Milli Mücadele nin Zaman Akışı — Mehmet Doğan

D Mehmet Doğan Batılılaşma İhaneti Mağlubiyet İdeolojisinin Sonu Türkiye Cumhuriyeti Tarihine Giriş Türkiye de Darbeler Müdahaleler ve Siyasi Sistem den sonra yakın tarihimize farklı bir bakış açısı getirmeye devam ediyor Tarihimizin en az ve yanlış bilinen bir dönemini ele alan Doğan Cihan Harbi nden Cumhuriyetin ilanına kadar geçen süre içinde yaşanan sosyal siyasi ve askeri gelişmeleri zaman sırasıyla ele alıyor 1914 1923 yıllarını kapsayan zaman diliminde Türkiye ve dünyada yaşanan siyasi olayları bu olayların kahramanlarını verilen kararların doğurduğu neticeleri gün gün ele alarak herkesin okuyup anlayabileceği şekilde bir sıraya koyan Doğan daha önceki eserlerinde olduğu gibi yine doğru bilinen birçok tarihi meseleyi vuzuha kavuşturuyor gerçeğe kapı aralıyor Millî Mücadele nin Zaman Akışı nın daha önce yazılan tarihi kronoloji kitaplardan önemli bir farkı da dönemin olayları ve kişilerine ait belgelerin objektif bir biçimde okuyucuya sunuyor olması Kitabın farklı tarihleri içeren bölümlerinden ilgimi çeken bölümlerini de paylaşmak istiyorum 1916 29 Nisan Halil Kut Paşa kumandasındaki Osmanlı ordusunun Kut ül Amare de İngilizleri mağlup etmesi General Charles Towshend komutasındaki İngiliz orduları esir alındı Irak Ordusu Komutanı Halil Paşa Kut ül Amare zaferinden sonra 6 Orduya şu mesajı yayınladı Arslanlar Bütün Türklere şeref ve şan İngilizlere kara meydan olan şu kızgın toprağın güneşli semasında şehitlerimizin ruhları sevinçle gülerek uçarken ben de hepinizin pak alınlarından öperek cümlenizi tebrik ediyorum Ordum gerek Kut karşısında ve gerekse Kut u kurtarmaya gelen ordular karşısında 350 subay ve 10 bin erini şehit vermiştir Fakat buna karşılık bugün Kut ta 13 general 481 subay ve 13 bin 300 er teslim alıyorum Bu teslim aldığımız orduyu kurtarmaya gelen İngiliz kuvvetleri de 30 bin zayiat vererek geri dönmüşlerdir Şu iki farka bakılınca cihanı hayretlere düşürecek kadar büyük bir fark görülür Tarih bu olayı yazmak için kelime bulmakta müşkülâ ta uğrayacaktır İşte Türk sebatının İngiliz inadını kırdığı birinci zaferi Çanakkale de ikinci zaferi burada görüyoruz İngiliz tarihçisi James Morris Kut ül Amare mağlubiyetini Britanya askerî tarihindeki şartları en aşağılık teslim olarak niteliyor 1919 28 Kasım Maraş ta bayrak hadisesi Kaleye Fransız bayrağı çekilmesi üzerine cuma hutbesi sırasında Ulu Cami imamı Rıdvan Hoca hürriyeti elinden alınan bir halkın cuma namazı kılması dinen caiz değildir deyince halk galeyana gelmiş tekbir getirerek kaleye tırmanmış Türk bayrağı tekrar göndere çekilmiştir Cuma namazı bayrak dikildikten sonra kılınmıştır 1922 2 Eylül Yunan Kuvvetleri Kumandanı Nikolas Trikopis in Türk kuvvetlerine teslim olması Tuğgeneral Trikopis 22 Ağustos ta Küçük Asya Orduları Komutanlığı na tayin edilir Yunan gazeteleri tümgeneralliğe terfi ettirildiğini yazarlar Yunan resmî gazetesinde yayınlanan metinde ise bu terfi yer almamaktadır Trikopis ancak 1927 de tümgeneral olabilir Trikopis bu tayinden haberdar olmadığını hâtıratında şöyle ifade ediyor Malûm olduğu üzere Türk ordusunda telsiz vardı ve taarruz esnasında dışarıdan haber alıyorlardı Yabancı gözlemciler Türk komutanlarını profesyonel Yunan komutanı ise amatör olarak nitelerler Cephede en yüksek rütbeli Yunan generali tuğgeneraldir Trikopis buna karşılık M Kemal Paşa mareşal Fevzi Paşa orgeneral İsmet Paşa tümgeneraldir Türk ordusunda başka tüm ve tuğgeneraller de vardır Kısacası Yunan ordusunun bu anlamda da hiç şansı yoktur 1923 28 Ekim Çankaya sofrasında Cumhuriyet in ilânının konuşulması M Kemal Paşa Çankaya ya gitmek üzere Meclis binasını terk ederken Kemaleddin Sami ve Halid Paşalara rastlar ve onları akşam yemeğine davet eder İsmet ve Kâzım Özalp paşalarla Fethi Bey i de davet eder Çankaya ya varıldığında Rize Mebusu Fuad Afyon mebusu Ruşen Eşref e tesadüf eder Bunları da yemeğe alıkoyar Yemekte Yarın Cumhuriyet ilân edeceğiz der Sofradakiler fikrine iştirak ederler M Kemal Paşa Nutuk ta Efendiler görüyorsunuz ki Cumhuriyet ilânına karar vermek için Ankara da bulunan bütün arkadaşlarımı davet ve onlarla müzakere ve münakaşaya asla lüzum ve ihtiyaç görmedim der D Mehmet Doğan Millî Mücadele nin Zaman Akışı Cihan Harbi nden Cumhuriyet e İzahlı Kronoloji 1914 1923 eserinin arka kapağında ise esere ilişkin şu bilgilere yer veriliyor Bu kitap esasen Türkiye Cumhuriyeti Tarihine Giriş kitabımızın kronoloji bölümünün gözden geçirilip bazı ilaveler yapılması ile oluştu Kronolojiler pek baştan sona okunmaz gerektiğinde bakılır Biz diyoruz ki bu zamansırası kronoloji bakılmak için değil okunmak için hazırlanmıştır Dönemin zamansırası ile okunması konuyla ilgili kavrayıcı bir bakış için büyük önem taşıyor Bilhassa şu hususlarda görüşler berraklaşıyor İlk önce Osmanlı Devleti ile ilgili İngiliz siyaseti yerine oturtulabiliyor İngilizler İstanbul daki yönetimi destekledi mi veya nereye kadar destekler göründü Anadolu daki oluşumla ilgili tavırları ne yönde seyretti Aynı şekilde İngilizlerin Anadolu da Yunan harekâtı konusundaki tutumları da zamanın akışı içinde net olarak görülebiliyor İtilaf devletleri arasında bulunan Fransızların İtalyanların bize karşı ve birbirlerine karşı tutumları da yine kavranabiliyor Yunanistan ın Anadolu da sonuç alabilme kapasitesi iç çatışmalar Yunan kralının ölümünden sonra ortaya çıkan durum mutlaka dikkate alınmalı Bu sıradan bir Millî Mücadele kronolojisi değil Böyleleri çok sayıda var fakat ne olaylar ne isimler şahsiyetler ve ne de sürecin akışı ile ilgili hakikat temelli kapsamlı bir kronoloji yok Millî Mücadele nin Zaman Akışı nda bütün bunlar mümkün olduğunca öz şekilde ortaya konulmaya çalışılmıştır Bu kitap zihinlere kazınan inkılâp tarihi efsanelerini yerle bir ediyor