Metin Tenkidi — Mustafa Ertürk

Hz Peygamber in sünnetinin yazılı belgelerini teşkil eden hadisler 14 asırdan beri Kur ân la birlikte İslâm dünyasının ve Müslümanların her konuda ikinci başvuru kaynağı olma özelliğini sürdüregelmiştir Hadisler Hz Peygamber döneminde yoğun bir ezber faaliyeti olarak başlayıp daha sonra yaygınlaşan kitâbet tedvîn ve tasnîf yöntemleriyle muhafaza edilmiştir Hadislerin kitaplaştırılması sürecine kadar İslâm ın bidayetinden itibaren her zaman doğruyu ve hakikati öğrenme yolunda araştırıcı bir zihniyete sahip olan İslâm âlimleri Hz Peygamber in hayatına dair bütün bilgileri fevkalâde ciddî ve ilmî usüllerle tenkid süzgecinden geçirerek tasnîf etmeye çalışmışlardır Onlar rivayetlerin kitaplara kaydedilmesinden sonra da sened ve metinleri tenkid etmekten geri durmamışlardır Bu çerçevede İslâm uleması hadis kaynaklarını muhteva değerleri açısından da derecelere ayırmış itikât ibâdet ve muâmelât gibi konularla ilgili meseleleri bilhassa muteber kabul ettikleri kaynaklardaki hadislere başvurarak çözmeye çalışmışlardır Ancak bu âlimlerden bir kısmı belli bir dönemden sonra güvenilir saydıkları hadis kaynaklarında yer alan rivayetlerin sağlamlığından asla şüphe etmemeye hatta o eserlerin tenkid edilemezliğini savunmaya başlayarak Kur ân dan sonra en sahîh kaynak derecesine yükseltmek suretiyle onlara büyük önem vermişlerdir Hâlbuki tenkid süzgecinden geçirerek hadislerin kitaplaşmasını sağlayan bütün bu gayret ve çalışmalara rağmen yine de insan nisyan ve hata yapmakla malûl olduğu için İslâm âlimlerinin dikkatinden kaçan veya çözümünü bulamayıp bir başka ilim adamının içtihadına terkettikleri rivayetler de olmuştur

Hz Peygamber in sünnetinin yazılı belgelerini teşkil eden hadisler 14 asırdan beri Kur an la birlikte İslam dünyasının ve Müslümanların her konuda ikinci başvuru kaynağı olma özelliğini sürdüregelmiştir Hadisler Hz Peygamber döneminde yoğun bir ezber faaliyet olarak başlayıp daha sonra yaygınlaşan kitabet tedvin ve tasnif yöntemleriyle muhafaza edilmiştir Hadislerin kitaplaştırılması sürecine kadar İslam ın bidayetinden itibaren her zaman doğruyu ve hakikati öğrenme yolunda araştırıcı bir zihniyete sahip olan İslam alimleri Hz Peygamber in hayatına dair bütün bilgileri fevkalede ciddi ve ilmi usüllerle tenkid süzgecinden geçirerek tannif etmeye çalışmışlardır Onlar rivayetlerin kitaplara kaydedilmesinden sonra da sened ve metinleri tenkid etmekten geri durmamışlardır Bu çerçevede İslam uleması hadis kaynaklarını muhteva değerleri açısından da derecelere ayırmış itikat ibadet ve muamelat gibi konularla ilgili meseleleri bilhassa muteber kabul ettikleri kaynaklardaki hadislere başvurarak çözmeye çalışmışlardır Ancak bu alimlerden bir kısmı belli bir dönemden sonra güvenilir saydıkları hadis kaynaklarında yer alan rivayetlerin sağlamlığından asla şüphe etmemeye hatta o eserlerin tenkid edilemezliğini savunmaya başlayarak Kur an dan sonra en sahih kaynak derecesine yükseltmek suretiyle onlara büyük önem vermişlerdir Halbuki tenkid süzgecinden geçirerek hadislerin kitaplaşmasını sağlayan bütün bu gayret ve çalışmalara rağmen yine de insan nisyan ve hata yapmakla ma lul olduğu için İslam alimlerinin dikkatinden kaçan veya çözümünü bulamayıp bir başka ilim adamının içtihadına terkettikleri rivayetler de olmuştur

Hz Peygamber in sünnetinin yazılı belgelerini teşkil eden hadisler 14 asırdan beri Kur an la birlikte İslam dünyasının ve Müslümanların her konuda ikinci başvuru kaynağı olma özelliğini sürdüregelmiştir Hadisler Hz Peygamber döneminde yoğun bir ezber faaliyet olarak başlayıp daha sonra yaygınlaşan kitabet tedvin ve tasnif yöntemleriyle muhafaza edilmiştir img src https s3 eu west 1 amazonaws com dia kitadagitim ckeditor_assets pictures 53 content_1_original_original jpg alt height 15 width 15 font size 1 color white font img