Milletlerarası Usul Hukuku Çerçevesinde Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisi — Emre Külüşlü

Türkiye Cumhuriyeti nde acenteler vasıtasıyla faaliyet gösteren yabancı tacirlere karşı Türk mahkemelerinde dava açılabilmesine imkan tanınması amacıyla ortaya çıkan acentenin müvekkilini mahkemede temsil etme yetkisi ilk bakışta yabancı devletlerin mevzuatlarında düzenlenmemiş oluşu ve kendine has nitelikleri doğrultusunda dikkat çekmektedir Çalışmamızda acenteye tanınan söz konusu yetkinin yargılama hukukuna ilişkin kavramlar ile ilişkisi incelenerek milletlerarası usul hukuku bağlamındaki etkileri tespit edilmiştir Ticaret hukuku usul hukuku ve insan hakları hukuku bağlamında yapılan incelemeler sonucunda acentenin müvekkili adına yürüttüğü yargılamaların davanın açıldığı andan ilamların icra edileceği aşamaya dek pek çok açıdan tarafların hak ve borçlarının korunmasına ilişkin sorunlara neden olacağı görülmüştür Buna bağlı olarak söz konusu düzenlemenin hizmet ettiği amacın milletlerarası anlamda yaygın olarak kabul gören ölçütler uyarınca belirlenecek bir milletlerarası yetki kuralı vasıtasıyla sağlanmasının daha isabetli olacağı sonucuna ulaşılmıştır Bu çerçevede acentenin müvekkili adına yaptığı veya aracılık ettiği sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıklara ilişkin olarak müvekkile karşı açılacak davalar bakımından acentenin bulunduğu yer mahkemesine milletlerarası yetki kazandırılması ve acentenin müvekkilini mahkemede temsil etme yetkisinin düzenlendiği 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu nun 105 maddesinin 2 ve 3 fıkralarının yürürlükten kaldırılması yönünde görüş belirtilmiştir İçindekiler Giriş Birinci Bölüm Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Nitelik ve Şartları A Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Temel Nitelikleri 1 Genel Olarak 2 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Tanımı ve Tarihçesi 3 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Düzenlenme Amacı ve İşlevi 4 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Hukuki Niteliği 5 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisine Uygulanacak Hukuk B Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Şartları 1 Geçerli Bir Acentelik İlişkisinin Bulunması 2 Uyuşmazlığın Acentenin Müvekkili Adına Yaptığı veya Aracılıkta Bulunduğu Bir Sözleşmeden Kaynaklanması 3 Hükmün Emredici Niteliği İkinci Bölüm Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Usuli Yönleri A Genel Olarak B Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Milletlerarası Yetki Kuralları ile İlişkisi 1 Genel Olarak 2 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Milletlerarası Yetki Kuralları Bakımından Değerlendirilmesi 3 Yetki Anlaşmalarının Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisi Bakımından Sonuçları 4 Tahkim Anlaşmalarının Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisi Bakımından Sonuçları C Müvekkilin Hukuki Dinlenilme Hakkının Korunması D Acentenin Müvekkili Adına Yürüttüğü Yargılamalara Özgü İstisnai Haller 1 Genel Olarak 2 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisi Doğrultusunda Yargılamada Yer Aldığının Dava Dilekçesinde Belirtilmesi 3 Müvekkile Karşı Yürütülen Bir Davanın Bulunması Halinde Aynı Davanın Müvekkili Adına Acenteye Karşı Açılamaması E Acenteye Özel Yetki Verilmesi Gereken Haller F Acentenin Teminat Gösterme Yükümlülüğü Üçüncü Bölüm Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin İcrai Yönleri A Genel Olarak B İlamların Türkiye de İcra Edilmesi C İlamların Yabancı Devletlerde İcra Edilmesi 1 Genel Olarak 2 Acentenin Müvekkili Adına Yürüttüğü Yargılamalar Sonucunda Verilen İlamların Yabancı Devletlerde İcra Edilmesine Engel Teşkil Edebilecek Tenfiz Şartları Sonuç Kaynakça Tanıtım Bülteninden

Türkiye Cumhuriyeti nde acenteler vasıtasıyla faaliyet gösteren yabancı tacirlere karşı Türk mahkemelerinde dava açılabilmesine imkan tanınması amacıyla ortaya çıkan acentenin müvekkilini mahkemede temsil etme yetkisi ilk bakışta yabancı devletlerin mevzuatlarında düzenlenmemiş oluşu ve kendine has nitelikleri doğrultusunda dikkat çekmektedir Çalışmamızda acenteye tanınan söz konusu yetkinin yargılama hukukuna ilişkin kavramlar ile ilişkisi incelenerek milletlerarası usul hukuku bağlamındaki etkileri tespit edilmiştir Ticaret hukuku usul hukuku ve insan hakları hukuku bağlamında yapılan incelemeler sonucunda acentenin müvekkili adına yürüttüğü yargılamaların davanın açıldığı andan ilamların icra edileceği aşamaya dek pek çok açıdan tarafların hak ve borçlarının korunmasına ilişkin sorunlara neden olacağı görülmüştür Buna bağlı olarak söz konusu düzenlemenin hizmet ettiği amacın milletlerarası anlamda yaygın olarak kabul gören ölçütler uyarınca belirlenecek bir milletlerarası yetki kuralı vasıtasıyla sağlanmasının daha isabetli olacağı sonucuna ulaşılmıştır Bu çerçevede acentenin müvekkili adına yaptığı veya aracılık ettiği sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıklara ilişkin olarak müvekkile karşı açılacak davalar bakımından acentenin bulunduğu yer mahkemesine milletlerarası yetki kazandırılması ve acentenin müvekkilini mahkemede temsil etme yetkisinin düzenlendiği 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu nun 105 maddesinin 2 ve 3 fıkralarının yürürlükten kaldırılması yönünde görüş belirtilmiştir İçindekilerGirişBirinci BölümAcentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Nitelik ve ŞartlarıA Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Temel Nitelikleri1 Genel Olarak2 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Tanımı ve Tarihçesi3 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Düzenlenme Amacı ve İşlevi4 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Hukuki Niteliği5 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisine Uygulanacak HukukB Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Şartları1 Geçerli Bir Acentelik İlişkisinin Bulunması2 Uyuşmazlığın Acentenin Müvekkili Adına Yaptığı veya Aracılıkta Bulunduğu Bir Sözleşmeden Kaynaklanması3 Hükmün Emredici Niteliğiİkinci BölümAcentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Usuli YönleriA Genel OlarakB Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Milletlerarası Yetki Kuralları ile İlişkisi1 Genel Olarak2 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Milletlerarası Yetki Kuralları Bakımından Değerlendirilmesi3 Yetki Anlaşmalarının Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisi Bakımından Sonuçları4 Tahkim Anlaşmalarının Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisi Bakımından SonuçlarıC Müvekkilin Hukuki Dinlenilme Hakkının KorunmasıD Acentenin Müvekkili Adına Yürüttüğü Yargılamalara Özgü İstisnai Haller1 Genel Olarak2 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisi Doğrultusunda Yargılamada Yer Aldığının Dava Dilekçesinde Belirtilmesi3 Müvekkile Karşı Yürütülen Bir Davanın Bulunması Halinde Aynı Davanın Müvekkili Adına Acenteye Karşı AçılamamasıE Acenteye Özel Yetki Verilmesi Gereken HallerF Acentenin Teminat Gösterme YükümlülüğüÜçüncü BölümAcentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin İcrai YönleriA Genel OlarakB İlamların Türkiye de İcra EdilmesiC İlamların Yabancı Devletlerde İcra Edilmesi1 Genel Olarak2 Acentenin Müvekkili Adına Yürüttüğü Yargılamalar Sonucunda Verilen İlamların Yabancı Devletlerde İcra Edilmesine Engel Teşkil Edebilecek Tenfiz ŞartlarıSonuçKaynakça

Türkiye Cumhuriyeti nde acenteler vasıtasıyla faaliyet gösteren yabancı tacirlere karşı Türk mahkemelerinde dava açılabilmesine imkan tanınması amacıyla ortaya çıkan acentenin müvekkilini mahkemede temsil etme yetkisi ilk bakışta yabancı devletlerin mevzuatlarında düzenlenmemiş oluşu ve kendine has nitelikleri doğrultusunda dikkat çekmektedir Çalışmamızda acenteye tanınan söz konusu yetkinin yargılama hukukuna ilişkin kavramlar ile ilişkisi incelenerek milletlerarası usul hukuku bağlamındaki etkileri tespit edilmiştir Ticaret hukuku usul hukuku ve insan hakları hukuku bağlamında yapılan incelemeler sonucunda acentenin müvekkili adına yürüttüğü yargılamaların davanın açıldığı andan ilamların icra edileceği aşamaya dek pek çok açıdan tarafların hak ve borçlarının korunmasına ilişkin sorunlara neden olacağı görülmüştür Buna bağlı olarak söz konusu düzenlemenin hizmet ettiği amacın milletlerarası anlamda yaygın olarak kabul gören ölçütler uyarınca belirlenecek bir milletlerarası yetki kuralı vasıtasıyla sağlanmasının daha isabetli olacağı sonucuna ulaşılmıştır Bu çerçevede acentenin müvekkili adına yaptığı veya aracılık ettiği sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıklara ilişkin olarak müvekkile karşı açılacak davalar bakımından acentenin bulunduğu yer mahkemesine milletlerarası yetki kazandırılması ve acentenin müvekkilini mahkemede temsil etme yetkisinin düzenlendiği 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu nun 105 maddesinin 2 ve 3 fıkralarının yürürlükten kaldırılması yönünde görüş belirtilmiştir İçindekilerGirişBirinci BölümAcentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Nitelik ve ŞartlarıA Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Temel Nitelikleri1 Genel Olarak2 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Tanımı ve Tarihçesi3 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Düzenlenme Amacı ve İşlevi4 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Hukuki Niteliği5 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Y

Türkiye Cumhuriyeti nde acenteler vasıtasıyla faaliyet gösteren yabancı tacirlere karşı Türk mahkemelerinde dava açılabilmesine imkan tanınması amacıyla ortaya çıkan acentenin müvekkilini mahkemede temsil etme yetkisi ilk bakışta yabancı devletlerin mevzuatlarında düzenlenmemiş oluşu ve kendine has nitelikleri doğrultusunda dikkat çekmektedir Çalışmamızda acenteye tanınan söz konusu yetkinin yargılama hukukuna ilişkin kavramlar ile ilişkisi incelenerek milletlerarası usul hukuku bağlamındaki etkileri tespit edilmiştir Ticaret hukuku usul hukuku ve insan hakları hukuku bağlamında yapılan incelemeler sonucunda acentenin müvekkili adına yürüttüğü yargılamaların davanın açıldığı andan ilamların icra edileceği aşamaya dek pek çok açıdan tarafların hak ve borçlarının korunmasına ilişkin sorunlara neden olacağı görülmüştür Buna bağlı olarak söz konusu düzenlemenin hizmet ettiği amacın milletlerarası anlamda yaygın olarak kabul gören ölçütler uyarınca belirlenecek bir milletlerarası yetki kuralı vasıtasıyla sağlanmasının daha isabetli olacağı sonucuna ulaşılmıştır Bu çerçevede acentenin müvekkili adına yaptığı veya aracılık ettiği sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıklara ilişkin olarak müvekkile karşı açılacak davalar bakımından acentenin bulunduğu yer mahkemesine milletlerarası yetki kazandırılması ve acentenin müvekkilini mahkemede temsil etme yetkisinin düzenlendiği 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu nun 105 maddesinin 2 ve 3 fıkralarının yürürlükten kaldırılması yönünde görüş belirtilmiştir İçindekiler Giriş Birinci Bölüm Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Nitelik ve Şartları A Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Temel Nitelikleri 1 Genel Olarak 2 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Tanımı ve Tarihçesi 3 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Düzenlenme Amacı ve İşlevi 4 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Hukuki Niteliği 5 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisine Uygulanacak Hukuk B Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Şartları 1 Geçerli Bir Acentelik İlişkisinin Bulunması 2 Uyuşmazlığın Acentenin Müvekkili Adına Yaptığı veya Aracılıkta Bulunduğu Bir Sözleşmeden Kaynaklanması 3 Hükmün Emredici Niteliği İkinci Bölüm Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Usuli Yönleri A Genel Olarak B Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Milletlerarası Yetki Kuralları ile İlişkisi 1 Genel Olarak 2 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin Milletlerarası Yetki Kuralları Bakımından Değerlendirilmesi 3 Yetki Anlaşmalarının Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisi Bakımından Sonuçları 4 Tahkim Anlaşmalarının Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisi Bakımından Sonuçları C Müvekkilin Hukuki Dinlenilme Hakkının Korunması D Acentenin Müvekkili Adına Yürüttüğü Yargılamalara Özgü İstisnai Haller 1 Genel Olarak 2 Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisi Doğrultusunda Yargılamada Yer Aldığının Dava Dilekçesinde Belirtilmesi 3 Müvekkile Karşı Yürütülen Bir Davanın Bulunması Halinde Aynı Davanın Müvekkili Adına Acenteye Karşı Açılamaması E Acenteye Özel Yetki Verilmesi Gereken Haller F Acentenin Teminat Gösterme Yükümlülüğü Üçüncü Bölüm Acentenin Müvekkilini Mahkemede Temsil Etme Yetkisinin İcrai Yönleri A Genel Olarak B İlamların Türkiye de İcra Edilmesi C İlamların Yabancı Devletlerde İcra Edilmesi 1 Genel Olarak 2 Acentenin Müvekkili Adına Yürüttüğü Yargılamalar Sonucunda Verilen İlamların Yabancı Devletlerde İcra Edilmesine Engel Teşkil Edebilecek Tenfiz Şartları Sonuç Kaynakça