Mevlanzade Rıfat in Anıları

Evet biz görüyorduk ki Yakova da bulunan bir Arnavut ile Necd de bulunan bir Vahhabi nin İstanbul da bulunan efendi ile Yemen de bulunan bir Zeydi nin Selanik te bulunan bir Yahudi yle Hicaz da bulunan bir Bedevi nin Konya da bulunan bir Türk ile Süleymaniye de bulunan bir Kürt ün Adalar da bulunan bir Rum la Van da bulunan bir Ermeni nin sosyal ve ruhsal durumu gelenek ve görenekleri bir değildir Merkezi yönetim bir kanun hükmünü bu çeşitli unsurlar üzerinde aynı etki ve kuvvetle uygulama kabiliyetine sahip değildir Evet biz kanunların kavimlerin örf ve adetleri göz önüne alınarak düzenlenmesini ve bütün unsurların yalnız Osmanlı yüce adı altında köklü surette bağlanarak birleştirilmesini ve bu suretle öteden beri var olan kavimler arası anlaşmazlıkların giderilmesini istiyor kavimlerin birliğine göre vilayet dairelerinin genişletilmesi ona göre de kanunlar düzenlenmesini esas buluyorduk