırları ve diğer hukuka uygunluk nedenleri ile aralarındaki ilişki irdelenerek meşru savunmanın uygulama alanları gerekçeleriyle açıklanarak uygulamaya yol gösterilmeye çalışılacaktır Böylece meşru savunma ile ilgili önemli ceza hu kuku sorunlarını tartışmalı olmaktan çıkarmaya gayret edeceğiz Meşru savunma tehlikeli insanlara karşı kullanmak için değil yalnızca kişinin kendisini veya üçüncü şahısları gerçekleşen ger çekleşmesi veya tekrarı muhakkak haksız bir saldırıdan korumak için kullandığı içgüdüsel bir güç ve haktır Yasaları bilen genel olarak ceza hukuku bilincine sahip vatandaşların olması düzgünce sınırlandırılmış bir meşru savunma hakkının kullanılması için çok önemlidir Özellikle kadına yönelik şiddetin hızla arttığı çağımızda kötü muameleye maruz kalan kadınların ve yakınlarının meşru savunma kavramının kapsamı konusunda bilinçlendirilmesi gerekmektedir Hukuk yorumcuları arasında yakın zamanda özellikle Amerikan hukukunda ilgi odağı olan kötü muameleye maruz kalan kadınların eşlerini veya erkek arkadaşlarını öldürme olaylarının meşru savunma kapsamına alınması yönünde vurgu yapılmakta ve bir yeniden değerlendirme ihtiyacı olduğu ileri sürülmektedir Meşru savunma ve meşru savunma ile ilişkili kavramları inceleyen kitap ve makale sayısının az ve birbirinden oldukça farklı olması meşru savunmanın uygulanmasını kolaylaştıracak ve derinliklere inen bir çalışma yapma ihtiyacını doğurmuştur Özellikle uygulamada avukatlar ve Cumhuriyet savcıları tarafından ileri sürülen meşru savunma veya meşru savunmada sınırın aşılması yönündeki itirazların mahkemelerce gerekçesiz olarak reddi meşru savunma hukukunun gelişmesini ve uygulanmasını sınırlamaktadır Bu çalışmada meşru savunma ve meşru savunma ile ilişkili kavramların birbirleriyle ilişkileri ayrıntılı bir şekilde açıklanarak bir bütün olarak sunulmaya çalışılmıştır Ancak konunun önemi ve genişliği nedeniyle kitapta ele alınan başlık sayısının her biri derinliği olan yeni tartışmaları beraberinde getirmiştir Meşru savunma hukukuna katkı sağlamasını umduğumuz bu kitabın hazırlanmasında çok önemli rol oynayan ceza hukukuna her türlü makale ve kitapları ile ışık tutmuş tüm bilim insanlarına en derin saygılarımı sunarım 15 Mart 2016 Ataşehir Dr Cengiz APAYDIN

Çocuğa özgü adli alanı ifade eden çocuk adalet sisteminin temel fikir ve amacı adalet mekanizması ile bir şekilde karşı karşıya gelen çocukların özel durumlarına uygun muameleye tabii tutulmaları her durumda yararlarının gözetilmesi korunması ve adalet mekanizmasının yıpratıcı süreçlerinden en az zarar ile çıkmalarıdır Modern ceza adalet sistemlerinde bu amaçların tam olarak hayata geçirilebilmesi için sosyal hizmetlerden psikolojiye eğitim bilimlerinden tıp alanına kadar uzanan geniş bir bilimsel ve kurumsal yapıya ihtiyaç duyulmaktadır Bu nedenlerle çocuklara özgü bir adalet yaklaşımı benimsenerek çocuklar için Çocuk Hakları Sözleşmesi kapsamında çocuklar için özel bir statü öngörülmektedir Çocuk adalet sisteminin temel ilkesi olan onarıcı adalet ilkesinin de önünde yer alan suça sürüklenen çocuklar için önleyici ceza hukuku çalışmaları çocuklara ceza hukuku bilinci kazandırarak çocukların suç işlemelerini önlemeyi veya asgari düzeye indirmeyi amaçlamaktadır Çocuklara hangi eylemlerin suç olduğunu hangi suçları işlediklerinde ne kadar ceza alacaklarını öğreterek çocuklarda ceza hukukuna ilişkin farkındalık yaratmak suretiyle çocukları suç işlemekten kendilerini alıkoymaları veya çekinmeleri sağlanmaya çalışılacaktır Uygulamaya yönelik ceza hukukunun temel kavramları çocuklara öğretilerek hem çocukluk dönemlerinde hem de yetişkinlik dönemlerinde faydalanabilecekleri ceza hukuku bilinci oluşturulup insan haklarına ve temel özgürlüklere saygının geliştirilmesi hedeflenmektedir Toplum içinde yaşayan farklı bakış açıları olan insanları ideolojiyle barış içinde yaşatamazsınız Ancak hukuk güvenliğini sağlayan evrensel hukuk ilkeleri ile farklı köken mezhep veya dinden olan insanları barış içinde birlikte yaşatabilirsiniz Demokrasilerde birlikte yaşayabilme becerisi kendiliğinden ortaya çıkmaz Demokratik bir hukuk devletinde birlikte yaşayabilmek için insanların doğuştan sahip oldukları temel hak ve özgürlükler çocuklara öğretilmeli ve hayat boyu beslenerek geliştirilmelidir Demokratik bir hukuk devletinde çocukların temel hak ve özgürlükleri öğrenmeleri ve içselleştirebilmeleri için en küçük yaşlardan itibaren eğitilmeleri gerekmektedir Çocuklara günlük yaşamda karşılaşabilecekleri ceza hukukunu ilgilendiren sorunların çözümüne katkı sağlayacak davranış biçimleri kazandıracak nitelikte geleneksel usullerden farklı bir eğitim ile toplumsal barışın bozulmamasının temin edilmesi gerekmektedir Suç ve cezaların amacı çocukları cezalandırmak değil suç olarak öngörülen fiillerin çocuklar tarafından gerçekleştirilmesinin önlenmesini sağlayarak çocukları eğitmektir Suçları ve cezaları düzenleyen kanunlardan toplumun haberdar olması vazgeçilmez bir şarttır Bununla beraber toplumu suçlar ve cezalar hakkında bilgilendirme görevi siyasetçilerin eğitimcilerin ve ceza hukukçularının olmalıdır Çocukların kendilerine yönelik işlenen suçlara karşı çıkabilmeleri için haklarını ve özgürlüklerini bilmeleri gerekir Kendi haklarını ve özgürlüklerini bilen çocuk başkalarının da hak ve özgürlüklerine de saygı duymayı öğrenir Ceza hukuku bilincine sahip olan çocuklar aile içerisinde okulda ve yaşamın diğer alanlarında insan hakları ve hukuk güvenliği anlayışlarını geliştirerek özgür gelişmiş ve daha az suç işleyen bir toplum yaratabilirler Ceza hukuku bilincine sahip olan insanların sayısının fazla olduğu ülkelerde daha az suç işlenmektedir Çünkü demokrasi hoşgörü uzlaşma ve farklılıklara karşı saygı kültürü gelişmiştir Ülkemizde de ceza hukuku bilincine sahip olan Cumhuriyet savcıları ve Hâkimler diğer meslek mensuplarına göre daha az suç işlemektedirler Ceza hukuku bilinci eğitimi herkes için hukuk güvenliğine dayalı gelişmiş ve özgür bir insan hakları anlayışı oluşturmaya yönelik bir süreçtir Bu süreçte öncelikle hak kavramı insan hakları hukuk ceza hukuku ceza hukukunun temel ilkeleri ceza usul hukuku uluslararası çocuk hakları sözleşmeleri Türk Ceza Kanunu nda çocukların işledikleri suçlar çocuklara yönelik işlenen suçlar ve bu suçların cezaları incelenecektir Türk Ceza Kanunu na Ceza Muhakemesi Kanunu na ve Çocuk Hakları Sözleşmelerine egemen ilkeler incelenerek çocukların genel bir ceza hukuku bilincine sahip olmaları amaçlanmıştır Ayrıca suça sürüklenen çocukların en çok işlediği 20 suç tipi belirlenip genel olarak suçların unsurları belirtilerek örnekleri ile birlikte hangi eylemlerin hangi suçu oluşturduğu ve cezaları da belirtilmek suretiyle çocukların suç işlemelerinin önlenmesi sağlanmaya çalışılmıştır Çalışmanın temel amacı insan hakları konusunda farkındalık yaratmaktır İnsan hakları demokratik ve laik bir hukuk düzenini benimseyen insanların gelişmesi ve ceza hukuku bilinci açısından vazgeçilmezdir Küreselleşme ile beraber ortaya çıkan ekonomik ve kültürel sömürü düzeni ırkçılık terörizm siyasete duyarsızlık milletler veya aynı milletteki insanlar arasındaki gelir dağılımındaki uçurumlar din ve mezhep savaşları veya siyasetin medyatik hale gelmesi gibi toplumsal ve siyasal gelişmeler barış ve insan hakları için büyük tehlikeler ve zararlar oluşturmaktadır Ceza hukuku bilinci eğitiminin temelinde insan hakları bulunmaktadır Ceza hukuku bilinci insan hakları ve barışın gelişmesine hizmet eder Çünkü suç toplumsal barışın bozulmasıdır Ceza hukuku bilinci ile suç işlenmesinin önlenmesi amaçlandığından toplumsal barışın bozulması önlenmiş olacaktır